Rozszerzenie zakresu dochodzeń w sprawie wypadków morskich na mniejsze statki

Celem projektu ustawy jest implementacja wymogów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/3017 z dnia 27 listopada 2024 r. w sprawie zmiany dyrektywy 2009/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej podstawowe zasady regulujące dochodzenia w sprawach wypadków w sektorze transportu morskiego oraz w sprawie uchylenia rozporządzenia Komisji (UE) nr 1286/2011, (zwana dalej „dyrektywą 2024/3017”) do krajowego porządku prawnego. Z dniem 26 grudnia 2024 r. weszły w życie przepisy dyrektywy 2024/3017, które powinny zostać wdrożone do krajowego porządku prawnego do dnia 27 czerwca 2027 r. Przyjęte na poziomie Unii Europejskiej regulacje prawne mają na celu: 1) poprawę skuteczności podejmowanych działań dotyczących prowadzenia dochodzeń w sprawach wypadków w sektorze transportu morskiego, poprzez uwzględnienie zmian, które zaszły w międzynarodowym otoczeniu regulacyjnym oraz postępu technologicznego, a także doświadczenia zdobytego w trakcie wykonywania zmienianej dyrektywy 2009/18/WE; 2) zharmonizowanie przepisów unijnych z wymaganiami Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO); 3) rozszerzenie zakresu prowadzonych dochodzeń poprzez włączenie do stosowania dyrektywy 2024/3017 statków rybackich o długości poniżej 15 m, co w efekcie ma zwiększyć ochronę statków rybackich oraz ich załóg; 4) zwiększenie zdolności organów dochodzeniowych do badania wypadków oraz składania raportów; 5) wzmocnienie przepisów o niezależności organów dochodzeniowych i o poufności ich ustaleń.

Mając na uwadze potrzebę właściwego wdrożenia wymogów UE i uwzględnienie w prawie krajowym zmian dotyczących prowadzenia dochodzeń w sprawach wypadków w sektorze transportu morskiego wprowadzonych przepisami dyrektywy 2024/3017, nie jest możliwe zastosowanie alternatywnych rozwiązań w stosunku do przyjęcia aktu prawnego rangi ustawy. Rekomenduje się wprowadzenie zmian w ustawie z dnia 31 sierpnia 2012 r. o Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich (Dz. U. z 2019 r. poz. 1374). Główne zmiany w projekcie ustawy obejmują: 1) rozszerzenie zakresu stosowania przepisów na statki rybackie o długości do 15 m; 2) usunięcie odniesień do uchylonego Kodeksu postępowania przy wypadkach i incydentach morskich przyjętego rezolucją IMO A.849(20) z dnia 27 listopada 1997 r.; 3) uwzględnienie norm zawartych w Kodeksie międzynarodowych norm i zalecanych praktyk w zakresie dochodzeń w sprawie bezpieczeństwa przy wypadkach lub incydentach morskich przyjętego rezolucją IMO MSC.255(84) z dnia 16 maja 2008 r.; 4) uwzględnienie Wytycznych dotyczących pomocy inspektorom we wdrażaniu kodeksu dochodzeń w sprawach wypadków, przyjętych rezolucją IMO A.1075(28) z dnia 4 grudnia 2013 r.; 5) uszczegółowienie i rozszerzenie zakresu stosowania przepisów dotyczących zapewnienia poufności prowadzonego badania w sprawie wypadku lub incydentu morskiego. Projekt ustawy zawiera szereg zmian natury legislacyjnej i redakcyjnej, mających na celu zapewnienie spójności przepisów prawa krajowego z nowymi regulacjami przyjętymi na poziomie prawa unijnego.