Uszczelnienie systemu podatkowego produkcji betonu towarowego i rozszerzenie systemu SENT

Potrzeba wprowadzenia nowych rozwiązań wynika z dążenia do dalszego uszczelnienia systemu podatkowego, a tym samym zwiększenia należnych wpływów do budżetu państwa w zakresie podatku od towarów i usług. Zmiany w ustawie z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1218) oraz w ustawie z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), dalej jako „ustawa o KAS”, mają na celu usprawnienie procesu kontroli przewożonych towarów przy wykorzystaniu funkcjonujących już rozwiązań legislacyjnych i narzędzi informatycznych (system monitorowania przewozu towarów – SENT, dalej system SENT). Na podstawie danych zgromadzonych w systemach Krajowej Administracji Skarbowej (pliki JPK_VAT) oraz danych branżowych obejmujących funkcjonowanie podmiotów zajmujących się produkcją/sprzedażą betonu, analiza ryzyka wskazuje na występowanie szarej strefy w tym obszarze. W związku z tym jest konieczne podjęcie działań zmierzających do ograniczenia niepożądanych praktyk, co w konsekwencji ma się przyczynić do zwiększenia wpływów do budżetu państwa w zakresie podatku od towarów i usług oraz w podatkach dochodowych. Objęcie systemem monitorowania przewozu szeroko rozumianego betonu, tj. betonu towarowego, zwanego też betonem gotowym do wylania oraz innych towarów w postaci gotowej do wbudowania na bazie spoiw mineralnych, w szczególności zapraw towarowych, podkładów podłogowych, podsypki cementowo-piaskowej, mieszanki CBGM (potocznie zwanych wylewką, jastrychem, szlichtą) jak się wydaje, będzie też pośrednio pozytywnie oddziaływać na pozostałą część tego segmentu gospodarki, tj. na producentów wytwarzających różnego typu wyroby betonowe. Z prowadzonych analiz wynika również, że podmioty odbierające z uwagi na brak sankcji pieniężnej za niepotwierdzenie odbioru dostarczonego towaru nie uzupełniają zgłoszeń przewozu mimo ustawowego obowiązku. Proponuje się, aby zaniechanie tego obowiązku albo uzupełnienie danych niezgodnie ze stanem faktycznym przez podmiot obowiązany do potwierdzenia odbioru towaru skutkowało nałożeniem kary pieniężnej. Wyjątkiem będą osoby fizyczne nabywające beton, które nie będą podlegać sankcji pieniężnej, ponieważ nie będą zobowiązane do potwierdzenia odbioru tego towaru. Potwierdzenia odbioru betonu będzie w takim przypadku dokonywał podmiot wysyłający (dostawca towaru). Zaproponowano również zmianę przesłanek odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych za nieprzestrzeganie obowiązków nałożonych ustawą o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi. Proponuje się aby odstąpienie od nałożenia kary warunkowane było okolicznościami sprawy ściśle związanymi ze stwierdzonym naruszeniem. Natomiast przesłanka ważnego interesu podmiotu lub interesu publicznego byłaby weryfikowana na etapie wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie nałożonej kary (odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty, umorzenia w całości lub w części). Mając na względzie problematykę bezpieczeństwa ekologicznego i konieczność przeciwdziałania nielegalnym działaniom podmiotów gospodarczych, a także ochronę rynku rolnego systemem SENT zostały objęte wybrane odpady oraz wybrane produkty rolne. Pozwala to na monitorowanie przewozów tych towarów, co pozytywnie wpływa na ochronę środowiska oraz ochronę lokalnego rynku. Jednakże istnieje potrzeba zmian w zakresie przetwarzania danych w SENT i ich analizy oraz włączenia organów administracji publicznej właściwych w zakresie ochrony środowiska oraz rolnictwa, do katalogu organów uprawnionych do korzystania z danych gromadzonych w rejestrze SENT, w celu zwiększenia możliwości analitycznych i kontroli przewozów odpadów i produktów rolnych.

