Uproszczenie składu i zasad działania Rady infrastruktury

Projekt ustawy o zmianie ustawy o infrastrukturze informacji przestrzennej ma za zadanie rozwiązać kwestie organizacyjne związane z działaniem Rady Infrastruktury Informacji Przestrzennej (zwanej dalej „Radą”). Podstawą funkcjonowania Rady są przepisy art. 21–22 ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej (Dz.U. z 2025 r. poz. 242 – zwanej dalej „ustawą o IIP”), która implementuje przepisy dyrektywy 2007/2/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 marca 2007 r. ustanawiającej infrastrukturę informacji przestrzennej we Wspólnocie Europejskiej (INSPIRE). Należy mieć na uwadze, że sama dyrektywa nie zawiera jednak w swej treści postanowień dotyczących ustanowienia i funkcjonowania tego typu ciała doradczego. Zgodnie z art. 22 ustawy o IIP w skład Rady wchodzą: 1) Główny Geodeta Kraju; 2) Główny Geolog Kraju; 3) Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska; 4) Główny Inspektor Ochrony Środowiska; 5) Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie; 6) Prezes Głównego Urzędu Statystycznego; 7) Szef Biura Hydrograficznego Marynarki Wojennej; 8) przedstawiciele innych organów administracji rządowej w randze sekretarza lub podsekretarza stanu wyznaczeni przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa; 9) czterej przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego wyznaczeni przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego; 10) czterej przedstawiciele instytucji naukowych lub organizacji pozarządowych powołani przez ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa. Obowiązujące przepisy ustawy o IIP nie umożliwiają uczestnictwa w posiedzeniach Rady i głosowania nad podejmowanymi uchwałami przez osoby upoważnione przez członków Rady w przypadku ich absencji na poszczególnych posiedzeniach. Członkami Rady są osoby piastujące funkcje naczelnych organów centralnych oraz wyznaczeni przez Prezesa Rady Ministrów sekretarze i podsekretarze stanu z poszczególnych resortów, jednak dotychczasowa praktyka pokazuje, że co do zasady w posiedzeniach Rady uczestniczą zamiast nich osoby w randze dyrektorów/zastępców dyrektorów departamentów, naczelników wydziałów lub upoważnieni przez kierownictwo przedstawiciele organów centralnych. Sporządzane listy obecności na posiedzeniach Rady wskazują na ciągłe absencje w posiedzeniach wyznaczonych przepisami członków Rady zarówno poszczególnych resortów jak i innych organów centralnych. Należy zatem przyjąć, że faktyczna ranga posiedzeń Rady nie odpowiada przepisom ustawy o IIP. Ponadto po analizie aktów prawnych regulujących kwestie działania Rady należy stwierdzić, iż udzielane dotąd przez członków Rady upoważnienia do wyrażania stanowiska w imieniu zastępowanego członka Rady, na podstawie uchwały nr 12 Rady Infrastruktury Informacji Przestrzennej z dnia 18 października 2013 r. dotyczącej zmiany uchwały nr 1 z dnia 7 marca 2011 roku w sprawie szczegółowych zasad funkcjonowania Rady Infrastruktury Informacji Przestrzennej, są nieważne, w związku z uchyleniem przepisów rozporządzenia Ministra Cyfryzacji z dnia 8 lutego 2017 r. w sprawie Rady Infrastruktury Informacji Przestrzennej (Dz.U. z 2017 r. poz. 240), które było podstawą wydania uchwały. Kwestie uchwał reguluje art. 93 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm). Powyższy przepis jest literalnie ograniczony przedmiotowo jednak dopuszczalne jest, zgodnie z poglądami orzecznictwa (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 grudnia 1998 r. K 21/98.) i doktryny (Marcin Olszówka „Konstytucyjny paradygmat aktu prawa wewnętrznego”, Ius Novum 2013, nr 2, s. 93-120.) poszerzanie kręgu podmiotów uprawnionych do wydawania przepisów o charakterze wewnętrznym, jeśli znajduje to podstawę w wyraźnych postanowieniach konstytucyjnych, jak i z mocy regulacji ustawowych. Kwestia uchwał regulowana jest również w § 133-135 załącznika z rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” (Dz.U. z 2016 r. poz. 283), z przepisów tych jednak wprost wynika, że uchwały muszą m.in. być zgodne z powszechnie obowiązującym prawem, a więc z każdym aktem należącym do tej kategorii (co odzwierciedla hierarchię źródeł prawa) oraz wydawane na podstawie przepisu, który upoważnia dany podmiot do uregulowania określonego zakresu spraw i który wyznacza zadania lub kompetencje danego podmiotu. Uchwała Rady z dnia 18 października 2013 r. dotycząca zmiany uchwały nr 1 z dnia 7 marca 2011 roku w sprawie szczegółowych zasad funkcjonowania Rady Infrastruktury Informacji Przestrzennej, umożliwiająca udzielanie przez członków Rady upoważnienia do wyrażania stanowiska w imieniu zastępowanego członka Rady nie spełnia ww. wymogów. Dodatkowo kwestię składu Rady określa art. 22 ust. 1-3 ustawy o IIP