Nowy nadzór nad wielkimi platformami internetowymi

4 października 2022 r. przyjęte zostało przez Radę do Spraw Gospodarczych i Finansowych (ECOFIN) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2065 z dnia 19 października 2022 r. w sprawie jednolitego rynku usług cyfrowych oraz zmiany dyrektywy 2000/31/WE (akt o usługach cyfrowych), zwane dalej „rozporządzeniem 2022/2065”. Ministerstwo Cyfryzacji jest odpowiedzialne za zapewnienie skutecznego stosowania przepisów wynikających z tego rozporządzenia w polskiej przestrzeni prawnej. Organem odpowiedzialnym za przygotowanie nowej regulacji prawnej w tym zakresie jest minister właściwy do spraw informatyzacji, gdyż do jego zadań, zgodnie z art. 12a ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. 2025 r. poz. 1275 i 1846) należą sprawy dotyczące rozwoju usług świadczonych drogą elektroniczną. Rozporządzenie 2022/2065 jest aktem bezpośrednio stosowanym i każde z państw członkowskich zobowiązane jest do zapewnienia jego skutecznego stosowania w swoim porządku prawnym poprzez przyjęcie właściwych przepisów wewnętrznych. W rozporządzeniu 2022/2065 do uregulowania na poziomie krajowym przekazano wyznaczenie organu pełniącego rolę koordynatora ds. usług cyfrowych tj. regulatora odpowiadającego za przestrzeganie przepisów rozporządzenia 2022/2065 w Polsce oraz nadanie mu odpowiednich uprawnień z tym związanych. Niezbędne jest wprowadzenie: 1) procedur krajowych wynikających z rozporządzenia 2022/2065, tj. certyfikacja organów pozasądowego rozstrzygania sporów, przyznawanie statusu zaufanego podmiotu sygnalizującego i zweryfikowanego badacza, 2) przepisów dotyczących przeprowadzania kontroli, 3) regulacji dotyczących kar pieniężnych. Proponowane działania legislacyjne zostały oparte na założeniu, że regulacja na poziomie krajowym dotyczyć będzie w ograniczonym i podstawowym stopniu przepisów, które zostały przez prawodawcę unijnego wprost przekazane do uregulowania w prawie krajowym. Przyjęcie zmian w przepisach oraz prace wdrożeniowe służyć będą realizacji celów, dla których podjęta została inicjatywa unijna. Zapewnienie skutecznego nadzoru nad przestrzeganiem przepisów, stanowiące jeden z wymogów prawidłowego wdrożenia rozporządzenia 2022/2065, przyczyni się do większej transparentności w zakresie podejmowanych przez platformy internetowe decyzji moderacyjnych. Stosowanie procedur wynikających z rozporządzenia 2022/2065 pomoże lepiej chronić użytkownika przed potencjalnie nadmiarowym usuwaniem treści (mechanizmy odwołania od decyzji platformy o usunięciu lub blokadzie treści). Mechanizmy nadzoru nad działalnością platform internetowych i wyszukiwarek (w ramach współpracy regulatorów wyznaczonych w państwach członkowskich oraz Komisji Europejskiej) zwiększą skuteczność egzekwowania przepisów także wobec dużych platform internetowych i wyszukiwarek działających transgranicznie.

W ramach prac wdrożeniowych rozporządzenia 2022/2065 rekomenduje się nowelizację ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. 2024 r. poz. 1513), stanowiącej implementację dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym), zmienianej przepisami rozporządzenia 2022/2065. Prace wdrożeniowe wymagać będą również nowelizacji innych aktów prawnych, w których zawarte są odesłania do zmienianych przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz potencjalnie przepisów sektorowych. Nowelizacja ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną przewiduje: 1) uchylenie przepisów dotyczących zasad wyłączenia odpowiedzialności usługodawców z tytułu świadczenia usług drogą elektroniczną, które stanowią implementację dyrektywy 2000/31/WE, w zakresie zmienianym przez rozporządzenie 2022/2065, a które wraz z wejściem w życie rozporządzenia 2022/2065 będą stosowane bezpośrednio w państwach członkowskich; 2) wskazanie Prezesa UKE jako organu właściwego sprawującego nadzór nad stosowaniem przepisów rozporządzenia 2022/2065 oraz powierzenie mu roli koordynatora ds. usług cyfrowych w rozumieniu rozporządzenia 2022/2065. Wraz z wejściem w życie ustawy nowelizującej kompetencje Prezesa UKE rozszerzone zostaną o obowiązki organu nadzorczego oraz koordynatora ds. usług cyfrowych wskazane w rozporządzeniu 2022/2065. Składać się na to będzie w szczególności uprawnienie do przeprowadzania kontroli nad podmiotami zobowiązanymi do przestrzegania przepisów rozporządzenia 2022/2065, nakładanie administracyjnych kar pieniężnych, współpraca z koordynatorami innych państw członkowskich oraz z Radą Usług Cyfrowych i Komisją Europejską. Projekt ustawy rozszerza więc kompetencje Prezesa UKE o wskazane w rozporządzeniu 2022/2065 uprawnienia i obowiązki; 3) wskazanie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji jako pozostałych organów właściwych sprawujących nadzór nad stosowaniem przepisów rozporządzenia 2022/2065 w zakresie swojej właściwości, określonej przepisami ustawy; 4) uregulowanie zasad i trybu certyfikacji organów pozasądowego rozstrzygania sporów; 5) uregulowanie zasad i trybu przyznawania statusu zaufanego podmiotu sygnalizującego; 6) uregulowanie zasad i trybu przyznawania statusu zweryfikowanego badacza; 7) określenie zasad prowadzenia postępowania kontrolnego związanego z przestrzeganiem przepisów rozporządzenia 2022/2065 przez podmioty do tego zobowiązane; 8) uregulowanie kwestii dotyczących administracyjnych kar pieniężnych możliwych do nałożenia przez organy właściwe w związku ze stwierdzeniem nieprzestrzegania przepisów rozporządzenia 2022/2065 przez podmioty do tego zobowiązane. Maksymalne wartości dotyczące wymierzanych kar pieniężnych wprost wynikają z rozporządzenia 2022/2065; 9) zmiany w innych ustawach wymagane ze względu na zmianę odesłań spowodowanych uchyleniem rozdziału 3 nowelizowanej ustawy.