Kary administracyjne zamiast sądowych za naruszenia w systemie śledzenia tytoniu

Projekt przewiduje wprowadzenie zmian w ustawie z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1162, z późn. zm.), w ustawie z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907, z późn. zm.) oraz w ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2024 r. poz. 977, z późn. zm.).

1) Zmiany w ustawie z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych

Zmiany wynikają z konieczności uzupełnienia i doprecyzowania wdrożonych przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/40/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i państw członkowskich w sprawie produkcji, prezentowania i sprzedaży wyrobów tytoniowych i powiązanych wyrobów oraz uchylającej dyrektywę 2001/37/WE. Przepisy ww. dyrektywy nakładają szereg obowiązków na administracje państw członkowskich, które są odpowiedzialne za prawidłowe funkcjonowanie unijnego Systemu Śledzenia Ruchu i Pochodzenia Wyrobów Tytoniowych tzw. System Track&Trace, w tym sprawowanie nad nim nadzoru i kontroli. Proponowane zmiany mają zatem na celu wyznaczenie organów właściwych w zakresie kontroli przestrzegania przez podmioty gospodarcze obowiązków związanych z funkcjonowaniem Systemu Track&Trace, zastąpienie dotychczasowych nieefektywnych sankcji karnych wymierzanych przez sąd pieniężną karą administracyjną nakładaną przez organy podatkowe lub karą grzywny wymierzaną przez kontrolującego w drodze mandatu karnego, objęcie sankcjami niedopełnienia wszystkich obowiązków związanych z funkcjonowaniem Systemu, wprowadzeniu miarkowania kary w zależności od stopnia przewinienia oraz doprecyzowaniu przepisów regulujących obowiązki rejestracyjne w Systemie Track&Trace.

Ponadto przewiduje się uaktualnienie maksymalnej opłaty za wygenerowanie i wydanie przez emitenta (Polską Wytwórnię Papierów Wartościowych S.A.) niepowtarzalnych identyfikatorów, którymi oznaczane są wyroby tytoniowe objęte Systemem Track&Trace. Dane dotyczące cen niepowtarzalnych identyfikatorów w postaci elektronicznej w UE wskazują istotne dysproporcje pomiędzy PWPW S.A., a pozostałymi emitentami unijnymi. Średnia cena 1000 identyfikatorów w UE to 1,44 EUR (6,30 zł) (natomiast cena u polskiego emitenta (PWPW S.A.) to 0,8 EUR. Opłaty obowiązujące w Polsce zostały ustalone w 2019 roku. Zgodnie z danymi GUS, od tego czasu odnotowano wzrost przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw od 5169,06 zł w 2019 r. do 8265,92 zł w 2024 r., czyli o 59,9%, a skumulowany wskaźnik inflacji za okres 2019-2024 wynosi 43,5%. Maksymalna opłata za wygenerowanie i wydanie przez PWPW SA. 1000 niepowtarzalnych identyfikatorów w postaci elektronicznej wzrośnie z 0,8 EUR (3,50 zł) do 1,28 EUR (5,60 zł). Projektowane zmiany obejmują również uaktualnienie maksymalnej opłaty za wygenerowanie i wydanie pozostałych identyfikatorów oferowanych przez emitenta tj. identyfikatorów opakowania jednostkowego w formie nośnika fizycznego z 39,00 zł do 62,00 zł za 1000 szt. oraz identyfikatorów opakowania zbiorczego z 10,50 zł do 16 zł za 1000 szt.

2) Zmiany w ustawie z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz w ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia mają charakter dostosowujący i są konsekwencją zmian w ustawie o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych.

I. Zmiany w ustawie o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych

Zasadniczym celem projektowanych zmian jest:

1. Uzupełnienie katalogu obowiązków podlegających kontroli i wskazanie, że czynności kontrolne będą realizowane przez funkcjonariuszy i pracowników Krajowej Administracji Skarbowej, a także przy wykonywaniu swoich ustawowych zadań przez: • funkcjonariuszy Policji, • inspektorów Inspekcji Handlowej, • inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, • Biuro Prezesa ds. Substancji Chemicznej.

