Premie termomodernizacyjne i powodziowe w programie TERMO

1) Dofinansowanie programu TERMO W 2017 r., na podstawie ustawy z dnia 2 grudnia 2016 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2017 (Dz. U. poz. 1984, z późn. zm.), minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa zasilił Fundusz Termomodernizacji i Remontów (dalej zwany „FTiR”) dodatkową kwotą 180 mln zł. Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 6 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 51), ww. dodatkowe środki zostały przeznaczone na realizację przedsięwzięć niskoemisyjnych w ramach programu „Stop Smog”. Zgodnie z aktualnymi przepisami, w ramach programu „Stop Smog” nie będą realizowane nowe nabory wniosków (wnioski można było składać do 31 grudnia 2024 r.; obecnie możliwe są tylko aneksy do obowiązujących porozumień). Tymczasem, jak wynika z informacji Banku Gospodarstwa Krajowego, w ramach realizacji programu „Stop Smog” w Funduszu na koniec grudnia 2025 r. pozostaje niewykorzystana kwota ok. 147,7 mln zł, która może ulec zmianie tylko w wyniku ew. aneksowania wcześniej zawartych umów. Niższe niż pierwotnie zakładane zainteresowanie programem „Stop Smog” wynika z szeregu czynników. Za najważniejszy uznaje się, iż program jest dostępny tylko w gminach, które podpisały odpowiednią umowę i mają uchwałę antysmogową. Ponadto, w okresie funkcjonowania programu „Stop Smog” weszły w życie inne rozwiązania wspierające podobne cele, takie jak program Czyste Powietrze oraz ulga termomodernizacyjna, które okazały się korzystniejsze z punktu widzenia potencjalnych beneficjentów. Żeby zmienić przeznaczenie ww. środków w celu ich wykorzystania do udzielania premii termomodernizacyjnych, premii remontowych, premii MZG, premii kompensacyjnych i premii powodziowych, składających się na finansowany ze środków Funduszu Termomodernizacji i Remontów program TERMO, w ramach którego wspierana jest termomodernizacja, remonty i instalacja odnawialnych źródeł energii w budynkach wielorodzinnych, należy wprowadzić przepis, który to umożliwi. W 2025 r. w okresie styczeń-lipiec złożono 1 276 wniosków o wsparcie z Funduszu Termomodernizacji i Remontów na kwotę 292,9 mln zł. Zainteresowanie wsparciem było tak wysokie, że Bank Gospodarstwa Krajowego zmuszony był w dniu 7 sierpnia br. poinformować o braku wolnych środków na rachunku Funduszu Termomodernizacji i Remontów w ramach limitu dla premii termomodernizacyjnej, remontowej oraz MZG oraz od 8 sierpnia 2025 roku wstrzymać przyjmowanie wniosków o przyznanie ww. premii. Zakładając, że popyt na środki oraz miesięczna kwota wynikająca z wniosków utrzyma się na podobnym poziomie, co w 2025 roku, zapotrzebowanie w 2026 roku sięgnie ok. 503 mln zł. Tymczasem projekt ustawy budżetowej na 2026 r. (odzwierciedlony również w uzgodnionym w dniu 23 września 2025 roku planie finansowym FTiR na 2026 r.) zakłada zasilenie FTiR kwotą 331 mln zł. Pomimo, że jest to kwota w wysokości limitu ustawowego, to będzie ona niewystarczająca dla sfinansowania wszystkich wniosków o wsparcie. Tym bardziej niezbędne jest przekazanie na wypłaty premii w ramach Programu TERMO niewykorzystanej kwoty pozostającej z programu „Stop Smog”. 2) Zmiana w programie budownictwa socjalnego i komunalnego (dalej: BSK) polegająca na wprowadzeniu dodatkowych kryteriów wyboru beneficjentów wsparcia. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 304 oraz z 2025 r. poz. 680 i 1077), zwanej dalej „ustawą o finansowym wsparciu”, o bezzwrotne granty mogą ubiegać się m.in. organizacje pozarządowe oraz podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Możliwość aplikowania o środki z Funduszu Dopłat także przez organizacje pozarządowe, które nie posiadają statusu organizacji pożytku publicznego (zwanej dalej: OPP), została wprowadzona do ustawy o finansowym wsparciu na mocy ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r o zmianie niektórych ustaw wspierających rozwój mieszkalnictwa (Dz.U. z 2021 