Wsparcie dla projektów inwestycyjnych z neutralnymi emisyjnie technologiami

26 lutego 2025 r. Komisja Europejska przyjęła komunikat „Pakt dla czystego przemysłu: wspólny plan działania na rzecz konkurencyjności i dekarbonizacji - Pakt dla czystego przemysłu (COM(2025) 85 final). Następnie 25 czerwca 2025 r. wydała komunikat „Ramy środków pomocy państwa na rzecz wsparcia Paktu dla czystego przemysłu (ramy pomocy państwa na potrzeby Paktu dla czystego przemysłu)” (C/2025/7600) tzw. Clean Industrial Deal State Aid Framework (CISAF). Jest to dokument określający ramowe zasady udzielania przez państwa członkowskie UE pomocy publicznej przyspieszającej wdrażanie założeń Clean Industrial Deal. Projektowana ustawa stanowi częściową implementację powyższego komunikatu. CISAF wyznaczył warunki, na jakich państwa członkowskie UE mogą udzielać pomocy publicznej przedsiębiorstwom w celu przyspieszenia transformacji energetycznej i przekształcania gospodarki Unii zgodnie z ambitnymi celami klimatycznymi UE. Jego celem jest szybszy rozwój sektora OZE, dekarbonizacja przemysłu oraz wsparcie dla wytwarzania czystych technologii (technologii net-zero, technologii zeroemisyjnych). Pomoc publiczna udzielana w ramach CISAF ma stymulować dekarbonizację unijnego systemu elektroenergetycznego, tak by przełożyła się w pełni na niższe ceny energii elektrycznej, co wymaga rozwoju systemu wsparcia na projekty inwestycyjne oparte na technologiach neutralnych emisyjnie. Docelowo CISAF zastąpi Tymczasowe Kryzysowe i Przejściowe Ramy Prawne (TCTF). TCTF to unijny mechanizm, który umożliwia państwom członkowskim udzielanie pomocy publicznej na preferencyjnych zasadach, w celu wspierania inwestycji w sektorach kluczowych dla przejścia na gospodarkę o zerowej emisji. Mechanizm ten obowiązywał do końca 2025 roku. Wsparcie w ramach tego programu udzielane było na podstawie rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 29 września 2023 r. w sprawie udzielania pomocy publicznej na realizację projektów inwestycyjnych o znaczeniu strategicznym dla przejścia na gospodarkę o zerowej emisji netto. Komisja Europejska, dostrzegła dalszą konieczność wsparcia finansowego na rozwój mocy produkcyjnych czystych technologii w UE, które może być przyznawane przez państwo członkowskie w ramach programu CISAF (sekcja 6.1 CISAF). Jest to działanie mające zapobiec odpływowi inwestycji poza Europę i jednocześnie przyczynić się do rozwoju lokalnego przemysłu high–tech. CISAF pozwala państwom członkowskim wspierać budowę nowych fabryk produkujących urządzenia i komponenty kluczowe dla zielonej transformacji. Polska, w zakresie projektów opartych na technologiach neutralnych emisyjnie w ramach sekcji 6.1. CISAF, może projektować programy pomocowe wspierające: - produkcję i magazynowanie energii odnawialnej (OZE), - technologie wodorowe, CCS, geotermalne, bateryjne, - rozwój infrastruktury elektroenergetycznej, - przemysłowe procesy dekarbonizacji, - produkcję kluczowych komponentów i surowców dla czystych technologii. Projektowana w ustawie implementacja komunikatu CISAF ma na celu wsparcie realizacji projektów inwestycyjnych w zakresie czystych technologii.

CISAF wyznacza warunki, na jakich państwa członkowskie UE mogą udzielać pomocy publicznej przedsiębiorstwom w celu przyspieszenia transformacji energetycznej i przekształcania gospodarki Unii, zgodnie z celami klimatycznymi UE. Pomoc publiczna udzielana w ramach CISAF ma stymulować dekarbonizację systemu elektroenergetycznego, tak by przełożyła się w pełni na niższe ceny energii elektrycznej, co wymaga rozwoju przedsięwzięć mających wpływ na dekarbonizację gospodarki. Rekomendowanym przez CISAF rozwiązaniem jest określenie, zasad i warunków udzielania wsparcia na pomoc inwestycyjną na zapewnienie wystarczających zdolności produkcyjnych w zakresie czystych technologii (opartych na technologiach neutralnych emisyjnie), które nastąpi w drodze projektowanej ustawy. Działania te powinny być realizowane m.in. przez: wsparcie projektów inwestycyjnych opartych na technologiach neutralnych emisyjnie (sekcja 6.1. CISAF). Projektowana ustawa przewiduje, że o pomoc dla projektów inwestycyjnych opartych na technologiach neutralnych emisyjnie będą mogli ubiegać się przedsiębiorcy, którzy zobowiążą się do poniesienia kosztów kwalifikowalnych w kwocie stanowiącej co najmniej równowartość 110 milionów euro, utworzenia co najmniej 50 nowych miejsc pracy w związku z realizacją projektu z zakresu czystych technologii oraz spełnienia co najmniej 5 warunków uzupełniających. Ponadto przedsiębiorcy będą zobowiązani do utrzymania projektu opartego na technologiach neutralnych emisyjnie w danej lokalizacji przez co najmniej 5 lat (lub trzy lata w przypadku MŚP). Pomoc dla projektów inwestycyjnych opartych na technologiach neutralnych emisyjnie będzie udzielana w formie dotacji celowej na podstawie umowy o udzielenie pomocy publicznej zawieranej z przedsiębiorcą przez ministra właściwego do spraw gospodarki, po uprzednim dwustronnym określeniu warunków umowy. Jednocześnie wsparcie na realizację nowej inwestycji będzie udzielane także w formie zwolnienia od podatku dochodowego, na zasadach określonych odpowiednio w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych albo w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych (CIT/PIT). Zgodnie z zapisami CISAF (załącznik II) przedstawiana ustawa pozwoli projektować program pomocowy wspierający: - produkcję i magazynowanie energii odnawialnej (OZE), - technologie wodorowe, CCS, geotermalne, bateryjne, - rozwój infrastruktury elektroenergetycznej, - przemysłowe procesy dekarbonizacji, - produkcję kluczowych komponentów i surowców dla czystych technologii. Planowany budżet na realizację instrumentu wsparcia projektów inwestycyjnych opartych na technologiach neutralnych emisyjnie wynosi 5 mld PLN w okresie 10 lat.