Znaki ekologiczne dla żywienia zbiorowego w barze, stołówce i restauracji

Projektowana ustawa ma na celu rozwiązanie problemów związanych z brakiem oficjalnych zasad dotyczących stosowania żywności ekologicznej w żywieniu zbiorowym. Konsumenci nie mają możliwości jasnego rozpoznania, które dania w instytucjach zbiorowego żywienia (np. w szkołach, szpitalach, stołówkach pracowniczych) są przygotowywane z udziałem żywności ekologicznej oraz które zakłady żywienia zbiorowego przygotowują żywność z udziałem żywności ekologicznej, ponieważ: 1) nie istnieje urzędowy znak jakości, który identyfikowałby w żywieniu zbiorowym żywność gotową do spożycia przygotowaną z udziałem żywności ekologicznej, co utrudnia konsumentom dokonywanie świadomych wyborów; 2) nie istnieje centralny wykaz zakładów żywienia zbiorowego, które rzeczywiście stosują żywność ekologiczną zgodnie z prawem; 3) stosowanie określeń związanych z produkcją ekologiczną, takich jak: „ekologiczny” i jego pochodnych oraz „eko” i „bio” w żywieniu zbiorowym nie jest precyzyjnie uregulowane, co może wprowadzać konsumentów w błąd co do wiarygodności oznakowania.

Projekt ustawy odpowiada na rosnące potrzeby konsumentów, producentów oraz instytucji promujących zdrowe i odpowiedzialne żywienie przez stworzenie zasad produkcji, znakowania i kontroli żywności przygotowanej z udziałem żywności ekologicznej w ramach żywienia zbiorowego.

Projektowane rozwiązania wynikają z następujących przyczyn: 1) rosnące potrzeby zgłaszane przez środowisko ekologiczne. Coraz większe zainteresowanie organizacji i stowarzyszeń ekologicznych promujących konsumpcję żywności ekologicznej wskazuje na konieczność wspierania rozwoju rynku tej żywności również w sektorze żywienia zbiorowego; 2) potencjał otwarcia nowych rynków zbytu oraz kanałów dystrybucji. Wprowadzenie znaku ekologicznego w żywieniu zbiorowym może przyczynić się do zwiększenia popytu na żywność ekologiczną, umożliwiając producentom dostęp do nowych kanałów dystrybucji, takich jak szkoły, przedszkola, szpitale, stołówki pracownicze czy inne instytucje zbiorowego żywienia; 3) odpowiedź na dynamicznie zmieniające się oczekiwania konsumentów. Wzrost świadomości żywieniowej społeczeństwa oraz zainteresowania zdrową i odpowiedzialną konsumpcją żywności powodują, że konsumenci coraz częściej poszukują informacji o pochodzeniu żywności, z której przygotowywane są dania. Projekt ustawy wychodzi naprzeciw tym oczekiwaniom, umożliwiając konsumentom dokonywanie bardziej świadomych wyborów; 4) brak urzędowego znaku jakości funkcjonującego w sektorze żywienia zbiorowego. Obecnie nie istnieje oficjalnie dopuszczony do stosowania znak jakości w żywieniu zbiorowym, który w sposób jednoznaczny informowałby konsumentów, że placówka żywienia zbiorowego oferuje dania przygotowane z udziałem żywności ekologicznej. Brak takiego narzędzia uniemożliwia jasne rozróżnienie między ofertą rzeczywiście ekologiczną a deklaratywną; 5) brak wykazu placówek stosujących żywność ekologiczną. W obowiązującym porządku prawnym nie istnieje oficjalny, publiczny i ogólnodostępny wykaz zakładów żywienia zbiorowego, które faktycznie stosują żywność ekologiczną.

Istotą poszczególnych rozwiązań zaplanowanych w projekcie jest: 1) wprowadzenie znaku ekologicznego i warunków jego użycia. Projekt zakłada stworzenie trzystopniowego sposobu oznaczeń (brązowy, srebrny, złoty) w zależności od procentowego udziału żywności ekologicznej w zakupach zakładu żywienia zbiorowego. Rozwiązanie to ma na celu umożliwienie jasnej komunikacji dla konsumentów i budowanie zaufania do żywności ekologicznej oferowanej w ramach żywienia zbiorowego; 2) wprowadzenie wykazu zakładów żywienia zbiorowego. Zakłady, które chcą używać znaku ekologicznego, muszą zostać wpisane do wykazu; 3) uregulowanie zasad używania określeń związanych z produkcją ekologiczną w sektorze żywienia zbiorowego; 4) wprowadzenie procedury dokonywania wpisu zakładu do wykazu. Do wniosku o wpis do wykazu dołącza się: kalkulację potwierdzającą udział żywności ekologicznej, dokumentację handlową, oświadczenia i deklaracje przestrzegania przepisów. Wniosek ocenia Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, zwany dalej WIJHARS; 5) sprawowanie przez WIJHARS stałego nadzoru nad zakładami żywienia zbiorowego przez prowadzenie kontroli urzędowej w zakresie używania znaku ekologicznego i określeń związanych z produkcją ekologiczną; 6) wprowadzenie klasyfikacji naruszeń przepisów przez zakłady żywienia zbiorowego oraz przypisane do nich kar pieniężnych w celu zapobieżenia potencjalnym nadużyciom i nieuczciwej konkurencji oraz ułatwienia egzekwowania przepisów przez WIJHARS.