Zmiany w zbieraniu zużytego sprzętu elektrycznego

I. Projekt przewiduje zmiany w ustawach: z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym[1], z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi[2], z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji[3] oraz dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach[4]. Projektowana ustawa w art. 1 dokonuje wdrożenia Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/884 z dnia 13 marca 2024 r. w sprawie zmiany dyrektywy 2012/19/UE w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (Dz.Urz.UE.L 884 z 19.3.2024, s. 884). Zmiana dyrektywy 2012/19/UE w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego związana była z wyrokiem Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 25 stycznia 2022 r. w sprawie C-181/20, w którym Trybunał stwierdził nieważność art. 13 ust. 1 dyrektywy 2012/19/UE w zakresie, w jakim dotyczy on paneli fotowoltaicznych wprowadzonych do obrotu w okresie od dnia 13 sierpnia 2005 r. do dnia 13 sierpnia 2012 r., z powodu nieuzasadnionego skutku wstecznego. Termin transpozycji Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/884 z dnia 13 marca 2024 r. w sprawie zmiany dyrektywy 2012/19/UE w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (Dz.Urz.UE.L 884 z 19.3.2024, s. 884) upływa w dniu 9 października 2025 r. II. Ponadto w lutym 2024 r. Komisja Europejska skierowała do Polski zarzuty nieprawidłowej transpozycji art. 8a ust. 5 akapit trzeci Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r. (Dz.Urz.UE.L 150 z 14.6.2018, s. 109) zmieniającej Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów (Dz.Urz.UE.L 312 z 22.11.2008, s. 3). Komisja wskazała, że transpozycja do polskiego porządku prawnego jest nieprawidłowa ze względu na brak instytucji upoważnionego przedstawiciela (w polskim porządku prawnym instytucja autoryzowanego przedstawiciela) w ustawach z zakresu gospodarki odpadami. Obecnie przepisy ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym oraz ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej zawierają przepisy dotyczące autoryzowanego przedstawiciela. Celem niniejszej ustawy jest wprowadzenie przepisów z tego zakresu do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. W związku z tymi zmianami konieczne jest również odpowiednie dostosowanie przepisów ustawy odpadach. Przedmiotowy projekt nie obejmuje wprowadzenia analogicznej instytucji w ustawie z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach5. Przedmiotowa ustawa będzie wymagała uchylenia w związku z uchwaleniem obowiązującego bezpośrednio rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1542 z dnia 12 lipca 2023 r. w sprawie baterii i zużytych baterii, zmieniającego dyrektywę 2008/98/WE i rozporządzenie (UE) 2019/1020 oraz uchylającego dyrektywę 2006/66/WE6. Przepisy określające funkcjonowanie instytucji autoryzowanego przedstawiciela w tym zakresie zostaną uwzględnione w ustawie transponującej. ______________ [1] Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym [2] Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi [3] Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji [4] Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

I. Transpozycja Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/884 z dnia 13 marca 2024 r. w sprawie zmiany dyrektywy 2012/19/UE w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego 1. Stan aktualny: obowiązuje formalny podział obowiązków pomiędzy wprowadzającego sprzęt i właściciela zużytego sprzętu, w zależności od tego czy odpad powstał ze sprzętu wprowadzonego do obrotu do 13 sierpnia 2005 r. („sprzęt dawny”) czy po tej dacie (art. 18 i 19 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym). Równolegle przepisy krajowe nakładają na wprowadzających sprzęt elektryczny i elektroniczny obowiązek osiągnięcia minimalnych rocznych poziomów zbierania zużytego sprzętu, a następnie jego odzysku oraz przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Skutkiem przedmiotowych obowiązków jest zapewnienie po stronie wprowadzających sprzęt popytu na usługi zbierania i przetwarzania zużytego sprzętu. 