Szersza ochrona ubezpieczeniowa dla inwestycji i kontraktów zbrojeniowych

Dokonana w 2023 r. nowelizacja ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o ubezpieczeniach gwarantowanych przez Skarb Państwa (ustawa) rozszerzyła zakres rzeczowy instrumentów gwarancyjnych i ubezpieczeniowych udzielanych przez Korporację Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych S.A. (KUKE, Korporacja). Kontekstem wprowadzonych wtedy zmian do ustawy były wybuch wojny w Ukrainie, co spowodowało wystąpienie szeregu niekorzystnych zjawisk społecznych i gospodarczych, a także prowadzona przez UE polityka proklimatyczna, zgodna ze Strategią Europejski Zielony Ład.

W toku wykonywania znowelizowanej ustawy oraz w związku z przewidywanym wieloletnim występowaniem napięć geopolitycznych, przede wszystkim w bezpośrednim sąsiedztwie Polski, stwierdzono potrzebę rozszerzenia zakresu rzeczowego i podmiotowego ustawy oraz zwiększenie elastyczności systemu ubezpieczeń gwarantowanych przez Skarb Państwa.

Projektowane rozwiązania wymagają zmian w ustawie, która określa zakres rzeczowy i podmiotowy ubezpieczeń gwarantowanych przez Skarb Państwa, a także mechanizm akceptacji indywidualnych ubezpieczeń. Przedkładany projekt ma na celu dostosowanie instrumentów wsparcia państwa do zmieniających się uwarunkowań gospodarczych i geopolitycznych w następujących obszarach: 1) bezpieczeństwa i obronności Rzeczypospolitej Polskiej, 2) transformacji klimatycznej i energetycznej, 3) wzmocnienia pozycji Rzeczypospolitej Polskiej na rynkach międzynarodowych poprzez umożliwienie KUKE dokonywania inwestycji kapitałowych w zagraniczne instytucje o podobnym profilu działalności, 4) wzmocnienia koordynacji polityki dotyczącej ubezpieczeń gwarantowanych przez Skarb Państwa poprzez zmianę składu i sposobu działania Komitetu Polityki Ubezpieczeń Gwarantowanych przez Skarb Państwa.

Zasadnicze, proponowane w nowelizacji rozwiązania dotyczą:

1) bezpieczeństwa i obronności Rzeczypospolitej Polskiej – proponuje się rozszerzenie ustawowego mandatu KUKE do oferowania ubezpieczeń w obszarze szeroko rozumianego bezpieczeństwa państwa, zdefiniowanego zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, jako interes bezpieczeństwa i obronności Rzeczypospolitej Polskiej. Wykonując ten mandat Korporacja będzie zabezpieczać spłatę należności z finansowania dłużnego (oferowanego przez komercyjne instytucje finansujące, a w średniookresowej perspektywie udzielanego także ze środków publicznych) umów i inwestycji mających na celu rozwój krajowego przemysłu obronnego (w tym usług świadczonych przez ten sektor) oraz oferującego produkty typu „dual use”, w szczególności przedsiębiorców wchodzących na rynek (start-upów), których inwestycje z reguły charakteryzują się dużymi ryzykami ze względu na brak standaryzacji oferowanych produktów lub usług, wymagany zazwyczaj przez nabywców publicznych oraz brak wystarczających kapitałów własnych. Dopuszcza się również obejmowanie ochroną ubezpieczeniową umów i inwestycji dokonywanych przez przedsiębiorców zagranicznych, o ile produkcja rozwinięta na bazie tego rodzaju umów lub inwestycji będzie przeznaczona w całości lub części dla sił zbrojnych RP;

2) transformacji klimatycznej i energetycznej kraju - proponuje się wprowadzenie prawnej możliwości oferowania przez Korporację ochrony ubezpieczeniowej dotyczącej oprócz umów i inwestycji wnoszących istotny wkład w łagodzenie zmian klimatu w rozumieniu art. 10 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje, zmieniającego rozporządzenie (UE) 2019/2088, także umów i inwestycji służących wdrażaniu wszystkich filarów unii energetycznej, o której mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1999 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie zarządzania unią energetyczną i działaniami w dziedzinie klimatu, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 663/2009 i (WE) nr 715/2009, dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 94/22/WE, 98/70/WE, 2009/31/WE, 2009/73/WE, 2010/31/UE, 2012/27/UE i 2013/30/UE, dyrektyw Rady 2009/119/WE i (EU) 2015/652 oraz uchylenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 525/2013. Zmiana ta ma charakter systemowy, bowiem pozostając w obszarze działań na rzecz klimatu, uwzględnia aktualny poziom rozwoju danego państwa członkowskiego UE, w tym związany ze strukturą wytwarzania energii;

3) wzmocnienia pozycji Rzeczypospolitej Polskiej na rynkach międzynarodowych - proponuje się upoważnienie KUKE do dokonywania inwestycji kapitałowych w zagraniczne instytucje o podobnym profilu działalności, o ile jest to uzasadnione gospodarczym interesem Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu ustawy, którego definicję w stosunku do stanu obecnego proponuje się rozszerzyć o okoliczność wzrostu wymiany handlowej Rzeczypospolitej Polskiej z innymi państwami, co obejmuje także import. Zmiana ta ma na celu umożliwienie w szczególności wsparcia importu minerałów ziem rzadkich, a także sprzętu wojskowego. Instytucje o podobnym profilu działalności to zagraniczne agencje kredytów eksportowych, tj. działające z mandatem takim jak KUKE w Polsce, wielostronne instytucje finansowe, a także banki rozwoju. Wprowadzenie tego rozwiązania, oprócz realizacji importu służącego zapewnieniu bezpieczeństwa państwa i gospodarki, ma na celu stymulację eksportu na perspektywicznych rynkach, którymi polscy eksporterzy są zainteresowani. Dotyczyć to w najbliższej przyszłości będzie krajów afrykańskich, a także Ukrainy;

4) zwiększenia elastyczności polityki w zakresie ubezpieczeń gwarantowanych – proponuje się zmianę mandatu (umocowanego w ustawie) Komitetu Polityki Ubezpieczeń Gwarantowanych przez Skarb Państwa do określania szczegółowych zasad działalności Korporacji w zakresie ubezpieczeń gwarantowanych, z uwzględnieniem standardów obowiązujących w państwach członkowskich Unii Europejskiej oraz określania zasad ustalania stawek ubezpieczeniowych oraz wynagrodzeń z tytułu udzielonych przez Korporację gwarancji ubezpieczeniowych na mandat do kontrolowania prawidłowości ww. zasad, które byłyby określane przez Korporację (wprowadzenie swego rodzaju kontroli następczej Komitetu w ww. zakresie). Ponadto w związku z proponowanym rozszerzeniem działalności KUKE na obszar bezpieczeństwa i obronności RP oraz pozostałymi zmianami w ustawie proponuje się zmiany w składzie Komitetu.