Kontrola rybołówstwa morskiego – raportowanie i monitorowanie połowów

Projekt ustawy o zmianie ustawy o rybołówstwie morskim oraz niektórych innych ustaw ma na celu wdrożenie do polskiego porządku prawnego zrewidowanych przepisów Unii Europejskiej w zakresie kontroli rybołówstwa. Unijny system kontroli rybołówstwa ustanowiony został przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009 z dnia 20 listopada 2009 r. ustanawiającego unijny system kontroli w celu zapewnienia przestrzegania przepisów wspólnej polityki rybołówstwa, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 847/96, (WE) nr 2371/2002, (WE) nr 811/2004, (WE) nr 768/2005, (WE) nr 2115/2005, (WE) nr 2166/2005, (WE) nr 388/2006, (WE) nr 509/2007, (WE) nr 676/2007, (WE) nr 1098/2007, (WE) nr 1300/2008, (WE) nr 1342/2008 i uchylającego rozporządzenia (EWG) nr 2847/93, (WE) nr 1627/94 oraz (WE) nr 1966/2006 (Dz. Urz. UE L 343 z 22.12.2009, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1224/2009”, a także przepisami rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 404/2011 z dnia 8 kwietnia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009 ustanawiającego wspólnotowy system kontroli w celu zapewnienia przestrzegania przepisów wspólnej polityki rybołówstwa (Dz. Urz. UE L 112 z 30.04.2011, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem nr 404/2011”. Z uwagi na fakt, że rozporządzenie nr 1224/2009 zostało przyjęte kilkanaście lat temu, wymagało ono dostosowania do obecnej sytuacji w rybołówstwie, w tym do zreformowanej Wspólnej Polityki Rybołówstwa, zwanej dalej „WPRyb”. W związku z powyższym, przepisy tego rozporządzenia zostały w bardzo dużym stopniu zmienione przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2842 z dnia 22 listopada 2023 r. zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1224/2009, a także zmieniającego rozporządzenia Rady (WE) nr 1967/2006 i (WE) nr 1005/2008 oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1139, (UE) 2017/2403 i (UE) 2019/473, w odniesieniu do kontroli rybołówstwa (Dz. Urz. UE L z 20.12.2023), zwanego dalej „rozporządzeniem nr 2023/2842”. Ponadto, na podstawie rozporządzenia nr 2023/2842 Komisja Europejska została zobowiązana do wydania szeregu aktów wykonawczych i delegowanych, określających szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia nr 2023/2842, które to akty docelowo zastąpią obecnie obowiązujące rozporządzenie nr 404/2011. Ze względu na powyższe, niezbędne jest opracowanie i przyjęcie krajowych regulacji prawnych zapewniających właściwe stosowanie rozporządzenia nr 2023/2842 oraz aktów wykonawczych i delegowanych Komisji Europejskiej określających szczegółowe zasady stosowania tego rozporządzenia.

Podstawowymi polskimi aktami prawnymi służącymi zapewnieniu stosowania rozporządzenia nr 1224/2009 oraz rozporządzenia nr 404/2011 są ustawa z dnia 19 grudnia 2014 r. o rybołówstwie morskim (Dz. U. 2025 r. poz. 590) oraz, w mniejszym zakresie, ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o organizacji rynku rybnego (Dz. U. 2023 r. poz. 2045). Zmiany do rozporządzenia nr 1224/2009 wprowadzone rozporządzeniem nr 2023/2842, jak również przepisy aktów wykonawczych i delegowanych określających szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia nr 2023/2842, wymagają odpowiedniego dostosowania przepisów ww. ustaw. W związku z powyższym, rekomenduje się opracowanie projektu ustawy o zmianie ustawy o rybołówstwie morskim oraz niektórych innych ustaw. Projektowana ustawa będzie zawierała szczegółowe regulacje w zakresie, w jakim przepisy unijne są niewystarczające z punktu widzenia systemu prawa krajowego i wymagają właściwego wdrożenia do polskiego porządku prawnego. Mając na względzie powyższe, w ramach projektowanych zmian do ustawy z dnia 19 grudnia 2014 r. o rybołówstwie morskim proponuje się, w szczególności, uregulowanie kwestii dotyczących raportowania działalności połowowej, monitorowania ruchu statków rybackich, zdalnego monitorowania elektronicznego (tzw. systemu REM), monitorowania i weryfikowania mocy silników statków rybackich, weryfikowania pojemności statków rybackich, ważenia ryb wyładowywanych w polskich obszarach morskich, a także połowów rekreacyjnych. Ponadto, w celu zapewnienia prawidłowego stosowania rozporządzenia nr 2023/2842, proponuje się wprowadzenie zmian w zakresie systemu punktów za poważne naruszenia przepisów WPRyb, zwanych dalej „punktami”, prowadzenia rejestru naruszeń przepisów WPRyb oraz rejestru kapitanów, którym przyznano punkty. Dodatkowo, w celu właściwego wdrożenia do prawa krajowego przepisów ww. rozporządzenia UE w zakresie egzekwowania przestrzegania przepisów WPRyb, niezbędne jest wprowadzenie zmian w Dziale V „Kary pieniężne” ustawy z dnia 19 grudnia 2025 r. o rybołówstwie morskim. W związku z powyższym, proponuje się wprowadzenie w ww. ustawie kar pieniężnych za naruszenia nowowprowadzanych regulacji, a także przewiduje się zmianę dotychczasowej wysokości kar pieniężnych za poważne naruszenia przepisów WPRyb w celu uwzględnienia zmian w wysokości tych kar wynikających z przepisów rozporządzenia nr 2023/2842. Dodatkowo, w ramach zmian ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o organizacji rynku rybnego proponuje się uregulowanie kwestii dotyczących produktów sprzedawanych konsumentom bezpośrednio ze statków rybackich i przeznaczonych wyłącznie do spożycia prywatnego, elektronicznego raportowania operacji sprzedaży lub przejęcia przez wszystkich przedsiębiorców skupujących produkty rybołówstwa oraz elektronicznego raportowania operacji przewozu, jak również stosowania systemu zarządzania informacjami cyfrowymi (CATCH) dla systemu świadectw połowowych, przyznawania, zawieszania i odbierania statusu zatwierdzonego podmiotu gospodarczego oraz wydawania i cofania świadectwa zatwierdzonego podmiotu gospodarczego, a także uporządkowanie kwestii związanych z zatwierdzaniem dokumentu, o którym mowa w art. 14 ust. 2 i w załączniku IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1005/2008 z dnia 29 września 2008 r. ustanawiającego wspólnotowy system zapobiegania nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom oraz ich powstrzymywania i eliminowania, zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2847/93, (WE) nr 1936/2001 i (WE) nr 601/2004 oraz uchylającego rozporządzenia (WE) nr 1093/94 i (WE) nr 1447/1999 (Dz. Urz. UE L 286 z 29.10.2008, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1005/2008”. Ponadto, proponuje się wprowadzenie w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o organizacji rynku rybnego zmian dostosowujących katalog możliwych do nałożenia kar pieniężnych za nieprzestrzeganie wymogów zawartych w zmienianych przepisach.