Drony do aplikacji nawozów i środków ochrony roślin

Projektowana ustawa rozwiązuje problem barier prawnych i administracyjnych, ograniczających stosowanie bezzałogowych statków powietrznych, zwanych dalej „dronami”, do celów nawożenia i ochrony roślin w rolnictwie. Tym samym projektowana ustawa usuwa bariery we wdrażaniu w rolnictwie nowoczesnych technologii precyzyjnego i inteligentnego rolnictwa. Projektowana ustawa przyczynia się zatem do rozwiązania problemu nierównomiernej konkurencyjności krajowego rolnictwa w porównaniu z rolnictwem innych państw, przede wszystkim państw trzecich, korzystającym w szerszy sposób z korzyści jakie daje stosowanie dronów w ochronie roślin i nawożeniu. 1. Nowelizacja przepisów ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. z 2024 r. poz. 105, z późn. zm.) Projektowana ustawa ma na celu dostosowanie obowiązujących rozwiązań prawnych w zakresie stosowania nawozów sprzętem lotniczym do postępu technicznego. Przepisy art. 19 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu określają warunki, które muszą być spełnione, aby można było zastosować nawozy przy użyciu sprzętu agrolotniczego. Nie są one jednak odpowiednie dla stosowania nawozów za pomocą dronów. Zgodnie z obowiązującymi przepisami art. 19 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu do stosowania nawozów mineralnych może być użyty sprzęt agrolotniczy, jeżeli: 1) prędkość wiatru nie przekracza 3 m/s, a wilgotność względna powietrza wynosi co najmniej 60 %; 2) powierzchnia upraw, do nawożenia których stosuje się sprzęt agrolotniczy, wynosi co najmniej 30 ha i uprawy te są położone w odległości co najmniej 500 m od dróg publicznych, budynków, obiektów, w których są utrzymywane zwierzęta, pasiek, upraw zielarskich, ogrodów działkowych, cieków, zbiorników wodnych, rezerwatów przyrody, parków narodowych, uzdrowisk oraz obszarów ochrony uzdrowiskowej, a także innych obiektów i obszarów chronionych na podstawie przepisów odrębnych. Przepisy te, dostosowane do stosowania nawozów za pomocą samolotów lub helikopterów, nie uwzględniają postępu technicznego związanego z wprowadzeniem dronów do obsługi rolnictwa – które umożliwiają precyzyjną aplikację nawozów. 2. Nowelizacja przepisów z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin (Dz. U. z 2024 r. poz. 630, z późn. zm.) Projektowana ustawa rozwiązuje problem braku dostosowania przepisów ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin, regulujących zasady wykonywania zabiegów ochrony roślin sprzętem lotniczym, do specyfiki pracy dronów. W szczególności projektowana ustawa rozwiązuje problem nadmiarowych procedur administracyjnych, ograniczających możliwość wykorzystywania dronów w rolnictwie z uwagi na konieczność szybkiego reagowania na zagrożenia ze strony agrofagów (szkodników i patogenów roślin). Problem dotyczy przede wszystkim rolników, ale także innych potencjalnych użytkowników dronów w ochronie roślin, np. szkółek leśnych oraz przedsiębiorców świadczących usługi w zakresie aplikacji środków ochrony roślin za pomocą dronów. Na problem braku praktycznych możliwości stosowania dronów w ochronie roślin w związku z obowiązującymi regulacjami prawnymi wskazywały takie podmioty jak: Fundacja Warsaw Enterprise Institute oraz Wielkopolska Rada Rolnicza. Przepisy ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin zostały bowiem opracowane z uwzględnieniem stosowania środków ochrony roślin sprzętem lotniczym takim jak: samoloty, helikoptery i wiatrakowce. W trakcie opracowywania przepisów ustawy drony nie były jeszcze stosowane do oprysków upraw rolnych. Ustawa z dnia 8 marca 2023 r. o środkach ochrony roślin przewiduje dwustopniową procedurę udzielania odstępstwa od zakazu stosowania środków ochrony roślin sprzętem lotniczym (zakaz taki wynika z postanowień dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania na rzecz zrównoważonego stosowania pestycydów (Dz. Urz. UE L 309 z 24.11.2009, str. 71, z późn. zm.), zwanej dalej „dyrektywą 2009/128/WE”): 1) zatwierdzenie przez wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa, w drodze decyzji administracyjnej, planu zabiegów (art. 39 ust. 1 ww. ustawy); 2) ponowną ocenę przez wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa zabiegu ujętego w zatwierdzonym już planie zabiegów, przed jego wykonaniem – wojewódzki inspektor ma możliwość zakazania wykonania takiego zabiegu (art. 39 ust. 6 i 7 ww. ustawy). Rozwiązania te zostały opracowane z myślą o wykonywaniu zabiegów ochrony roślin w ochronie lasów, z wykorzystaniem samolotów i helikopterów. W przypadku rolniczych zastosowań środków ochrony roślin procedura taka jest jednak nadmiarowa oraz zbyt długotrwała, wykluczając w praktyce możliwość stosowania dronów w ochronie roślin, w sytuacjach wymagających pilnej interwencji. Wniosek o zatwierdzenie planu zabiegów musi zawierać także szereg informacji oraz załączników (art. 39 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 8 marca 2023 r. o środkach ochrony roślin), które nie są uzasadnione w przypadku stosowania dronów. Powoduje to, iż przepisy ustawy z dnia 8 marca 2023 r. o środkach ochrony roślin są postrzegane jako stwarzające barierę dla szerokiego wdrażania technologii dronowych w ochronie roślin. Dynamiczny rozwój rolnictwa precyzyjnego, w tym technologii dronowych, w ostatnich latach spowodował jednak wzrost zainteresowania zastosowaniem tej technologii także w ochronie upraw. Za stosowaniem w szerszy sposób dronów w ochronie roślin przemawiają następujące argumenty: 1) możliwość precyzyjnej aplikacji środków ochrony roślin (oprysków punktowych), co pozwala na zmniejszenie ilości stosowanych środków ochrony roślin; 2) większe bezpieczeństwo operatora, który znajduje się w znacznej odległości od miejsca aplikacji środków ochrony roślin; 3) niższe zużycie paliwa, niższy ślad węglowy zabiegu; 4) oszczędność wody; 5) możliwość wykonywania zabiegów w uprawach i warunkach, w których stosowanie sprzętu naziemnego może być trudne lub niemożliwe: na zboczach, przy dużej wilgotności gleby, w wysokich uprawach (kukurydza, słonecznik); 6) brak konieczności stosowania tzw. ścieżek technologicznych, niezbędnych dla opryskiwaczy naziemnych; 7) unikanie niszczenia struktury gleby przez ciężki sprzęt rolniczy; 8) unikanie niszczenia roślin przez ciężki sprzęt rolniczy; 9) niższe koszty zabiegów; 10) możliwość usługowego wykonywania oprysków. Projektowana ustawa nie spowoduje zwiększenia ryzyka związanego ze stosowaniem środków ochrony roślin. W przepisach wykonawczych do ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin zostały określone bowiem warunki bezpiecznego stosowania środków ochrony roślin (jak strefy buforowe od wrażliwych miejsc lub obiektów, warunki atmosferyczne wykonywania zabiegu, etc.), także przy zastosowaniu sprzętu agrolotniczego.

