Nowa odpowiedzialność producenta za produkty, w tym oprogramowanie

Celem projektowanej ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny i ustawy – Kodeks postępowania cywilnego jest wdrożenie do krajowego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2853 z dnia 23 października 2024 r. w sprawie odpowiedzialności za produkty wadliwe i uchylenia dyrektywy Rady 85/374/EWG. Potrzeba przyjęcia projektowanych rozwiązań wynika z konieczności zapewnienia zgodności prawa krajowego z przepisami dyrektywy oraz zagwarantowania skutecznego stosowania przewidzianych w niej mechanizmów dochodzenia roszczeń odszkodowawczych. Projekt ma na celu zapewnienie odpowiedniego poziomu ochrony osób poszkodowanych przez produkty wykorzystujące komponenty cyfrowe, oprogramowanie oraz systemy sztucznej inteligencji, a także zwiększenie efektywności postępowania dowodowego w sprawach o naprawienie szkody wyrządzonej przez takie produkty poprzez wprowadzenie instrumentów ograniczających asymetrię informacyjną między poszkodowanym a producentem.

Nowe prawo unijne wprowadza zmiany na tyle istotne w stosunku do istniejącego dotąd reżimu odpowiedzialności za produkt, że konieczne jest uchylenie dotychczas obowiązujących przepisów i transpozycja dyrektywy za pomocą nowego i kompletnego zestawu reguł. Proponuje się zatem uchylenie art. 449[¹]–449[¹⁰] Kodeksu cywilnego i zastąpienie ich nowym zespołem przepisów (art. 449[¹²]–449[²⁷]), a także dodanie do Kodeksu postępowania cywilnego nowego działu IVh obejmującego art. 479[¹³⁰]–479[¹³⁵]. Projektowana regulacja ma charakter dostosowujący do wymogów prawa Unii Europejskiej. Projekt przewiduje następujące rozwiązania: 1) rozszerzenie pojęcia produktu na m.in. oprogramowanie; 2) rozszerzenie katalogu sposobów, w jakie produkt może zostać wprowadzony na rynek ze skutkiem w postaci odpowiedzialności producenta; 3) doprecyzowanie pojęcia wady produktu, w szczególności w celu uwzględnienia oprogramowania i produktów materialnych wykorzystujących oprogramowanie, włącznie z systemami sztucznej inteligencji; 4) rozszerzenie zakresu czasowego branego pod uwagę przy badaniu wadliwości produktu o czas, w którym produkt już dostępny na rynku pozostaje jeszcze pod kontrolą producenta; 5) rozszerzenie katalogu dóbr chronionych przepisami odszkodowawczymi; 6) rozszerzenie listy podmiotów, które z uwagi na to, że przyczyniły się do obecności produktu wadliwego na rynku unijnym, działając w celu zarobkowym, mogą być zobowiązane do naprawienia szkody; 7) wprowadzenie mechanizmów ułatwiających poszkodowanemu wywiązanie się ze spoczywającego na nim ciężaru udowodnienia przesłanek odpowiedzialności – prawa do żądania ujawnienia dowodów, domniemań istnienia wadliwości produktu oraz związku przyczynowego, a także obniżenia wymagań dowodowych.