Marynarskie umowy o pracę w formie elektronicznej i wynagrodzenie dostosowane do…

Projektowana ustawa przewiduje nowelizację ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o pracy na morzu (Dz. U. z 2026 r. poz. 102), i ustawy z dnia 31 sierpnia 2012 r. o Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich (Dz. U. z 2019 r. poz. 1374). U przyczyn tej nowelizacji leży potrzeba dostosowania rozwiązań polskich do standardów międzynarodowych w celu poprawy konkurencyjności polskiej przynależności państwowej statków w związku z realizacją projektu przywrócenia polskiej bandery, wskazanego jako priorytet polityki członków Rady Ministrów (pkt 2 w zakresie programu „Polskie Morze” – nr P34 w Wykazie Priorytetów Polityki Członków Rady Ministrów). Ponadto celem projektowanej ustawy jest implementacja do polskiego porządku prawnego Poprawek do Konwencji o pracy na morzu z 2006 r. (Konwencji MLC) przyjętych podczas 113. Sesji Międzynarodowej Konferencji Pracy w 2025 r. w Genewie. W ramach działań Rady Ministrów mających na celu zmianę otoczenia regulacyjnego działalności żeglugowej w celu jego modernizacji oraz zwiększenia konkurencyjności polskiej przynależności państwowej statku zidentyfikowano potrzebę wprowadzenia zmian w następujących obszarach: - umożliwienia zawierania marynarskich umów o pracę w formie elektronicznej; - dostosowania regulacji minimalnych wynagrodzeń za pracę marynarzy do specyfiki branży żeglugowej i standardów międzynarodowych przez wyłączenie stosowania zasad ogólnych i wskazanie, że minimalne wynagrodzenie za pracę marynarza nie może być niższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę w państwie jego zamieszkania. Rozwiązanie to wynika z powszechnej w międzynarodowej żegludze praktyki zatrudniania marynarzy mających miejsce zamieszkania poza UE - w szczególności Azji - gdzie koszty życia są wyraźnie niższe; - doprecyzowania kompetencji kontrolnych poszczególnych instytucji w zakresie warunków pracy i życia marynarzy na statku; - doprecyzowania przepisów dotyczących regulacji pracy i wypoczynku w sposób zgodny z przepisami Konwencji MLC co wynika ze specyfiki branży żeglugowej. Ponadto zidentyfikowano potrzebę dostosowania regulacji czasu i systemu pracy pracowników Głównego Inspektoratu Rybołówstwa Morskiego wykonujących czynności służbowe na statkach do specyfiki ich pracy, co usprawni funkcjonowanie administracji. W zakresie implementacji poprawek do Konwencji o pracy na morzu, proponowane zmiany poszerzające prawa marynarzy i wzmacniające ich gwarancje dotyczą zapewnienia prawa do zejścia na ląd, doprecyzowania regulacji ponoszenia kosztów repatriacji, doprecyzowania wymagań w odniesieniu do warunków życia na statku, wzmocnienia ochrony przed przemocą, nękaniem i molestowaniem oraz wzmocnienia gwarancji procedur skargowych.

W związku z szerszymi pracami nad zmianami otoczenia regulacyjnego działalności żeglugowej proponuje się umożliwić zawieranie marynarskich umów o pracę w formie elektronicznej. Uwzględnia się przy tym gwarancje praw marynarzy, w tym obowiązek dostarczenia im umowy zapisanej na trwałym nośniku. Ponadto proponuje się dostosować regulacje wynagrodzenia minimalnego za pracę marynarzy do specyfiki branży żeglugowej i standardów międzynarodowych przez doprecyzowanie, że minimalne wynagrodzenie za pracę marynarza nie może być niższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę w państwie jego zamieszkania. Proponuje się również dostosować regulację maksymalnego czasu pracy i minimalnego czasu wypoczynku do treści Normy A2.3 ust. 5 Konwencji MLC przez wprowadzenie alternatywnej regulacji maksymalnego czasu pracy albo minimalnego czasu wypoczynku co ma na celu uwzględnienie specyfiki branżowej żeglugowej. W odniesieniu do pracowników Głównego Inspektoratu Rybołówstwa Morskiego proponuje się zapewnić możliwość stosowania przepisów ustawy o pracy na morzu w zakresie czasu i systemu pracy (art. 43–47) do tych z nich, którzy wykonują czynności służbowe na statkach, i w przypadku zastosowania do nich tych przepisów wyłączyć stosowanie innych przepisów w tym zakresie. Proponowane rozwiązanie jest analogiczne do konstrukcji zawartej w art. 105a ustawy o pracy na morzu dotyczącego pracowników urzędów morskich. Proponuje się również dookreślić międzyinstytucjonalny podział zadań w zakresie inspekcji warunków pracy i życia marynarzy na statkach. Projektowana ustawa przewiduje ponadto wdrożenie do prawa krajowego Poprawek z 2025 r. do Konwencji o pracy na morzu. Nowelizacja przyczynia się do pełnej harmonizacji prawa krajowego z wymogami Konwencji MLC, zwiększa bezpieczeństwo i ochronę praw marynarzy, a także wprowadza przejrzyste i jednoznaczne procedury administracyjne na statkach i w kontaktach z armatorami. Rozwiązania proponowane w tym zakresie dotyczą: - przeciwdziałania przemocy, nękaniu i molestowaniu w czasie pracy i życia na statku oraz procesów rekrutacyjnych, w tym wprowadzenia obowiązku armatora w zakresie przyjęcia i stosowania polityki przeciwdziałania i reagowania na przemoc i molestowanie w czasie pracy i życia na statku oraz w ramach procesów rekrutacji, - wzmocnienia gwarancji w procedurze skargowej, w tym w zakresie poufności oraz w zakresie ochrony wszystkich zaangażowanych w procedurę podmiotów, a nie tylko osoby zgłaszającej skargę, - ułatwiania repatriacji przez organy administracji bez żadnej dyskryminacji i niezależnie od przynależności państwowej statku, - gwarancji prawa do zejścia na ląd, - uwzględniania wytycznych Międzynarodowej Organizacji Pracy i Międzynarodowej Organizacji Morskiej przy badaniu wypadków morskich, - zakresu przeszkolenia medycznego marynarzy odpowiadających za pomoc medyczną oraz wymaganego sprzętu ochrony osobistej.