Istotą projektowanej ustawy jest zniesienie barier administracyjnych, utrudniających stosowanie dronów do aplikacji nawozów i środków ochrony roślin. 1. Nowelizacja przepisów ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu W zakresie stosowania nawozów sprzętem lotniczym projektowana ustawa przewiduje dostosowanie obowiązujących rozwiązań prawnych do postępu technicznego. Proponuje się zmianę przepisów regulujących dotychczas stosowanie nawozów przy użyciu sprzętu agrolotniczego, które nie uwzględniają postępu technicznego związanego z wprowadzeniem dronów do obsługi rolnictwa. Jednocześnie proponuje się, aby aspekty techniczne, dotyczące stosowania sprzętu agrolotniczego do aplikacji nawozów, zostały określone w przepisach wykonawczych do ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu. Zapewni to elastyczność tych rozwiązań i możliwość szybkiego dostosowywania ich do zmian w rozwiązaniach technologicznych. 2. Nowelizacja przepisów z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin W projektowanej ustawie proponuje się w szczególności: 1) umożliwienie przekazania wojewódzkiemu inspektorowi ochrony roślin i nasiennictwa do zatwierdzenia planu zabiegów z użyciem dronów w terminie późniejszym niż w przypadku innych statków powietrznych (gdzie obecnie obowiązuje 40 dniowy termin). Wykorzystanie dronów nie wymaga stosowania tak złożonej infrastruktury (lotniska) jak wykorzystywanie samolotów, helikopterów i wiatrakowców. Planowanie zabiegów z użyciem dronów może być więc bardziej dynamiczne i nie uwzględniać tak długiego procesu planowania i przygotowań; 2) uproszczenie danych, jakie należy ująć w planie zabiegów, w przypadku stosowania środków ochrony roślin z użyciem dronów. W przypadku upraw rolniczych, w których głównie będą stosowane drony, trudno jest bowiem precyzyjnie określić termin zabiegu. Zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin, termin taki powinien być wyznaczany w oparciu o monitoring agrofagów oraz, jeżeli to możliwe, z zastosowaniem systemów wspomagania decyzji w ochronie roślin. Ochrona upraw rolniczych wymaga zatem szybkiego reagowania na zagrożenia ze strony agrofagów. W przypadku stosowania dronów na polach uprawnych, na które wstęp osób postronnych jest ograniczony – jest to własność prywatna, nie ma także potrzeby ostrzegania o planowanych zabiegach (w przeciwieństwie do ochrony lasów chronionych głównie z samolotów i helikopterów, gdzie do których wstęp jest swobodny); 3) aby do decyzji dotyczącej zatwierdzenia planu zabiegów były stosowane przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), dotyczące milczącego zakończenia postępowania. Uprości to obciążenia administracyjne związane z zatwierdzaniem planów zabiegów; 4) aby w przypadku zabiegów ochrony roślin wykonywanych z wykorzystaniem dronów, odstąpić od ponownej oceny przez wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa zabiegu ujętego w zatwierdzonym już planie zabiegów. Środki ochrony roślin z wykorzystaniem dronów będą stosowane głownie w rolnictwie, na mniejszych areałach niż w przypadku lotniczych zabiegów ochrony lasów; 5) określenie w przepisach wykonawczych do nowelizowanej ustawy przypadków, w których przyjmuje się, że zostały spełnione warunki uzasadniające wykonanie zabiegu ochrony roślin przy wykorzystaniu dronu (np. warunków uniemożliwiających zastosowanie sprzętu naziemnego, takich jak wysokie uprawy roślin, podmokły teren, stromy stok). Celem takiego rozwiązania jest uproszczenie procedur administracyjnych – w planie zabiegów zamiast uzasadnienia wskazywana będzie taka sytuacja. Projektowana ustawa jest elementem kompleksowego przeglądu przepisów celem ułatwienia stosowania dronów w ochronie roślin i nawożeniu (przegląd ten obejmuje także przepisy wpisane do wykazu prac legislacyjnych Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi pod numerem 280 i 300).