Efektywność energetyczna przede wszystkim – cele na 2030 i po 2030

Brak w polskim prawie koniecznych rozwiązań wynikających z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1791 z dnia 13 września 2023 r. w sprawie efektywności energetycznej oraz zmieniającej rozporządzenie (UE) 2023/955 (wersja przekształcona) (Dz. Urz. UE L 231 z 20.09.2023, str. 1), zwanej dalej „dyrektywą 2023/1791”, w tym niezbędnych środków służących wspieraniu efektywności energetycznej, zapewniających osiągnięcie celów w zakresie efektywności energetycznej na 2030 r. oraz dalszą poprawę efektywności energetycznej po roku 2030. W szczególności brakuje systemowych rozwiązań w zakresie: 1) stosowania zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim”; 2) realizacji krajowego celu zmniejszenia zużycia energii finalnej przez instytucje publiczne; 3) potrzeby ustanowienia podwyższonego krajowego celu oszczędności energii finalnej, w tym podcelu uzyskania oszczędności energii finalnej w obszarze ubóstwa energetycznego; 4) usprawnienia mechanizmów służących realizacji krajowego celu w zakresie oszczędności energii finalnej, w tym w szczególności systemu świadectw efektywności energetycznej (tj. system tylko częściowo realizuje założony cel w zakresie oszczędności energii finalnej u odbiorcy końcowego); 5) nowych zadań dla przedsiębiorstw w zakresie efektywności energetycznej; 6) systemu kwalifikacji, akredytacji i certyfikacji dla zawodów związanych z efektywnością energetyczną.

Projekt ma na celu wdrożenie niezbędnych środków służących wspieraniu efektywności energetycznej, zapewniających osiągnięcie celów w zakresie efektywności energetycznej na 2030 r. wynikających z dyrektywy 2023/1791 oraz dalszą poprawę efektywności energetycznej po roku 2030, tj. w szczególności: 1) Systemowo-sektorowe wdrożenie zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim” – art. 3 dyrektywy 2023/1791 W projekcie uwzględniony zostanie obowiązek stosowania zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim” przez dodanie przepisu zobowiązującego inwestora do wykonania analizy rozwiązań w zakresie efektywności energetycznej w przypadku realizacji przedsięwzięć lub inwestycji przewyższających budżet 100 mln euro (175 mln euro w przypadku projektów infrastruktury transportowej). Wykonywanie analizy będzie dotyczyło inwestycji (w ramach powyższego progu inwestycyjnego) we wszystkich sektorach gospodarki. 2) Wdrożenie celu zmniejszenia zużycia energii finalnej przez instytucje publiczne – art. 5 dyrektywy 2023/1791 Proponuje się w szczególności nałożenie obowiązku na instytucje publiczne w zakresie zmniejszenia zużycia całkowitej energii finalnej o 1,9% rocznie w porównaniu z 2021 r. oraz wdrożenie systemu monitorowania i raportowania obowiązków w tym zakresie. 3) Wyznaczenie nowego krajowego celu oszczędności energii finalnej, w tym podcelu uzyskania oszczędności energii finalnej w obszarze ubóstwa energetycznego – art. 8 dyrektywy 2023/1791 W Polsce od 2021 r. obowiązek osiągnięcia wymaganego poziomu skumulowanych oszczędności końcowego zużycia energii jest realizowany za pomocą systemu zobowiązującego do efektywności energetycznej (system świadectw efektywności energetycznej) oraz alternatywnych środków z dziedziny polityki. Od 2024 roku Polska będzie kontynuować ww. podejście w realizacji nowego celu wynikającego z art. 8 ust. 1 dyrektywy 2023/1791. 