Instrumenty finansowe dla rolnictwa i rozwoju wsi po 2025 roku

Celem projektu jest wsparcie modernizacji i rozwoju gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw sektora rolno-spożywczego oraz poprawa i wzmocnienie ich płynności finansowej przy wykorzystaniu wsparcia zwrotnego, poza wsparciem w formie dotacji, z możliwością dostosowania oferty wsparcia do aktualnych potrzeb rynkowych, w tym udostępniania oferty bardziej konkurencyjnej niż komercyjna. Źródłem finansowania tego wsparcia będą środki zwrócone z instrumentów finansowych po zakończeniu wdrażania Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020, zwanego dalej „PROW”. Przyczyną rozwiązań planowanych w projekcie jest: 1) obowiązek przekazania do Krajowego Funduszu Gwarancyjnego, zwanego dalej „KFG”, po okresie kwalifikowalności wydatków w ramach PROW, środków finansowych zwróconych z instrumentów finansowych, a tym samym ograniczenie możliwości ponownego wykorzystywania tych środków wyłącznie na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji przez Skarb Państwa przez okres co najmniej 8 lat po 2025 r. zgodnie z art. 45 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006; 2) brak przepisów określających dysponowanie ww. środkami po upływie okresu co najmniej 8 lat, następującego po 2025 r.

Potrzebą rozwiązań planowanych w projekcie jest umożliwienie rolnikom i przedsiębiorstwom sektora rolno-spożywczego dostępu do atrakcyjnych form finansowania zewnętrznego, zabezpieczonych przez Skarb Państwa, przez okres co najmniej 8 lat po 2025 r. po zakończeniu wdrażania PROW. Przepisy art. 50d ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 pozwalają na wsparcie wyłącznie w formie gwarancji lub poręczeń, a planowane zmiany pozwolą uzupełnić te formy wsparciem dotacyjnym w postaci dopłat do odsetek kredytowych. Ten rodzaj wsparcia, funkcjonujący jako Fundusz Gwarancji Rolnych, zwany dalej „FGR”, cieszył się dużym zainteresowaniem wśród rolników i przedsiębiorstw sektora rolno-spożywczego w okresie wdrażania PROW. Intencją zmian jest dalsze wspieranie sektora rolnego w podobny sposób. Ograniczenie wsparcia tylko do gwarancji lub poręczenia jest mało atrakcyjnym instrumentem wsparcia dla rolników i przedsiębiorstw sektora rolno-spożywczego, co wynika z dotychczasowych doświadczeń, i może skutkować brakiem zainteresowania i niskim wydatkowaniem zwracanych środków. Dodatkową potrzebą planowanych rozwiązań jest zabezpieczenie wydatkowania środków finansowych na rzecz podmiotów sektora rolnego, leśnego lub na obszarach wiejskich po okresie co najmniej 8 lat, następujących po 2025 r. Proponowane wsparcie ma bowiem charakter zwrotny, co oznacza, że po zakończeniu umów i korzystania z tych środków przez rolników i przedsiębiorstwa sektora rolno-spożywczego, środki te zostaną zwrócone ostatecznie do ministra właściwego do spraw rozwoju wsi.

Istotą rozwiązań planowanych w projekcie jest: 1) pozostawienie w dyspozycji ministra właściwego ds. rozwoju wsi po 2025 r., czyli po okresie kwalifikowalności wydatków w ramach PROW, środków zwróconych z instrumentów finansowych wdrażanych w ramach PROW, zamiast przekazywania ich do KFG, oraz przeznaczenie ich do ponownego wykorzystania na ten sam cel, co dotychczas, tj. na rzecz podmiotów sektora rolnego, leśnego lub działających na obszarach wiejskich, przez co najmniej 8 lat, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013; 2) umożliwienie łączenia instrumentu finansowego np. gwarancji do kredytu z komponentem dotacyjnym np. dopłatą do odsetek kredytu, przynajmniej w pierwszym okresie ich spłaty, czyli w takim zakresie, jak w przypadku instrumentów finansowych PROW w ramach FGR; 3) zawarcie umowy między ministrem właściwym do spraw rozwoju wsi a Bankiem Gospodarstwa Krajowego określającej warunki i sposób wykorzystania po 2025 r. środków zwróconych z instrumentów finansowych PROW; 4) wprowadzenie obowiązku ponownego wykorzystania środków finansowych zwróconych po okresie co najmniej 8 lat, następujących po 2025 r., na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich w sposób wskazany przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi; 5) uchylenie w ustawie z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne przepisu stanowiącego, że środki KFG pochodzą ze środków finansowych przypisanych do wkładu finansowego z PROW oraz odsetek i innych przychodów, a także zysków powstałych na skutek obrotu tymi środkami zwróconych z instrumentów finansowych PROW; 6) wskazanie w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, że środkami publicznymi są środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski zwrócone z instrumentów finansowych PROW i Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.