jednak żaden z ww. przepisów ustawy nie przewiduje możliwości udzielania przez członków Rady upoważnienia do wyrażania stanowiska w imieniu zastępowanego członka Rady w razie jego usprawiedliwionej nieobecności. Biorąc pod uwagę założenie racjonalności prawodawcy przyjąć należy, że ustawodawca nie chciał wprowadzenia takiego rozwiązania. W przeciwnym wypadku zawarłby taką ewentualność w przepisach ustawy, podobnie jak ma to miejsce np. w art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju (Dz.U. z 2024 r. poz. 923, z późn. zm.). W związku z powyższym, aby umożliwić zastępowanie członków Rady niezbędna jest zmiana przepisów ustawy. Ponadto stwierdzono m.in.: 1. Niedostateczny nadzór ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa nad funkcjonowaniem Rady. Obecnie mimo, że Rada jest organem opiniodawczo-doradczym Ministra, Minister Finansów i Gospodarki nie ma wpływu na zadania realizowane przez Radę. 2. Brak realizacji przez Radę (przynajmniej od momentu przejęcia przez Ministra w 2018 r. zadania koordynacji infrastruktury informacji przestrzennej) przypisanych jej zadań ustawowych: - wynikających z art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy o IIP - brak występowania przez Ministra o zaopiniowanie przez Radę projektów dokumentów oraz planów i sprawozdań dotyczących infrastruktury informacji przestrzennej, - wynikających z art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o IIP - brak występowania przez Radę do ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa z propozycjami inicjatyw dotyczących usprawnienia infrastruktury informacji przestrzennej. 3. Konieczność uregulowania kwestii organizacyjnych działania Rady – mimo, że obsługę administracyjną prac Rady zapewnia Ministerstwo Rozwoju i Technologii z inicjatywy Głównego Geodety Kraju przez ostatnie lata (co najmniej od 2018 roku) posiedzenia Rady organizowane były w siedzibie Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii.

Zaproponowano dostosowanie przepisów dotyczących funkcjonowania Rady do realnych warunków związanych z jej działaniem i organizacją, które uproszczą dotychczasowe regulacji, a co za tym idzie spowodują lepszą i prostszą organizację pracy Rady. W projekcie ustawy proponuje się by przedstawicieli organów administracji rządowej w randze sekretarza lub podsekretarza stanu wyznaczonych przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa zastąpili przedstawiciele tych organów ale niższej rangi (dyrektorzy, zastępcy dyrektorów), powoływani przez właściwych ministrów. Dodatkowo wprowadzono przepis umożliwiający zastępowanie członków Rady w przypadku ich nieobecności w posiedzeniu Rady. Jednocześnie, celem zwiększenia nadzoru przez ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa nad funkcjonowaniem Rady, wprowadzono zapisy dotyczące zatwierdzenia przez ww. ministra rocznego planu pracy Rady. Określono także termin przekazania ministrowi ww. planu oraz sprawozdania z jego realizacji, a także termin zatwierdzenia przedmiotowego sprawozdania przez Ministra. Proponuje się zatem nałożenie na Radę zadań bardziej merytorycznych, które pozwalałyby na diagnozę faktycznego rozwoju infrastruktury informacji przestrzennej w kraju oraz weryfikowałyby dotychczasowe kierunki działania i tworzenia infrastruktury informacji przestrzennej. Celem ulepszania i dalszego rozwoju infrastruktury jest przede wszystkim wyznaczanie nowych kierunków i występowanie z inicjatywami dotyczącymi jej usprawnienia zarówno pod względem organizacyjnym i technicznym jak i być może rozszerzenia jej zakresu tematycznego, i tym w opinii ustawodawcy powinna zajmować się Rada. Mając na względzie powyższe zaproponowano w projekcie ustawy nowe zadania Radzie. Do zadań Rady należeć będzie: - ocena rozwoju i funkcjonowania infrastruktury, w tym jej kompletności pod względem tematycznym, obszarowym i zmienności w czasie, - określanie kierunkowych założeń dalszego rozwoju infrastruktury, - występowanie z inicjatywami dotyczącymi usprawnienia infrastruktury pod względem organizacyjnym i technicznym oraz rozszerzenia jej zakresu tematycznego. Z racji przyjętej historycznie zasady, że przewodniczącym Rady jest Główny Geodeta Kraju w projekcie ustawy ujęto tę prawidłowość oraz doprecyzowano, że wiceprzewodniczącego wyznacza minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa na wniosek Głównego Geodety Kraju. W projekcie ustawy zawarto również zasadę, że obsługę administracyjną prac Rady zapewnia Główny Geodeta Kraju, z racji faktu, że dotychczas wszystkie posiedzenia Rady organizował Główny Geodeta Kraju w siedzibie Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii. Ponadto przewiduje się aktualizację części przepisów związanych bezpośrednio z powyższymi zmianami, oraz o charakterze dostosowawczym.