O serwisie
Prawo w Polsce powstaje tak, jakby nikt z zewnątrz nie miał przy tym być
Monitor Legislacyjny to po prostu narzędzie – mam nadzieję, że się przyda. Ale też wyrzut wobec rządzących: robią niewiele, żeby obywatelom i organizacjom łatwiej było uczestniczyć w stanowieniu prawa. Poniżej liczby, które to pokazują.
85%
posiedzeń komisji i podkomisji odbywa się w dni obrad Sejmu.
80% wszystkich posiedzeń przypada na godziny, w których obraduje cały Sejm na sali plenarnej.
Poseł nie jest w dwóch miejscach naraz. Siedzi na komisji albo na sali. Widać to po pustych ławach.
Fot. Piotr VaGla Waglowski, domena publiczna, Wikimedia Commons. Liczby: X kadencja Sejmu, dane Sejmu.
Tak wygląda sala, gdy Sejm pracuje nad ustawami
Kadry z oficjalnej transmisji Sejmu, z kamery pokazującej całą salę – w środku dnia i wieczorem. To nie są oświadczenia poselskie na koniec dnia, tylko debaty nad projektami ustaw. Pod każdym kadrem – kiedy to było, o czym debatowano i ile posiedzeń komisji trwało w tej samej chwili.
Kilka dni tłoku, potem cisza
68
dni roboczych w ostatnim roku bez żadnego wydarzenia w Sejmie – bez obrad, bez posiedzenia komisji, podkomisji ani zespołu parlamentarnego. Wszystkich dni roboczych w tym czasie: 252.
W ostatnich 12 miesiącach Sejm obradował 75 dni. W te dni odbyło się 92% wszystkich posiedzeń komisji i podkomisji – średnio 28 dziennie.
W pozostałych 177 dniach roboczych – średnio 1,0 dziennie. W 129 z nich nie zebrała się żadna komisja ani podkomisja.
Posłowie mają też biura w okręgach, zespoły i spotkania. Ale praca nad ustawami jest ściśnięta w kilka dni w miesiącu – i wtedy wszystko dzieje się naraz.
W innych parlamentach posłowie pracują więcej
Porównujemy dni, w które posłowie mają być w parlamencie w pełnym składzie – na obradach całej izby albo w czasie zarezerwowanym na komisje i kluby. Sejm zbiera się średnio na pięć i pół dnia w miesiącu. Bundestag pracuje o jedną trzecią więcej, a Izba Gmin i Parlament Europejski – ponad dwa razy więcej.
Izba GminWielka Brytania · obrady co tydzień, od poniedziałku do czwartku
13,2158 dni w roku · 2025
Parlament EuropejskiUnia Europejska · sesje, tygodnie komisji i grup politycznych
12,4ok. 149 dni w roku · plan 2026
RiksdagSzwecja · obrady co tydzień, poza latem i świętami
10,5126 dni w roku · 2025
Zgromadzenie NarodoweFrancja · obrady co tydzień; środa rano – komisje
9,9119 dni w roku · 2025
BundestagNiemcy · 22 tygodnie posiedzeń, od wtorku do piątku
7,3ok. 88 dni w roku · plan 2026
SejmPolska · zwykle dwa posiedzenia w miesiącu – sala i komisje naraz
5,566 dni w roku · 2025
Tam komisje mają swój czas. W Sejmie – nie
- BundestagŚroda rano w tygodniu posiedzeń należy do komisji. Sala zaczyna obrady dopiero w południe.
- Parlament EuropejskiKomisje mają osobne tygodnie w Brukseli, a cały parlament zbiera się w Strasburgu raz w miesiącu.
- Zgromadzenie NarodoweŚroda rano jest zarezerwowana dla komisji. Kto opuszcza je częściej niż dwa razy w miesiącu, traci część dodatku.
- Sejm80% posiedzeń komisji przypada na godziny, w których obraduje cała izba. Poseł musi wybierać: komisja albo sala.
Sejm zbiera się kilka dni w miesiącu i w te same dni upycha obrady sali, komisji i podkomisji. Gdzie indziej posłowie pracują w parlamencie częściej, a komisje mają swój czas.
Źródła porównania
- IPU Parline – liczba dni posiedzeń plenarnych w parlamentach świata (Wielka Brytania, Szwecja, Francja, Austria)
- Bundestag – kalendarz posiedzeń na 2026 r.
- Bundestag – tydzień posiedzeń
- Kalendarz Parlamentu Europejskiego na 2026 r.
- Zgromadzenie Narodowe – regulamin (art. 42 i 50)
Liczymy dni, w które posłowie mają pracować w parlamencie w pełnym składzie: obrady całej izby oraz dni zarezerwowane na komisje i kluby. Wielka Brytania, Szwecja i Francja – dni posiedzeń plenarnych z bazy IPU Parline (komisje obradują w te same tygodnie). Bundestag – 22 tygodnie posiedzeń z kalendarza na 2026 r., od wtorku (kluby) przez środę (komisje) do piątku (sala). Parlament Europejski – dni sesji, tygodni komisji i tygodni grup politycznych z oficjalnego kalendarza na 2026 r. (bez tygodni pracy w okręgach). Sejm – dni posiedzeń w 2025 r. z danych Sejmu; komisje obradują prawie wyłącznie w te same dni. Poza nimi zbiera się średnio jedna komisja dziennie, a obowiązek obecności dotyczy wtedy tylko jej członków.
20%
projektów ustaw dostaje na uwagi mniej niż 21 dni – minimum z regulaminu rządu
Regulamin pracy Rady Ministrów przewiduje na uwagi do projektu ustawy co najmniej 21 dni. Krótszy termin jest dopuszczalny, ale wymaga szczegółowego uzasadnienia.
Od września 2024 r. krótszy termin miało 39 z 193 projektów ustaw. Zwykle rząd daje dokładnie minimum: 21 dni. Przy wszystkich projektach – ustaw i rozporządzeń – krócej niż minimum z regulaminu było 17%.
A część projektów nie trafia do konsultacji wcale. Według XVI raportu Obywatelskiego Forum Legislacji z grudnia 2025 r. 101 ze 178 rządowych projektów, które uchwalił Sejm, nie było w ogóle konsultowanych publicznie.
Prawo pisane z ludźmi jest lepsze
To nie jest kwestia uprzejmości wobec organizacji. Silne państwo potrzebuje dobrego prawa, a dobre prawo powstaje wtedy, gdy przy jego pisaniu są ci, których dotyczy.
Przepisy można znacząco poprawić, gdy biorą w nich udział ci, których dotyczą.Konsultacje pozwalają znaleźć lepsze rozwiązania, sprawdzić założenia i budują zaufanie do działań państwa. Ludzie częściej uznają przepisy za sprawiedliwe, gdy mogli się wypowiedzieć.Źródło: OECD, Regulatory Policy Outlook 2021 ↗
Większy udział obywateli w tworzeniu przepisów idzie w parze z lepszą jakością regulacji.Państwa, które konsultują projekty szerzej, mają też silniejsze instytucje demokratyczne i mniej korupcji.Źródło: Bank Światowy, badanie 185 państw (Johns, Saltane 2016) ↗
Ograniczanie konsultacji to gorsze prawo i gorzej działające państwo.Forum od lat opisuje skutki pośpiechu: skracane terminy, projekty bez konsultacji i ustawy poprawiane kilka razy w ciągu kilku miesięcy od uchwalenia.Źródło: Obywatelskie Forum Legislacji, Fundacja im. Stefana Batorego ↗Dlaczego zbudowałem ten serwis