r. poz. 11). Celem niniejszego przedłożenia jest doprecyzowanie w programie BSK przepisów dotyczących możliwości aplikowania o bezzwrotne granty z Funduszu Dopłat przez ww. organizacje i podmioty. Wnioski płynące z realizacji programu BSK, w zakresie realizacji przedsięwzięć polegających m.in. na tworzeniu oraz modernizacji lokali treningowych i wspomaganych przez organizacje pozarządowe oraz podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, wskazują na konieczność zapewnienia narzędzi do skutecznej weryfikacji ww. podmiotów, jako ubiegających się o bezzwrotne granty z Funduszu Dopłat na realizację przedsięwzięć mieszkaniowych. Finansowe wsparcie wynosi w przypadku przedsięwzięć polegających na tworzeniu/modernizacji mieszkań treningowych i wspomaganych realizowanych przez te podmioty do 85% kosztów przedsięwzięcia. Jest ono wypłacane po kwalifikacji danego wniosku i podpisaniu umowy z beneficjentem, bez konieczności wykazywania zaangażowania środków własnych beneficjenta. Taka konstrukcja sprawdza się w przypadku głównych odbiorców wsparcia, czyli gmin. Mając na uwadze istotne zaangażowanie środków publicznych w realizację finansowanych przedsięwzięć, w przypadku organizacji pozarządowych oraz podmiotów, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, które działają niejednokrotnie na bazie wolontariatu, dostrzega się konieczność zapewnienia dodatkowych zabezpieczeń w ramach regulacji programu BSK, wzmacniających pewność realizacji przedsięwzięcia. Wymagany staż w realizacji zadań w zakresie tworzenia warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych będzie rozumiany jako wykonywanie przez dany podmiot zadań w tym obszarze przez okres co najmniej 3 lat przed dniem złożenia wniosku o wsparcie. Staż ten powinien być potwierdzony realizacją projektów lub zadań obejmujących w szczególności tworzenie, modernizację, zarządzanie lub eksploatację zasobu mieszkaniowego powiązanego ze świadczeniem usług społecznych. Wymagane doświadczenie we współpracy z gminą (gminami) w realizacji powierzonych zadań publicznych z zakresu pomocy społecznej będzie poświadczone odpowiednim oświadczeniem/informacją gminy. Weryfikacja spełnienia powyższych kryteriów będzie następować na etapie oceny wniosku przez Bank Gospodarstwa Krajowego, na podstawie dokumentów składanych przez wnioskodawcę. Przedmiotowe kryteria nie będą wymagane w przypadku posiadania statusu OPP. Organizacje te z uwagi na posiadany status dają rękojmię prawidłowego przygotowania inwestycji i wykorzystania powierzonych im środków publicznych. Ponadto proponuje się dokonanie zmian w art. 2 w pkt 15 i 16, art. 7c ust. 3a, art. 22a ust. 3 pkt 3 oraz w art. 22f ust. 1 ustawy o finansowym wsparciu. Zmiany, te mają charakter dostosowujący i wynikają z konieczności ujednolicenia nomenklatury stosowanej w ustawie z aktualnym brzmieniem Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (zmiana nazw inwestycji wprowadzona decyzją Radę UE w IV rewizji KPO).

1) Dofinansowanie programu TERMO Proponuje się wprowadzenie przepisu, na podstawie którego środki niewykorzystane na realizacje programu Stop Smog, a będące na rachunku Funduszu Termomodernizacji i Remontów, będą mogły być wykorzystane na premie termomodernizacyjne, premie remontowe, premie MZG, premie kompensacyjne i premie powodziowe udzielane na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2024 r. poz. 1446). 2) Dodatkowe wymagania dla organizacji pozarządowych oraz podmiotów działalności pożytku publicznego ubiegających się o finansowe wsparcie w ramach programu BSK Proponuje się podwyższenie wymogów uprawniających organizacje pozarządowe oraz podmioty działalności pożytku publicznego do ubiegania się o bezzwrotny grant z Funduszu Dopłat, w szczególności w zakresie posiadanego doświadczenia w realizacji zadań mieszkaniowych i współpracy z gminą. Oceny tych kryteriów dokonywać będzie Bank Gospodarstwa Krajowego, operator programu BSK na etapie oceny formalnej wniosku.