Proponowane zmiany umożliwią bardziej efektywny nadzór nad rynkiem wyrobów tytoniowych poprzez zwiększenie wykorzystywania Systemu, którego celem jest zapewnienie skutecznej metody do walki z nielegalnym obrotem wyrobami tytoniowymi, zapewniając dostęp do danych dotyczących transakcji i zdarzeń w łańcuchu dostaw.

2. Zastąpienie dotychczasowych sankcji karnych karą pieniężną nakładaną w drodze decyzji administracyjnej przez właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego oraz karą grzywny wymierzaną przez kontrolującego w drodze mandatu karnego.

3. Określenie sankcji nakładanych na podmioty biorące udział w obrocie wyrobami tytoniowymi objętymi Systemem Track&Trace za niedopełnienie obowiązków związanych z: • brakiem kodów identyfikacyjnych podmiotów i należących do nich zakładów i maszyn, • brakiem aktualizacji informacji zgłoszonych we wniosku o kod identyfikacyjny podmiotu, • brakiem oznaczenia niepowtarzalnym identyfikatorem opakowania jednostkowego wyrobów tytoniowych, • brakiem oznaczania zabezpieczeniem opakowania jednostkowego wyrobów tytoniowych, • oznaczeniem opakowania jednostkowego wyrobów tytoniowych niepowtarzalnym identyfikatorem wydanym przez emitenta innego niż PWPW S.A., • brakiem rejestracji przemieszczeń wyrobów tytoniowych i niekompletne rejestry tych przemieszczeń, • niedostarczeniem przez emitenta na wezwanie Ministra Finansów dokumentów niezbędnych do oceny spełnienia kryteriów niezależności od przemysłu tytoniowego, • brakiem zapewnienia przez producentów wyrobów tytoniowych urządzeń umożliwiających podmiotom uczestniczącym w obrocie wyrobami tytoniowymi rejestrowanie tych wyrobów w Systemie.

5. Wprowadzenie miarkowania kary pieniężnej w zależności od stopnia przewinienia podmiotu biorącego udział w obrocie wyrobami tytoniowymi.

6. Określenie momentu rejestracji w Systemie Track&Trace podmiotów zamierzających brać udział w obrocie wyrobami tytoniowymi - przed dokonaniem pierwszej czynności związanej z obrotem tymi wyrobami.

7. Doprecyzowanie dotychczasowych obowiązków w zakresie nadawania kodów identyfikacyjnych, tj: • możliwość posiadania przez podmiot tylko jednego kodu identyfikacyjnego podmiotu, • w przypadku zmiany miejsca sprzedaży wyrobów tytoniowych konieczność uzyskania nowego kodu identyfikacyjnego zakładu.

8. Określenie przypadków dezaktywacji kodów identyfikacyjnych podmiotu gospodarczego i procedury dezaktywacji tych kodów.

9. Doprecyzowanie przepisów nakładających na producentów wyrobów tytoniowych obowiązek dostarczania podmiotom uczestniczącym w obrocie tymi wyrobami urządzeń umożliwiających rejestrowanie wyrobów w Systemie przez cały okres funkcjonowania tych podmiotów w Systemie, a nie jednorazowo.

10. Uaktualnienie maksymalnej opłaty za wygenerowanie i wydanie niepowtarzalnego identyfikatora przez podmiot wydający identyfikatory, którym jest Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych S.A. II. Zmiany w ustawie o Krajowej Administracji Skarbowej polegającą na wprowadzeniu podstaw prawnych do wykonywania przez organy KAS kontroli w zakresie Systemu Track&Trace oraz sankcjonowania naruszeń obowiązków wynikających z przepisów unijnych i krajowych regulujących jego funkcjonowanie.

III. Zmiany w ustawie o transporcie drogowym polegają na wprowadzeniu podstaw prawnych do kontroli w zakresie Systemu Track&Trace przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego.

IV. Zmiany w ustawie Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia polegają na umożliwieniu funkcjonariuszom Służby Celno-Skarbowej, funkcjonariuszom Policji oraz inspektorom Inspekcji Transportu Drogowego wymierzanie w postępowaniu mandatowym kary grzywny.