Elektroniczna platforma wsparcia nowych inwestycji zamiast stref ekonomicznych

Powodem podjęcia projektowanej interwencji legislacyjnej były wnioski z dotychczasowego funkcjonowania wsparcia dla przedsiębiorców, opartego na ustawie z dnia 10 maja 2018 r. o wspieraniu nowych inwestycji (Dz. U. z 2025 r. poz. 469, dalej: ustawa o WNI). W 2024 r. minister właściwy do spraw gospodarki przyjął dokument pn. „Przegląd stosowania przepisów ustawy o WNI w celu oceny funkcjonowania systemu udzielania wsparcia dla nowych inwestycji”. Następnie, dnia 30 czerwca 2025 r. Minister Rozwoju i Technologii przedstawił, do wiadomości, Radzie Ministrów ocenę funkcjonowania ustawy o WNI (dalej: OSR ex-post). OSR ex-post ustawy o WNI został przygotowany zgodnie z ustaleniami Zespołu do spraw Programowania Prac Rządu z dnia 3 czerwca 2024 r. Wnioski z przeglądu dotyczącego stosowania przepisów ustawy o WNI oraz OSR ex-post wskazują, że ustawa o WNI przyczyniła się do poprawy atrakcyjności inwestycyjnej kraju i powołała instrument, który był chętnie wybierany przez przedsiębiorców. Reforma systemu wsparcia inwestycji, opartego na Specjalnych Strefach Ekonomicznych (dalej: SSE), pozwoliła Polsce zachować dużą dynamikę napływu Bezpośrednich Inwestycji Zagranicznych przy jednoczesnym wspieraniu rodzimych przedsiębiorców. Zrealizowano cele, które zostały postawione przy projektowaniu zmian w tzw. „instrumencie strefowym” (ustawa o WNI zmieniła dotychczasowy system zwolnień podatkowych w ramach SSE i rozszerzyła możliwość korzystania ze wsparcia na obszar całego kraju). Ustawa o WNI miała znaczący wpływ na wyznaczenie wysokiej dynamiki rozwoju gospodarczego kraju oraz stymulację napływu nowych projektów inwestycyjnych na całym jego obszarze. W ramach ustawy o WNI (od września 2018 r. do 31 grudnia 2025 r.) wydano łącznie 3 700 decyzji o wsparciu (dalej: DoW), na 154,4 mld zł deklarowanej wartości inwestycji oraz 55 570 nowych miejsc pracy. Od początku funkcjonowania PSI polscy mikro-, mali i średni przedsiębiorcy uzyskali 2 372 DoW (64% wszystkich) na łączną wartość inwestycji 24,0 mld zł (16% wartości inwestycji w PSI) oraz zadeklarowali utworzenie 10 182 nowych miejsc pracy, co stanowi 18% wszystkich nowych miejsc pracy w ramach PSI. Powyższe dane wskazują na wysoką skuteczność ww. instrumentu, w zakresie przyciągania nowych inwestycji. Jednakże wnioski z przeglądu funkcjonowania przepisów o wspieraniu nowych inwestycji oraz OSR ex-post wskazują również na kwestie, które rzutują na skuteczność tego instrumentu. Ich poprawa miałaby pozytywny wpływ na atrakcyjność inwestycyjną kraju, a tym samym rozwój gospodarczy Polski. Przy przeglądzie stosowania przepisów ustawy o WNI zwrócono uwagę, że pomimo wprowadzanych na przestrzeni lat zmian w funkcjonowaniu PSI przedsiębiorcy, zarządzający SSE oraz eksperci nadal identyfikują szereg kwestii, które wymagałyby poprawy lub nowelizacji. Przede wszystkim wzmożonej analizie zostały poddane kryteria jakościowe i ilościowe dla przedsiębiorców, aby zmaksymalizować efektywność wspieranych inwestycji. W ramach instrumentu wsparcia nowej inwestycji przedsiębiorcy, którzy otrzymali DoW, mogą wystąpić o jej uchylenie albo wygaszenie lub DoW może zostać uchylona ze względu na nie spełnianie kryteriów, na podstawie których została wydana. Konsekwencją uchylenia decyzji jest zwrot niezapłaconego podatku. Odsetek aktywnych ww. decyzji (niewygaszonych i nieuchylonych) maleje wraz z upływem czasu. Dla całej PSI odsetek aktywnych DoW wyniósł 80,8%, odsetek przypisanych do tych decyzji deklarowanych wartości inwestycji wyniósł 71,6%, zaś odsetek przypisanych do tych decyzji deklarowanych nowych miejsc pracy wyniósł 62,9%. Nieaktywne stały się głównie DoW z przypisanymi do nich deklarowanymi większymi nakładami oraz wyższymi deklarowanymi liczbami nowych miejsc pracy. Dlatego niniejsza interwencja legislacyjna ma na celu: - odwrócenie tego trendu i sprawienie, aby ten instrument wsparcia nadal pozostawał interesujący dla dużych przedsiębiorców, zarówno polskich, jak i zagranicznych, którzy tym chętniej będą wybierali Polskę, jako miejsce swoich inwestycji; - zwiększenie konkurencyjności gospodarczej Polski, przez stymulację napływu nowych projektów inwestycyjnych na całym obszarze kraju. Cel ten będzie realizowany przez wspieranie nowych inwestycji realizowanych przez polskie i zagraniczne firmy z sektora małych i średnich przedsiębiorstw oraz dużych przedsiębiorstw. Dodatkowo wskazać należy, że na gruncie obecnego stanu prawnego istnieją wątpliwości w zakresie sposobu ustalenia dochodu podlegającego zwolnieniu u przedsiębiorcy dysponującego DoW. Dotyczą one w szczególności inwestycji polegającej na zwiększeniu mocy produkcyjnych, dywersyfikacji produkcji lub zasadniczej zmiany procesu produkcyjnego istniejącego zakładu (tzw. reinwestycje). Problemy te wynikają w szczególności z: - wątpliwości w zakresie metod pozwalających na wydzielenie dochodu z reinwestycji oraz - wątpliwości co do zasad stosowania koncepcji „ścisłych powiązań” (koncepcja ta pozwala na szersze wykorzystanie zwolnienia, ale jest kwestionowana przez sądy administracyjne). Dlatego też istnieje potrzeba wprowadzenia zmian legislacyjnych w zakresie regulacji zwolnienia podatkowego tak, aby objąć nim wszystkie dochody generowane przez istniejący zespół składników majątkowych, o ile przedmiot tej działalności oraz działalność w ramach nowej inwestycji określone są za pomocą tego samego kodu PKWiU.

Zmiany przepisów będą zawierały rozwiązania ukierunkowane na dostosowanie instrumentu PSI, czyli możliwości utrzymania zwolnienia podatkowego na nową inwestycję, do faktu zakończenia funkcjonowania instrumentu SSE, a także do współczesnych wyzwań gospodarczych kraju. SSE zostały ustanowione ustawą z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1604, z późn. zm., dalej: ustawa o SSE) oraz notyfikowane Komisji Europejskiej, jako forma pomocy publicznej dla przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą na określonych obszarach Polski. Jednocześnie, w 2018 r. ustawodawca wprowadził nowy instrument wsparcia w postaci PSI, którego podstawę prawną stanowi ustawa o WNI. PSI zastąpiła dotychczasowy model terytorialnie ograniczonego wsparcia, nadając mu charakter ogólnokrajowy. Pomimo wprowadzenia PSI, z uwagi na dalej obowiązujące zezwolenia na działanie na terenie SSE wydane na podstawie ustawy o SSE, konieczne było utrzymanie tego instrumentu do końca 2026 r. Wygaszenie SSE z dniem 31 grudnia 2026 r. wymaga uporządkowania systemu prawnego i zapewnienia możliwości dalszego udzielania wsparcia na podstawie ustawy o WNI. Z tym dniem ustawa o SSE traci moc. Wobec powyższego w przedkładanym projekcie proponuje się: 1. uzupełnienie przepisów ustawy o WNI o definicję „zarządzającego”. Brak odrębnej, autonomicznej definicji „zarządzającego obszarem” w ustawie o WNI powoduje, że po wygaśnięciu SSE mogą pojawić się wątpliwości co do określenia podmiotów uprawnionych do wykonywania zadań związanych z obsługą inwestorów, wydawaniem DoW, czy monitorowaniem realizacji zobowiązań