Finansowanie leczenia HCV i terapii antyretrowirusowej bez ubezpieczenia

Proponowane zmiany w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461, z poźn. zm.) oraz w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2025 r, poz. 1675, z późn. zm.) mają na celu zapewnienia komplementarności finansowania interwencji medycznych zaplanowanych w ramach programów polityki zdrowotnej lub niezbędnych do ich realizacji. Cel ten zostanie osiągnięty przez określenie sposobu finansowania świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych: 1) osadzonym w zakładach penitencjarnych w ramach programu polityki zdrowotnej leczenia wirusowego zapalenia wątroby typu C, dalej „HCV” (zgodnie z proponowanym brzmieniem art. 48 ust. 1b oraz art. 97 ust. 3 pkt 3e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych) oraz 2) osobom nieposiadającym uprawnień z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego w ramach programu polityki zdrowotnej leczenia antyretrowirusowego osób zakażonych HIV (zgodnie z proponowanym brzmieniem art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Proponuje się by świadczenia zdrowotne udzielane wskazanym grupom osób w ramach programów polityki zdrowotnej były finansowane ze środków publicznych – przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – niezależnie od posiadania przez te osoby uprawnień z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego. Potrzeba wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie wynika z konieczności objęcia leczeniem jak najszerszej grupy osób, w tym z tzw. populacji kluczowych, nieposiadających uprawnień z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego (m.in. osób osadzonych w zakładach penitencjarnych, osób w kryzysie bezdomności). W aktualnym stanie prawnym osoby zakażone HIV mają dostęp do produktów leczniczych i wyrobów medycznych w przywołanym programie polityki zdrowotnej, ale możliwość korzystania przez nie ze świadczeń opieki zdrowotnej niezbędnych do realizacji tego programu budzi wątpliwości, gdy osoby te nie posiadają uprawnień z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego. Jednocześnie korzystanie z tych świadczeń zdrowotnych (porad lekarskich kwalifikujących do leczenia i oceniających jego wyniki) jest koniecznym elementem i warunkiem udziału pacjenta w programie. Zgodnie z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia oraz z podjętymi przez Rzeczypospolita Polską zobowiązaniami międzynarodowymi (np. w Celach Zrównoważonego Rozwoju), Rzeczypospolita Polska zobowiązała się osiągnąć wyznaczone wskaźniki w zakresie zmniejszenia liczby osób zakażonych HIV i HCV oraz zwiększenia liczby osób skutecznie leczonych w tym kierunku. Warunkiem osiągnięcia tego celu jest włączenie do terapii (HIV/HCV) populacji kluczowych.

Projekt ustawy wprowadza zmiany w: 1) art. 48 ust. 1b ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w zakresie umożliwiającym finasowanie świadczeń opieki zdrowotnej niezbędnych do realizacji wskazanych programów polityki zdrowotnej (leczenie HCV u osób pozbawionych wolności), ze środków ujętych w planie finansowym Narodowego Funduszu Zdrowia. Wynikiem tej zmiany jest również nowelizacja art. 97 ust. 3 pkt 3e przywołanej ustawy, określająca zadania NFZ; 2) art. 41 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, polegającą na dodaniu ust. 6, który określi zasady finansowania świadczeń opieki zdrowotnej niezbędnych do realizacji zadań programu polityki zdrowotnej (leczenia antyretrowirusowego osób żyjących z HIV) pacjentom nieposiadającym tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego.