Automatyczne odnawianie prawa do świadczenia wychowawczego

Projekt ma charakter deregulacyjny – fiszka nr MRPiPS-29-322. Projekt wpisuje się również w Priorytet P43 z Wykazu Priorytetów Polityki Członków Rady Ministrów wg. Obszarów, tj. „Przegląd i uporządkowanie systemów świadczeń mające na celu zwiększenie ich dostępności, przejrzystości, sprawiedliwości. Analiza dostępnych świadczeń pod kątem zabezpieczanych ryzyk socjalnych”, w szczególności w punkty: „Uproszczenie systemu świadczeń skierowanych do rodzin z dziećmi poprzez ich usystematyzowanie i dostosowanie do potrzeb rodzin o najniższych dochodach. Coroczna weryfikacja kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania świadczeń” oraz „Cyfryzacja procesu podejmowania decyzji oraz modernizacja systemu polityki społecznej poprzez wdrażanie nowoczesnych rozwiązań technologicznych”.

Celem projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jest uproszczenie i usprawnienie procesu przyznawania świadczenia wychowawczego (tzw. 800+) poprzez wprowadzenie mechanizmu automatycznego odnawiania prawa do świadczenia na kolejne okresy świadczeniowe, bez konieczności corocznego składania przez rodziców lub opiekunów dzieci nowych wniosków. Projekt ustawy ma na celu: 1. realizację postulatu deregulacyjnego (MRPiPS-29-322) w zakresie ograniczenia zbędnych obowiązków administracyjnych nakładanych na obywateli oraz realizację wyżej wskazanego priorytetu z Wykazu Priorytetów Polityki Członków Rady Ministrów; 2. zwiększenie wygody i ułatwienie dostępu do świadczenia poprzez automatyczne odnowienie prawa do świadczenia wychowawczego na podstawie danych już posiadanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), który jest realizatorem świadczenia wychowawczego, przy jednoczesnym zachowaniu możliwości modyfikacji danych przez rodzica w przypadku zmian w sytuacji rodzinnej; 3. zwiększenie efektywności i ograniczenie kosztów obsługi realizacji świadczenia wychowawczego po stronie administracji publicznej, w szczególności ZUS, poprzez cyfryzację i automatyzację procesów; 4. zapewnienie ciągłości wypłaty świadczenia wychowawczego bez konieczności każdorazowego wnioskowania przez uprawnionych.

W związku z powyżej omówionymi celami planuje się nowelizację ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 1576, z późn. zm.) obejmującą: 1. wprowadzenie automatycznego odnawiania prawa do świadczenia wychowawczego na kolejny okres świadczeniowy. Uproszczenie polegać będzie na automatycznym, corocznym odnawianiu prawa do świadczenia na kolejny roczny okres świadczeniowy bez konieczności osobistego składania przez rodzica wniosku. Równocześnie rodzicowi pozostawiona zostanie możliwość modyfikacji danych we wniosku, jeśli sytuacja rodzinna ulegnie zmianie. Jeśli nie nastąpi modyfikacja – wniosek będzie odnawiany na podstawie przedstawionych wcześniej danych; 2. pozostawienie wnioskowania przez rodzica o świadczenie wychowawcze po raz pierwszy na dane dziecko – np. w przypadku urodzenia dziecka, czy powrotu rodziców z dzieckiem z zagranicy. Powyższe rozwiązanie będzie wymagało wprowadzenia przez ZUS zmian systemów teleinformatycznych do obsługi świadczenia wychowawczego. Niezbędne będzie więc zapewnienie odpowiedniego vacatio legis dla ZUS na przygotowanie i wdrożenie zmian powyższych systemów teleinformatycznych – stąd jako możliwy termin wprowadzenia ww. rozwiązań należy wskazać okres świadczeniowy 2027/2028, który rozpocznie się 1 czerwca 2027 r. Ponadto, realizując postulat Rzecznika Praw Dziecka nowelizacja ww. ustawy obejmować będzie także doprecyzowanie katalogu osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego poprzez umożliwienie otrzymywania świadczenia wychowawczego osobom sprawującym, na mocy orzeczenia sądu, tzw. pieczę bieżącą nad dzieckiem.