E-usługi w CEPiK – elektroniczny dostęp do praw jazdy i rejestracji

Projektowane zmiany mają na celu ustanowienie ram prawnych dla przeprowadzenia prac modernizacyjnych systemu Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK), służącego m.in. do realizacji procesów związanych z rejestracją pojazdów i szeroko pojętym nabywaniem uprawnień do kierowania pojazdami. Obecny stan funkcjonowania systemu nie odpowiada współczesnym warunkom elektronicznej obsługi użytkowników, a proces obsługi obywatela odbiega od oczekiwań społecznych w zakresie sprawnego załatwiania spraw administracyjnych. Projekt ma charakter deregulacyjny. Proponuje wprowadzenie szeregu zmian, których celem jest maksymalne zmniejszenie uciążliwości dla obywatela, takich jak wizyty w urzędach, uzyskiwanie zbędnych zaświadczeń i dowodów w postaci papierowej czy też przedkładanie w urzędzie kopii dokumentów, w zakresie których dane są gromadzone i dostępne w ewidencjach i rejestrach państwowych. Rozwój technologiczny i ciągłe upowszechnianie świadczenia usług (w tym usług administracji publicznej np. rejestracji pojazdu, przyjęcia zgłoszenia zbycia pojazdu, wydania prawa jazdy) powodują konieczność wprowadzania coraz to nowszych, bardziej odpowiadających wymaganiom obywateli standardów również przez administrację publiczną. Dlatego też dla poprawy zadowolenia użytkowników systemu CEPiK i obywateli, resort cyfryzacji podjął się przeprowadzenia prac unowocześniających system i upraszczających procesy dotyczące zwłaszcza wydania praw jazdy. Na podstawie inicjatywy własnej oraz wniosków społecznych wpływających w ostatnich latach do Ministerstwa Cyfryzacji, interpelacji i zapytań poselskich, wniosków strony samorządowej, w szczególności w zakresie potrzeby cyfryzacji procesów związanych z załatwianiem spraw urzędowych w obszarze rejestracji pojazdów i wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, które ujawniły się w czasie trwającej pandemii spowodowanej COVID-19, a także wniosków wynikających ze współpracy z innymi podmiotami i resortami, m.in. Najwyższą Izbą Kontroli, Ministerstwem Infrastruktury, dokonano analizy identyfikującej potrzebne zmiany wymagające uregulowania. Oceniono, że zasadne jest wprowadzenie rozwiązań, które można pogrupować następująco: 1) konieczność wprowadzenia ułatwień dla obywateli (kierowców i właścicieli pojazdów) – e-usług umożliwiających m.in. uzyskanie prawa jazdy elektronicznie bez wychodzenia z domu oraz rozszerzenie zakresu spraw możliwych do załatwienia w pełni elektronicznie w obszarze rejestracji pojazdów 2) potrzeba uproszczeń w procedurach administracyjnych dotyczących nabywania uprawnień do kierowania i wydawania dokumentów stwierdzających te uprawnienia oraz w obszarze rejestracji pojazdów; 3) potrzeba cyfryzacji procesów w sądach w zakresie odnotowywania danych dotyczących wydanych orzeczeń i postanowień w zakresie zakazu prowadzenia pojazdów i przekazywania tych danych do CEPiK oraz ich aktualizacji przy pomocy systemu teleinformatycznego prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości; 4) potrzeba wprowadzenia przepisów regulujących lub modyfikujących na poziomie ustawowym obecne rozwiązania systemowe w obszarze centralnej ewidencji pojazdów i centralnej ewidencji kierowców m.in.: a) rozszerzenie zakresu danych gromadzonych zarówno w CEP jak i w CEK o dane dotyczące decyzji administracyjnych, dokumentów elektronicznych oraz wniosków w sprawach dotyczących pojazdów i kierowców, b) rozszerzenie komunikacji z innymi rejestrami w celu umożliwienia przetwarzania danych, które są już w innych rejestrach – np. Rejestrem Dowodów Osobistych w celu pozyskania zdjęcia na potrzeby uzyskania prawa jazdy, c) uzupełnienie zakresu danych gromadzonych w CEK m.in. o dane dotyczące obowiązkowych szkoleń i kursów w okresie próbnym, skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oraz o kontrolnym sprawdzeniu kwalifikacji, d)uzupełnienie katalogu podmiotów obowiązanych do zasilania CEK danymi, e) uzupełnienie katalogu podmiotów uprawnionych do danych z centralnej ewidencji pojazdów; 5) uzupełnienie przepisów umożliwiających migrację danych z systemu teleinformatycznego wykorzystywanego w starostwach SI Pojazd i Kierowca do CEPiK w celu zapewnienia ciągłości realizacji procesów wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia i rejestracji pojazdów.