2. Stan docelowy: zgodnie z wymogami dyrektywy 2024/884, sama zasada formalnego podziału obowiązków jest utrzymana, ale zmianie i doszczegółowieniu ulegają daty graniczne. Za sprzęt dawny będzie uznawany zużyty sprzęt powstały ze: 1) sprzętu przeznaczonego dla gospodarstw domowych, wymienionego w załączniku nr 6, wprowadzonego do obrotu do dnia 13 sierpnia 2005 r.; 2) paneli fotowoltaicznych stanowiących sprzęt przeznaczony dla gospodarstw domowych, wprowadzonych do obrotu przed dniem 1 stycznia 2016 r.; 3) sprzętu przeznaczonego dla gospodarstw domowych, innego niż wymieniony w załączniku nr 6, wprowadzonego do obrotu przed dniem 1 stycznia 2018 r. Powyższe daty nie są tożsame z datami wskazanymi w dyrektywie 2024/884. Wymagają one bowiem modyfikacji na etapie implementacji do prawa krajowego, w świetle celu dyrektywy, jakim jest wykluczenie mocy wstecznej obowiązywania przepisów. Przepisy krajowe dot. zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego mają zastosowanie do paneli fotowoltaicznych dopiero od dnia 1 stycznia 2016 r., to jest dnia wejścia w życie ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Ta sama ustawa przyspieszyła rozszerzenie zakresu przedmiotowego przepisów na dzień 1 stycznia 2018 r. (sprzęt inny niż wymieniony w załączniku nr 6 do ustawy). Formalną konsekwencją będzie nałożenie na użytkownika sprzętu innego niż przeznaczony dla gospodarstw domowych, obowiązku finansowania zagospodarowania wytworzonych przez niego odpadów paneli fotowoltaicznych wprowadzonych do obrotu od dnia 13 sierpnia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz sprzętu innego niż wymieniony w zał. nr 6 do ustawy, wprowadzonego do obrotu od dnia 13 sierpnia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. Z tego obowiązku zostaje natomiast zwolniony wprowadzający sprzęt. Istotą przepisów krajowych w zakresie rozszerzonej odpowiedzialności producenta sprzętu elektrycznego i elektronicznego jest obowiązek osiągnięcia minimalnych rocznych poziomów zbierania zużytego sprzętu obliczanych w stosunku do średniorocznej masy sprzętu wprowadzonego do obrotu (art. 20 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym), a następnie jego odzysku oraz przygotowania do ponownego użycia i recyklingu (art. 21 przedmiotowej ustawy). Skutkiem przedmiotowych obowiązków jest zapewnienie popytu na usługi zbierania i przetwarzania zużytego sprzętu. Mechanizm ten zachowuje aktualność w świetle przepisów nowej dyrektywy. II. Zapewnienie transpozycji art. 8a ust 5 akapit trzeci Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r. (Dz.U. L 150 z 14.6.2018, s.109) zmieniającej Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów (Dz.U. L 312 z 22.11.2008, s. 3). 1. Stan aktualny: Obecnie w ustawie o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz ustawie o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji nie ma regulacji dotyczących instytucji autoryzowanego przedstawiciela. Oznacza to, że przedsiębiorcy mający siedzibę poza granicami kraju nie mają możliwości ustanowienia podmiotu odpowiedzialnego za wykonywanie na terytorium kraju obowiązków określonych ustawą dla wprowadzającego produkty w opakowaniach/wprowadzającego pojazd w odniesieniu do wprowadzonych przez nich produktów w opakowaniach/pojazdów. 2. Stan docelowy: Wprowadzenie do ww. ustaw przepisów dot. instytucji autoryzowanego przedstawiciela wzorowanych na funkcjonujących od lat przepisach ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym elektronicznym. Projektowane zmiany określą zasady wyznaczania autoryzowanego przedstawiciela i katalog podmiotów mogących funkcjonować w takim charakterze. W przypadku ustanowienia autoryzowanego przedstawiciela jego mocodawca będzie działał wyłącznie za pośrednictwem tego podmiotu a autoryzowany przedstawiciel będzie ponosił odpowiedzialność za wykonywanie jego obowiązków ustawowych. Projektowane przepisy uwzględniają również warunki zwolnienia z obowiązków ustawowych krajowych dystrybutorów produktów pochodzących od podmiotu, który ustanowił autoryzowanego przedstawiciela. W związku z tymi zmianami konieczne jest również odpowiednie dostosowanie przepisów ustawy o odpadach. Stanowią one rozszerzenie przepisów ustawy o odpadach odnoszących się w obecnym stanie prawnym do instytucji autoryzowanego przedstawiciela z ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym oraz ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej.