Uczelnie mogą weryfikować autentyczność papierowych dyplomów

Celem projektowanej ustawy jest stworzenie w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą”, ram prawnych, które umożliwią pracodawcom potwierdzanie w uczelni danych zawartych w dyplomie ukończenia studiów wydanym w postaci papierowej. Wprowadzana zmiana jest związana z postulatem, jaki wpłynął od strony społecznej – Zespołu SprawdzaMY do Zespołu ds. koordynacji procesu legislacyjnego wdrażającego deregulację (fiszka MNiSW-4-197), dotyczącym problemów jakie napotykają pracodawcy, którzy mają wątpliwości co do prawdziwości dokumentów przedstawianych przez pracowników lub kandydatów do pracy dotyczących ich wykształcenia. Jak wskazano w przedmiotowej fiszce polski prawodawca co do zasady nie przewiduje w przepisach krajowych uprawnienia pracodawcy do występowania do innych podmiotów w celu potwierdzenia lub sprawdzenia prawdziwości dokumentów i danych w nich zawartych przedłożonych przez kandydatów w toku rekrutacji na wolne stanowisko pracy, a wyrażenie zgody przez kandydata do pracy na weryfikowanie prawdziwości złożonych oświadczeń i danych zawartych w dokumentach, według Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, nie byłoby dobrowolne. W efekcie jedynym narzędziem weryfikowania prawdziwości przedstawianych dokumentów, jak podniosła strona społeczna, jest wszczęcie postępowania przygotowawczego przez złożenie zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa określonego w art. 270 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383) – jednakże tylko w przypadku, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia fałszerstwa dyplomu ukończenia studiów. Umożliwienie weryfikacji wiarygodności wykształcenia osoby fizycznej, tj. potwierdzenia faktu wydania przez uczelnię dyplomu ukończenia studiów oraz danych w nim przedstawionych jest kluczowe z punktu widzenia interesu społecznego.

Proponuje się, aby uczelnie, na wniosek pracodawcy posiadającego interes prawny, udzielały informacji o danych zawartych w dyplomie ukończenia studiów wydanym w postaci papierowej na podstawie zamieszczonych we wniosku danych posiadacza tego dyplomu, w szczególności imienia i nazwiska oraz numeru dyplomu ukończenia studiów. Udzielenie informacji przez uczelnie będzie odpłatne – wysokość opłaty będzie wynosiła 1 % minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę obowiązujących w dniu złożenia wniosku. Zakłada się, że przesłanką wystąpienia z wnioskiem będzie powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności danych zawartych w dyplomie ukończenia studiów po weryfikacji zabezpieczeń przed fałszerstwem określonych w przepisach ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o dokumentach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1669), w odniesieniu do dokumentów posiadających takie zabezpieczenia. Wprowadzenie powyższego rozwiązania wymaga nowelizacji ustawy i dodania przepisów, które będą szczegółowo określały zakres danych zamieszczanych we wniosku, w tym zakres danych identyfikacyjnych pracodawcy i danych niezbędnych do weryfikacji dyplomu ukończenia studiów, sposób składania wniosku przez pracodawcę i przekazywania informacji przez uczelnię.