Fundusz Rozwoju Dróg finansuje drogi krajowe w miastach

Projekt ustawy o zmianie ustawy o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg oraz niektórych innych ustaw ma na celu wprowadzenie zmian do funkcjonowania Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg, zwanego dalej „Funduszem”, które pozwolą na dostosowanie organizacji Funduszu do bieżących potrzeb w zakresie dofinansowania samorządowej infrastruktury drogowej w celu zapewnienia jej jak najsprawniejszego rozwoju. Projektowane zmiany wprowadzą również większą przejrzystość w wydatkowaniu środków Funduszu. Są odpowiedzią na nowe wyzwania w zakresie usprawnienia rozwoju samorządowej infrastruktury drogowej.

W celu dostosowania funkcjonowania Funduszu do bieżących potrzeb w zakresie dofinansowania samorządowej infrastruktury drogowej poszerza się zakres zadań jakie mogą zostać dofinansowane z jego środków. Fundusz będzie wspierał zadania polegające na budowie dróg krajowych w miastach na prawach powiatu (z wyjątkiem miast będących siedzibą wojewody lub sejmiku województwa), które stanowią część zadań ujętych w programach rządowych dotyczących dróg krajowych, takich jak: Program Budowy 100 Obwodnic na lata 2020-2030, Program Wzmocnienia Krajowej Sieci Drogowej do 2030 roku, Rządowy Program Budowy Dróg Krajowych do 2030 r. (z perspektywą do 2033 r.). Przedmiotowe inwestycje na drogach krajowych są realizowane wspólnie przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad oraz miasto na prawach powiatu, a każdy zarządca drogi finansuje część inwestycji dotyczącej drogi przez niego zarządzanej. Środki na dofinansowanie nowych zadań pochodziłyby z wpływów z budżetu państwa z części budżetowej, której dysponentem jest minister właściwy do spraw transportu w latach 2027-2030. Nastąpi zmiana w zakresie wysokości finansowania Funduszu. Od 2031 r. do 2035 r. zwiększy się wpłata z budżetu państwa z części budżetowej, której dysponentem jest Minister Obrony Narodowej z 500 mln na 1 mld rocznie. Dzięki powyższym zabiegom nastąpi zwiększenie wpływów Funduszu i będzie możliwa realizacja nowych zadań. W tym celu wydłuża się również obowiązywanie ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg (Dz. U. z 2025 r. poz. 94) do końca roku 2038 jednakże tylko w aspekcie realizacji zadań, wypłaty środków finansowych i rozliczania ich. Związane jest to z wydłużeniem terminu wypłat środków z Funduszu na dofinansowanie lub finansowanie zadań realizowanych z Funduszu oraz ich rozliczenia o dodatkowe 3 lata, tj. do 31 grudnia 2038 r. W zakresie zadań obronnych proponuje się zmianę polegającą na możliwości finansowania lub dofinansowania takiego zadania do 100% kosztów realizacji zadania. Obecnie możliwe jest wyłącznie finansowanie inwestycji tj. 100%. Minister Obrony Narodowej co roku będzie informował Ministra Infrastruktury o zadaniach obronnych do finansowania lub dofinansowania z Funduszu i poziomie tego finansowania mając na względzie potrzeby obronne. W celu usprawnienia wydatkowania środków Funduszu rezygnuje się z zatwierdzania list zadań dofinansowywanych z Funduszu przez Prezesa Rady Ministrów. Aktualnie Prezes Rady Ministrów zatwierdza listy. Proponuje się by wszystkie listy zadań do dofinansowania z Funduszu były zatwierdzane przez ministra właściwego do spraw transportu zamiast Prezesa Rady Ministrów (poza zadaniami obronnymi), co stanowi realizację wniosków z kontroli Najwyższej Izby Kontroli. W konsekwencji powyższego likwiduje się rezerwę Prezesa Rady Ministrów przy naborach prowadzonych przez ministra właściwego do spraw transportu. Przy zadaniach gminnych i powiatowych rezerwa zostaje zwiększona z 5% do 10% środków przeznaczonych na dofinansowanie zadań powiatowych oraz gminnych. Podziału tej rezerwy będzie dokonywał minister właściwy do spraw transportu. Zatwierdzone listy zadań do dofinansowania z Funduszu oraz listy zmienione będą udostępniane odpowiednio przez wojewodę lub ministra właściwego do spraw transportu w Biuletynie Informacji Publicznej na stronach podmiotowych urzędów obsługujących te organy. Zmienia się skład komisji do spraw oceny wniosków o dofinansowanie zadań powiatowych oraz gminnych przez dodanie przedstawiciela marszałka województwa. Przewiduje się wzmocnienie kompetencji ministra właściwego do spraw transportu w zakresie koordynacji realizacji zadań wynikających z ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg. Podziału środków między zadania powiatowe i gminne będzie dokonywał minister właściwy do spraw transportu (obecnie dokonuje tego wojewoda). Minister będzie miał również możliwość określania rodzajów zadań, które będą możliwe do dofinansowania w danym naborze. Dodaje się również możliwość wydawania wiążących wytycznych dotyczących zadań wojewodów wynikających z ww. ustawy. Doprecyzowuje się również przepisy dotyczące zadań mostowych w zakresie ich dofinansowania. Przyznanie dofinansowania na zadania mostowe uwarunkowane jest dostępnością środków Funduszu. Wsparcie z Funduszu możliwe jest do wyczerpania dostępnych na zadania mostowe środków. W związku z ograniczoną pulą środków na zadania mostowe proponuje się zmianę poziomu dofinansowania tych zadań w wysokości do 80% kosztów realizacji, celem wsparcia możliwie największej liczby zadań. Wysokość dofinansowania będzie uzależniona od poziomu zamożności jednostek samorządu terytorialnego. Doprecyzowuje się kwestię zwrotu niewykorzystanych środków Funduszu po zakończeniu jego działalności w zakresie zadań obronnych. Ponadto proponuje się powrót do nazwy Funduszu wcześniej obowiązującej „Fundusz Dróg Samorządowych”, która to nazwa precyzyjniej opisuje cel i zakres jego działania. Pozostałe zmiany ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg wynikają z praktyki stosowania przedmiotowej ustawy i mają charakter porządkujący. Zmiany innych ustaw są konsekwencją zmiany nazwy Funduszu.