Dla zapewnienia uszczelnienia systemu podatkowego w obszarze obrotu betonem zaproponowano objęcie systemem SENT przewozu szeroko rozumianego betonu, tj. betonu towarowego, zwanego też betonem gotowym do wylania oraz innych towarów w postaci gotowej do wbudowania na bazie spoiw mineralnych, w szczególności zapraw towarowych, podkładów podłogowych, podsypki cementowo-piaskowej, mieszanki CBGM (potocznie zwanych wylewką, jastrychem, szlichtą), zwanych dalej łącznie „betonem”, do wszystkich podmiotów odbierających, w tym również osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Wprowadzenie do porządku prawnego projektowanej regulacji powinno w znacznym stopniu przyczynić się do zredukowania nieuczciwych praktyk stosowanych przez podmioty funkcjonujące w obszarze obrotu betonem. Uwzględnienie podmiotów nieprowadzących działalności gospodarczej w systemie SENT ma na celu uszczelnienie systemu podatkowego w zakresie obrotu ww. towarami. Analiza ryzyka wskazuje, że znaczna część uszczupleń wiąże się z dostawami betonu do prywatnych inwestorów, tj. osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Ze względu na właściwości i specyfikę przewozu betonu i jego wykorzystania zaproponowano możliwość alternatywnego zgłaszania przewozów w przypadku zawarcia umowy (kontraktu) pomiędzy podmiotami gospodarczymi na dostawę betonu przekraczającą określoną ilość. Podmiot wysyłający będzie mógł, przed rozpoczęciem pierwszego przewozu tego towaru, przesłać do rejestru jedno zgłoszenie kontraktowe obejmujące realizację całej umowy. Projekt zakłada również dalsze zmiany polegające na objęciu systemem SENT przewozu towaru: - w celu wykonania na nim usług lub czasowego używania (np. w celu konfekcjonowania), - przemieszczanego pomiędzy magazynami jednego podmiotu (w ramach aktualnie funkcjonującego, tzw. przesunięcia międzymagazynowego), - będącego przedmiotem zwrotu (towar nie został przyjęty, jest reklamowany). Doregulowanie obowiązków dotyczących ww. przypadków umożliwi skuteczniejsze monitorowanie przewozu towarów wrażliwych. Proponuje się, aby zaniechanie obowiązku potwierdzania odbioru towaru albo uzupełniania danych niezgodnie ze stanem faktycznym w tym zakresie, skutkowało nałożeniem kary pieniężnej przez naczelnika urzędu celno-skarbowego. Co do zasady potwierdzenia odbioru dokonuje podmiot odbierający. Proponuje się odstępstwo od tej zasady w przypadku przewozu betonu do osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. W takim przypadku potwierdzenia odbioru towaru dokonywałby podmiot wysyłający. W projekcie są proponowane rozwiązania dotyczące przetwarzania danych i udostępniania danych przez organy administracji publicznej w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań. Ponieważ system SENT jest przygotowany do udostępniania danych w drodze transmisji z wykorzystaniem interfejsu programowania aplikacji tzw. API, stąd istnieje potrzeba zmian w zakresie przetwarzania danych w systemie SENT i ich analizy oraz włączenia organów administracji publicznej właściwych w zakresie ochrony środowiska oraz rolnictwa, do organów uprawnionych do korzystania z danych gromadzonych w rejestrze SENT. W zmianie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111) planowane jest również rozszerzenie katalogu organów (o organy inspekcji ochrony środowiska), którym organy podatkowe będą udostępniać dane niezawarte w aktach spraw podatkowych, jeżeli znajdują się w Centralnym Rejestrze Danych Podatkowych. Zmiany ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1539, z późn. zm.), zmierzają do ujednolicenia sposobu pobierania kaucji i w części dotyczącej poboru kaucji wprowadzają dodatkową możliwość jej poboru przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej w formie bezgotówkowej, za pomocą karty płatniczej. Zmiany w ustawie o KAS eliminują wątpliwości interpretacyjne, w części stanowią wykonanie wniosków pokontrolnych NIK oraz wprowadzają możliwość wykorzystywania zamknięć urzędowych w formie plomb elektronicznych do przewozów innych niż przewóz towarów objętych systemem SENT.