inwestycyjnych; 2. wprowadzenie przepisów określających sposób i zasady działania Elektronicznej Platformy Polskiej Strefy Inwestycji (ePSI). Cyfryzacja w tym zakresie usprawni, zoptymalizuje i zautomatyzuje procesy związane z wnioskowaniem o wydawanie przez Zarządzających SSE DoW w ramach PSI, a także zmianą lub wygaszaniem decyzji. Pozwoli również na prowadzenie skuteczniejszych analiz efektów zachęty (w ramach monitorowania efektów przyznanego wsparcia). Stworzenie ePSI pozwoli na łatwiejsze dotarcie do przedsiębiorców, a tym samym na poprawę procedury przyznawania wsparcia; 3. wydłużenie i ustalenie na okres 20 lat czasu obowiązywania DoW dla wszystkich obszarów. Zaproponowana zmiana umożliwi efektywniejsze wykorzystanie przysługującej przedsiębiorcy ulgi oraz zwiększy atrakcyjność instrumentu. Okres obowiązywania DoW nie wpływa na wielkość pomocy publicznej de iure, jednak de facto pozwalać będzie na zwiększenie efektywności tego mechanizmu; 4. wprowadzenie obowiązku uzyskania przez ministra właściwego do spraw. gospodarki opinii Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (dalej: Szef KAS) w zakresie wysokości dochodu zwolnionego na podstawie DoW (dalej: opinia). Wprowadzenie obowiązku uzyskania opinii ma służyć prawidłowemu określeniu zakresu zwolnienia podatkowego w związku z potencjalnie uzyskaną DoW. Celem opinii jest prawidłowe i jednolite stosowanie przepisów dotyczących zwolnienia podatkowego. Szef KAS będzie miał większą pewność, że przyznane zwolnienie podatkowe odpowiada istocie oraz celowi tej regulacji, i że będzie właściwie stosowane; 5. dodanie definicji legalnej pojęcia poziomu zatrudnienia; 6. stworzenie ustawowej podstawy prawnej do możliwości zaangażowania się zarządzających obszarem - w projekty związane z działalnością w obszarze OZE; 7. modyfikacja w dotychczasowej ustawie o WNI kwestii warunku zatrudnienia w związku z realizacją nowej inwestycji w przypadku, gdy kosztami kwalifikowanymi są jedynie koszty inwestycji. 8. dodanie do aktualnie obowiązującego art. 17 ustawy o WNI kolejnej przesłanki, zgodnie z którą DoW obowiązuje przez okres na jaki została wydana, o ile minister właściwy do spraw gospodarki nie stwierdzi jej wygaśnięcia; 9. dodanie przepisu zobowiązującego naczelnika właściwego urzędu skarbowego do przesyłania ministrowi właściwemu do spraw gospodarki i zarządzającemu obszarem kopii decyzji nakładającej na przedsiębiorcę obowiązek zwrotu udzielonego wsparcia; 10. wprowadzenie nowych obowiązków dla zarządzających obszarem w związku z udzielaniem zamówień publicznych; 11. nadanie nowego brzmienia przepisom dotyczącym zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm) oraz ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 278, z późn. zm.) w odniesieniu do dochodów uzyskanych z działalności gospodarczej prowadzonej na podstawie DoW, polegające na objęciu wszystkich dochodów generowanych przez istniejący zespół składników majątkowych, o ile przedmiot tej działalności oraz działalność w ramach nowej inwestycji określone są za pomocą tego samego kodu PKWiU; projekt przewiduje odejście od koncepcji „ścisłych powiązań” w odniesieniu do ustalenia dochodu zwolnionego z reinwestycji z uwagi na wątpliwości co do tej koncepcji oraz istotne trudności interpretacyjne; dodatkowo, w przypadku zwolnienia dochodu z nowej inwestycji (reinwestycji), proponuje się odroczenie momentu korzystania ze zwolnienia określonego w DoW do czasu zakończenia inwestycji; 12. inne zmiany mające na celu doprecyzowanie stosowania przepisów ustawy.