Proponowane rozwiązania mają na celu ustanowienie ram prawnych dla przeprowadzenia prac unowocześniających system CEPiK i upraszczających procesy dotyczące zwłaszcza wydania praw jazdy i dowodów rejestracyjnych takich jak: 1) wprowadzenie ułatwień dla obywateli (kierowców i właścicieli pojazdów) - umożliwienie realizacji czynności urzędowych w obszarze nabywania uprawnień do kierowania pojazdami elektronicznie oraz rozszerzenie zakresu spraw możliwych do załatwienia w pełni elektronicznie w obszarze rejestracji pojazdów przez: wprowadzenie e-usług udostępnianych przez ministra właściwego do spraw informatyzacji m.in. w aplikacji mObywatel umożliwiających m.in. złożenie elektronicznie wniosku o wydanie, wymianę, przedłużenie prawa jazdy/karty kwalifikacji kierowcy; elektroniczne zgłoszenie utraty dokumentu lub jego zniszczenia; elektroniczne wyrażenie zgody przez rodzica na przystąpienie dziecka, które nie ukończyło jeszcze wymaganego wieku, do procesu nabywania uprawnień, potwierdzenie odbioru prawa jazdy – w przypadku jego doręczenia pocztą, zawarcie elektronicznie umowy sprzedaży pojazdu, elektroniczne zgłaszanie zbycia pojazdu, elektroniczne powiadamianie zakładu ubezpieczeń o przeniesieniu prawa własności pojazdu, a także rozszerzenie katalogu podmiotów uprawnionych do wnioskowania o rejestrację pojazdu via system-system o podmioty finansujące zakup pojazdów; 2) automatyzacja i uproszczenie procedur administracyjnych dotyczących nabywania uprawnień do kierowania pojazdami i wydawania dokumentów stwierdzających te uprawnienia oraz obszaru rejestracji pojazdów: a) możliwość złożenia wniosku o wydanie prawa jazdy u dowolnego starosty, b) eliminacja wydawania decyzji administracyjnej w sprawie: rejestracji pojazdu, czasowej rejestracji pojazdu oraz czasowego wycofania pojazdu z ruchu, c) eliminacja czasowej rejestracji pojazdu dokonywanej z urzędu, przy jednoczesnym zachowaniu czasowej rejestracji pojazdu na wniosek właściciela pojazdu lub podmiotu, o którym mowa w art. 73 ust. 2 i 5 ustawy, d) wprowadzenie możliwości zgłoszenia elektronicznie utraty tablic rejestracyjnych lub dowodu rejestracyjnego oraz zniesienie obowiązku legalizacji tablic dla tablic innych niż nowe, e) odstąpienie od zakładania profilu kandydata na kierowcę i profilu kierowcy zawodowego oraz wprowadzenie wymogu posiadania numeru PESEL przez każdą osobę ubiegającą się o wydanie prawa jazdy, w konsekwencji czego możliwe będzie nadawanie numeru PESEL osobom ubiegającym się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami f) wyeliminowanie papierowych dokumentów na rzecz danych wprowadzanych przez podmioty uczestniczące w procesie i gromadzonych w centralnej ewidencji kierowców - dostępnych m.in. dla organów właściwych do wydawania prawa jazdy m.in. danych o orzeczeniach lekarskich i psychologicznych, danych o ukończeniu kursu reedukacyjnego, praktycznego szkolenia i kursu - obowiązkowych w czasie okresu próbnego; 3) cyfryzacja procesów w sądach w zakresie pobierania i przekazywania danych do CEPiK oraz ich aktualizacji przy pomocy systemu teleinformatycznego, którego administratorem jest Minister Sprawiedliwości: wprowadzenie w przepisów wskazujących, że sądy przekazują do centralnej ewidencji kierowców dane o zakazie prowadzenia pojazdów za pomocą systemu teleinformatycznego, którego administratorem jest Minister Sprawiedliwości, z uwzględnieniem odstąpienia w ramach procedury od wysyłania odpisów prawomocnych rozstrzygnięć do organów samorządowych w sprawach o naruszenia przepisów ruchu drogowego; 4) wprowadzenie przepisów regulujących lub modyfikujących na poziomie ustawowym obecne rozwiązania systemowe w obszarze centralnej ewidencji pojazdów i centralnej ewidencji kierowców: rozszerzenie zakresu dokumentów oraz danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów i centralnej ewidencji kierowców w związku z centralizacją danych i budową e-usług dla obywateli w obszarze uzyskiwania uprawnień do kierowania i rejestracji pojazdów m.in.: a) o dane dotyczące wniosków (w zakresie czasowej rejestracji, wyrejestrowania, czasowego wycofania z ruchu, dotyczących wydawania, wymiany, przedłużenia ważności, zwrotu dokumentu stwierdzającego uprawnienie, przywracania uprawnień, zgłaszania utraty dokumentów), b) o dane dotyczące wydawanych decyzji administracyjnych w tych sprawach, c) o dokumenty elektroniczne lub elektroniczne kopie dokumentów wydanych w postaci papierowej. Projektowane przepisy pozwolą na wprowadzenie rozwiązań przewidujących w pełni elektroniczny obieg dokumentów i komunikację pomiędzy podmiotami, wspieraną przez system teleinformatyczny, a tym samym pozwolą na stopniowe wyeliminowanie m.in. papierowych teczek kierowców. Wprowadzane przepisy uwzględniają wymianę danych pomiędzy centralną ewidencją kierowców a Rejestrem Dokumentów Paszportowych oraz Rejestrem Dowodów Osobistych – zmiana pozwoli m.in. na skorzystanie w toku procedury składania wniosku o wydanie prawa jazdy ze zdjęcia i wzoru podpisu gromadzonego w tych rejestrach. Dostęp do danych zapewni podmiotom uczestniczącym w procesie rejestracji pojazdów i wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami możliwość realizacji ustawowych zadań w oparciu o kompletne dane dostępne w CEK i CEP. 5) uzupełnienie przepisów umożliwiających migrację danych z systemu teleinformatycznego wykorzystywanego w starostwach SI Pojazd i Kierowca do CEPiK w celu zapewnienia ciągłości realizacji procesów wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia i rejestracji pojazdów.