Areszt elektroniczny zamiast aresztu śledczego w postępowaniu karnym

Celem projektu jest wprowadzenie do polskiego porządku prawnego nowego środka zapobiegawczego w postaci aresztu elektronicznego. Projekt jest oparty na założeniu, że w Polsce zbyt często i długotrwale jest stosowany środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania. Założeniem projektu jest ograniczenie skali stosowania tymczasowego aresztowania zarówno w znaczeniu ilościowym, jak i co do długotrwałości stosowania tego środka zapobiegawczego. Wprowadzenie aresztu elektronicznego wypełni dotychczasową lukę przez dodanie nowego rodzaju środka zapobiegawczego pomiędzy dozorem Policji a tymczasowym aresztowaniem, dając tym samym sądowi dodatkową możliwość w zakresie wyboru środka zapobiegawczego.

Najistotniejsze założenia projektowanych regulacji: 1. areszt elektroniczny polega na pozbawieniu wolności, ale poza aresztem śledczym, w miejscu pobytu oskarżonego (oskarżony ma obowiązek stałego, nieprzerwanego przebywania w przedziałach czasu i miejscu określonych w postanowieniu sądu); 2. wykonywanie aresztu elektronicznego jest kontrolowane w systemie dozoru elektronicznego jako dozór stacjonarny; 3. areszt elektroniczny może być zastosowany przez sąd na dwóch etapach postępowania karnego i zawsze jest poprzedzony tymczasowym aresztowaniem: a) gdy prokurator wnioskuje w początkowej fazie postępowania przygotowawczego o zastosowanie tymczasowego aresztowania albo tymczasowego aresztowania z możliwością zmiany na areszt elektroniczny – będzie to warunkowe tymczasowe aresztowanie z możliwością zmiany na areszt elektroniczny po spełnieniu i zaistnieniu warunków koniecznych do jego wykonywania, b) w dalszej fazie postępowania karnego, gdy dalsze stosowanie tymczasowego aresztowania nie jest konieczne; 4. prokurator może zastosować areszt elektroniczny na czas oznaczony przez sąd w postanowieniu o zastosowaniu tymczasowego aresztowania; 5. areszt elektroniczny może być zastosowany tylko za zgodą oskarżonego, jeżeli oskarżony dysponuje odpowiednim miejscem pobytu na czas stosowania aresztu elektronicznego, jeżeli osoby pełnoletnie zamieszkujące wspólnie z oskarżonym wyraziły zgodę (z wyjątkami w określonych sytuacjach) i jeżeli wykonywaniu aresztu elektronicznego nie stoją na przeszkodzie warunki techniczne systemu dozoru elektronicznego; 6. w postępowaniu przygotowawczym areszt elektroniczny jest stosowany na okres nie dłuższy niż 3 miesiące, a dalsze przedłużenie każdorazowo nie może być dłuższe niż na okres 6 miesięcy; 7. areszt elektroniczny może być połączony z poręczeniem majątkowym lub zawieszeniem w czynnościach służbowych, wykonywaniu zawodu, powstrzymaniem się od określonej działalności lub prowadzenia pojazdów określonego rodzaju; 8. na oskarżonego mogą być nałożone dodatkowe obowiązki; 9. po opuszczeniu aresztu śledczego oskarżony będzie mógł sam udać się do określonego miejsca wykonywania aresztu elektronicznego albo wyjątkowo sąd będzie mógł zastosować wobec niego elektroniczną kontrolę miejsca pobytu, wykonywaną jako dozór mobilny, albo wyjątkowo sąd będzie mógł zarządzić przetransportowanie oskarżonego przez Policję z aresztu śledczego do miejsca wykonywania aresztu elektronicznego; 10. areszt elektroniczny rozpoczyna się z dniem, w którym wobec oskarżonego zostaną uruchomione środki techniczne niezbędne do jego wykonywania; 11. w pierwszych 3 miesiącach stosowania aresztu elektronicznego oskarżony może opuszczać miejsce wykonywania tego środka zapobiegawczego na maksymalnie 3 godziny w ciągu doby (w dniach i godzinnych określonych przez sąd), a po tym okresie do 12 godzin w ciągu doby; 12. nadzór nad wykonywaniem aresztu elektronicznego sprawuje sąd właściwy do rozpoznania sprawy, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator; 13. w czasie wykonywania aresztu elektronicznego w uzasadnionych przypadkach sąd albo prokurator może zmienić miejsce wykonywania aresztu elektronicznego, zmienić przedziały czasu w ciągu doby i w poszczególnych dniach tygodnia, w których oskarżony ma prawo się oddalić z miejsca wykonywania aresztu elektronicznego oraz zezwolić oskarżonemu na opuszczenie miejsca wykonywania aresztu elektronicznego na okres nieprzekraczający jednorazowo 5 dni; 14. okres aresztu elektronicznego podlega zaliczeniu na poczet kary przy przyjęciu, że jeden dzień wykonywania aresztu elektronicznego równa się połowie dnia kary pozbawienia wolności, jednemu dniowi kary ograniczenia wolności lub jednej stawce dziennej grzywny; 15. we wniosku o zastosowanie lub przedłużenie tymczasowego aresztowania oraz w postanowieniu o zastosowaniu lub przedłużeniu tymczasowego aresztowania prokurator i sąd są zobligowani do wyjaśnienia, dlaczego nie uznano za wystarczające zastosowanie aresztu elektronicznego; 16. reguły dotyczące zadośćuczynienia i odszkodowania za niewątpliwe niesłuszne tymczasowe aresztowanie i zatrzymanie stosuje się do aresztu elektronicznego; 17. na gruncie Kodeksu pracy zrównanie skutków tymczasowego aresztowania i aresztu elektronicznego w zakresie umowy o pracę ma charakter względny i jest uzależnione od zasad wykonywania aresztu elektronicznego, które umożliwiają albo uniemożliwiają świadczenie pracy; 18. na gruncie ustaw regulujących szczególny status służbowy zawodów o szczególnym znaczeniu społecznym i obejmujących również funkcjonariuszy publicznych (w tym ustaw pragmatycznych) oraz na gruncie ustaw pragmatycznych służb mundurowych i żołnierzy zrównano skutki tymczasowego aresztowania i aresztu elektronicznego w zakresie stosunków służbowych.