Skarga na przewlekłość postępowania karnego

Celem projektu jest zwiększenie skuteczności i efektywności krajowego środka w postaci skargi na przewlekłość postępowania poprzez dostosowanie polskich regulacji do standardów wynikających z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz). Potrzeba wprowadzenia zmian wynika ze stwierdzanych przez ETPCz naruszeń przez Polskę art. 6 ust. 1 oraz art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z powodu przewlekłości postępowań sądowych. W Polsce nadal istnieje problem przewlekłości postępowań, któremu towarzyszą trudności związane ze skutecznością krajowego środka odwoławczego. Główne problemy zidentyfikowane w praktyce stosowania ustawy obejmują: zbyt niskie kwoty zadośćuczynienia, fragmentację postępowania przy ocenie przewlekłości, nadmierny formalizm proceduralny, długotrwałe rozpatrywanie skarg oraz wyłączenie niektórych kategorii spraw spod możliwości złożenia skargi. Proponowane rozwiązania mają zapewnić pełną realizację zobowiązań Polski wynikających z Konwencji poprzez stworzenie skutecznego środka prawnego w przypadku naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.

Projektowana nowelizacja wprowadza szereg istotnych zmian w ustawie o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, które mają na celu zwiększenie skuteczności tego środka prawnego oraz dostosowanie polskich regulacji do standardów wynikających z orzecznictwa ETPCz. Kluczowymi elementem nowelizacji są: - uchylenie art. 2 ust. 1b ustawy, co umożliwi stronom kierowanie skarg na przewlekłość postępowania karnego wykonawczego. Uzasadnieniem dla tej zmiany jest fakt, że postępowanie wykonawcze stanowi integralną część procesu wymierzania sprawiedliwości, a przewlekłość na tym etapie może prowadzić do poważnych naruszeń praw osób, wobec których wykonywane są kary i środki zabezpieczające; - rozszerzenie zakresu stosowania ustawy poprzez dodanie art. 1 ust. 1c, obejmując skargą postępowania w przedmiocie wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego, asesora sądowego, prokuratora albo asesora prokuratury; - ograniczenie formalizmu proceduralnego w postępowaniu w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania, w tym rezygnacja z konieczności przytoczenia przez skarżącego okoliczności uzasadniających żądanie, rezygnacja z sankcji odrzucenia skargi w przypadku jej braków formalnych; - wprowadzenie wymogu składania skargi w oddzielnym piśmie, co ma przeciwdziałać praktykom utrudniającym sprawne rozpoznanie skarg; - nałożenie obowiązku pouczenia strony niereprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika o prawie do wniesienia skargi oraz o wymogach formalnych; - rozpoznawanie skargi na przewlekłość przez skład jednoosobowy zamiast trzyosobowego, co ma na celu przyspieszenie postępowania; - podwyższenie kwot zadośćuczynienia przyznawanych w przypadku uwzględnienia skargi; - wprowadzenie obowiązku sporządzania uzasadnienia postanowienia w przedmiocie skargi z urzędu z chwilą wydania postanowienia oraz doręczania go stronom, co zwiększa transparentność postępowania i wzmacnia gwarancje procesowe.