Wyższa akcyza na alkohol od 2027 roku – ok. 15% wzrost

Projekt przewiduje wprowadzenie zmian w ustawie z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2026 r. poz. 412, z późn. zm.) oraz w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461, 1739 oraz z 2026 r. poz. 26, 1537). Celem zmian w ustawie o podatku akcyzowym jest urealnienie dotychczasowej akcyzowej mapy drogowej poprzez podwyższenie stawek akcyzy na napoje alkoholowe w roku 2027. