Prezes ZUS organem egzekucyjnym – dochodzenie należności krajowe

Celem projektu ustawy jest wprowadzenie rozwiązań, zgodnie z którymi Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych będzie administracyjnym organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia na terytorium całego kraju egzekucji administracyjnej, do dochodzenia których uprawnieni są obecnie dyrektorzy oddziałów ZUS. Obecnie administracyjnymi organami egzekucyjnymi wykonującymi te zadania są dyrektorzy oddziałów ZUS wyznaczeni przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych w drodze rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2 września 2016 r. w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne (Dz. U. poz. 1411, z późn. zm.). Dotychczasowe rozwiązanie nie jest optymalne dla efektywności realizacji procesu przymusowego dochodzenia należności przez ZUS. Dyrektorzy oddziałów ZUS nie są równomiernie obciążeni zadaniami egzekucyjnymi. Zmiana właściwości miejscowej organu egzekucyjnego będącego dyrektorem oddziału ZUS każdorazowo wymaga zmiany ww. rozporządzenia, co jest czasochłonne i nie pozwala na sprawne i elastyczne zarządzanie procesem egzekucji w ZUS.

Istotą rozwiązań planowanych w projekcie jest wprowadzenie do ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2026 r. poz. 268, z późn. zm.), zwanej dalej „u.p.e.a.”, regulacji, zgodnie z którymi Prezes ZUS będzie: - administracyjnym organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia na terenie całego kraju egzekucji należności, do dochodzenia których uprawnieni są obecnie dyrektorzy oddziałów ZUS - mógł wydawać upoważnienia do załatwiania spraw w jego imieniu. Ustanowienie Prezesa ZUS organem egzekucyjnym wymaga zmiany u.p.e.a. Zaproponowano również zmiany ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199, z późn. zm.). Zmiany te mają charakter dostosowawczy do zmian wprowadzanych w u.p.e.a. Polegają na doprecyzowaniu przepisów w zakresie wykonywania zadań przez Prezesa ZUS. Oczekuje się, że efektem projektowanych regulacji będzie uelastycznienie zarządzania zasobami ZUS i usprawnienie organizacji pracy w ZUS.