Finansowanie zadań kolejowych ze Funduszu Kolejowego

Projekt ustawy o zmianie ustawy o Funduszu Kolejowym oraz niektórych innych ustaw został opracowany w celu zmiany mechanizmu funkcjonowania Funduszu Kolejowego, zwanego dalej „FK”. Uzasadnieniem dla tej zmiany jest rosnąca rola kolei w gospodarce oraz jej znaczenie społeczne i ekologiczne. Inwestycje kolejowe przyczyniają się do poprawy mobilności obywateli, zmniejszenia wykluczenia transportowego w regionach oraz ograniczenia emisji zanieczyszczeń przez rozwój niskoemisyjnych środków transportu. Celem reformy jest stworzenie trwałych i przejrzystych ram finansowania kolei, które: - zapewnią stabilne i wieloletnie źródło finansowania inwestycji infrastrukturalnych PKP PLK SA, - umożliwią skuteczne planowanie i realizację projektów wieloletnich, w tym projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej, - ograniczą ryzyka przerw inwestycyjnych i kumulacji wydatków w krótkich horyzontach czasowych, - wzmocnią konkurencyjność transportu kolejowego względem transportu drogowego, - będą spójne z krajową i unijną polityką zrównoważonego transportu.

Reforma zakłada zmianę zasad funkcjonowania FK przez: - wzmocnienie roli FK jako podstawowego instrumentu finansowania inwestycji infrastrukturalnych PKP PLK SA, - zwiększenie i ustabilizowanie udziału wpływów z opłaty paliwowej kierowanych bezpośrednio do FK.

Dotychczasowy model finansowania inwestycji PKP PLK SA w infrastrukturę kolejową (w szczególności finansowanie tzw. zadań krajowych, które nie są współfinansowane ze środków Unii Europejskiej) oparty jest na zróżnicowanych i częściowo niestabilnych źródłach finansowania oraz w znacznym stopniu jest uzależniony od corocznych decyzji budżetowych ustalających wysokość środków w danym roku na zadania krajowe. Powoduje to ograniczenie zdolności do długofalowego planowania i realizacji wieloletnich inwestycji infrastrukturalnych. W warunkach rosnących potrzeb inwestycyjnych wynikających z Krajowego Programu Kolejowego, zobowiązań klimatycznych i presji konkurencyjnej ze strony transportu drogowego, konieczne jest wzmocnienie instytucjonalne i finansowe FK.

Reforma zakłada, że całość finansowania kolejowych zadań krajowych będzie realizowana ze środków FK. Ponadto ze środków FK będą również finansowane płatności w ramach współfinansowania krajowego projektów dofinansowanych ze środków Unii Europejskiej (np. w ramach FENIKS lub CEF). W tym celu zostaną zmienione stawki podatku akcyzowego od paliw silnikowych (w oparciu o prognozowane wpływy z tego podatku określane są roczne limity wydatków budżetowych na infrastrukturę transportową) i opłaty paliwowej (główne źródła wpływów do FK i Krajowego Funduszu Drogowego, zwanego dalej „KFD”), co spowoduje spadek wpływów z podatku akcyzowego i wzrost wpływów z opłaty paliwowej. Ponadto zostanie zmieniony podział rozdysponowania wpływów z opłaty paliwowej między FK, KFD i Funduszem rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej, zwanym dalej „FRPA”, tj. funduszy funkcjonujących w Banku Gospodarstwa Krajowego w zakresie infrastruktury transportowej. Nowy podział ma zapewnić, że dodatkowe wpływy z opłaty zasilą FK, a poziom wpływów do KFD i FRPA się co najmniej nie zmniejszy.