4) Modyfikacje mechanizmów służących realizacji krajowego celu w zakresie oszczędności energii finalnej – art. 9 i 10 dyrektywy 2023/1791 Proponuje się modyfikację systemu świadectw efektywności energetycznej, obejmującą w szczególności: usprawnienie zasad obliczania oszczędności energii oraz weryfikacji i kontroli osiągniętych oszczędności energii, w tym: - ustanowienie zawodu regulowanego audytora efektywności energetycznej i tym samym przeniesienie ciężaru weryfikacji audytów z URE na audytorów, co w konsekwencji nie tylko usprawni proces ich weryfikacji, ale również przyczyni się do poprawy jakości audytów efektywności energetycznej, - cyfryzację systemu świadectw efektywności energetycznej. Dodatkowo przewiduje się modyfikacje Centralnego Rejestru Oszczędności Energii Finalnej (CROEF), w tym: - zapewnienie funkcjonowania CROEF w długiej perspektywie czasowej, - uporządkowanie sposobu wpisu osób upoważnionych przez osoby uprawnione do CROEF, - rozszerzenie zakresu informacji gromadzonych w rejestrze w celu należytego uwierzytelnienia osób wprowadzających dane do CROEF, - rozszerzenie zakresu informacji gromadzonych w rejestrze w celu wykazania łącznej sumy osiągniętych oszczędności energii finalnej, raportowanych w ramach realizacji krajowego celu oszczędności energii finalnej, pochodzących ze środków alternatywnych oraz ze świadectw efektywności energetycznej. 5) Obowiązki dla przedsiębiorstw w zakresie przeprowadzania audytu energetycznego przedsiębiorstwa, wdrażania systemu zarządzania energią oraz raportowania w zakresie zużycia energii – art. 11 i 12 dyrektywy 2023/1791 Proponuje się następujące rozwiązania: - wprowadzenie przepisu nakładającego obowiązek wdrożenia certyfikowanego systemu zarządzania energią na przedsiębiorstwa, których średnie roczne zużycie energii w ciągu ostatnich 3 lat, przy uwzględnieniu wszystkich nośników energii, przekroczyło 23,61 GWh (85 TJ), - wprowadzenie modyfikacji istniejących przepisów w zakresie obowiązku przeprowadzenia audytu energetycznego do przedsiębiorstw, których średnie roczne zużycie energii w ciągu ostatnich 3 lat, przy uwzględnieniu wszystkich nośników energii, przekroczyło 2,78 GWh (10 TJ), - wprowadzenie przepisów zobowiązujących do przekazywania informacji o zużyciu energii przedsiębiorstwa, których średnie roczne zużycie energii w ciągu ostatnich 3 lat, przy uwzględnieniu wszystkich nośników energii, przekroczyło 2,78 GWh (10 TJ), - modyfikację art. 37 ustawy o efektywności energetycznej w zakresie aktualizacji wymagań dla audytów energetycznych przedsiębiorstw o wymagania wskazane w załączniku VI do dyrektywy 2023/1791. - wprowadzenie przepisów, zgodnie z którymi właściciele i operatorzy ośrodków przetwarzania danych o zapotrzebowaniu zainstalowanej infrastruktury informatycznej na energię elektryczną wynoszącym powyżej 500 kW zobowiązani są do podawania do publicznej wiadomości informacji dotyczących charakterystyki energetycznej ośrodków przetwarzania danych zgodnych z załącznikiem VII do dyrektywy 2023/1791. 6) Wprowadzenie systemu kwalifikacji, akredytacji i certyfikacji dla zawodu audytora energetycznego oraz dostawców usług związanych ze zużyciem energii – art. 28 dyrektywy 2023/1791 Proponuje się w projekcie wprowadzenie przepisów w zakresie nowego zawodu regulowanego, tj. audytora efektywności energetycznej. Uprawnienia te będą nadawane osobom po uzyskaniu pozytywnego wyniku z egzaminu kwalifikacyjnego. Osiągnięcie celu proponowanej regulacji nie jest możliwe za pomocą innych środków niż wydanie przedmiotowego aktu prawnego.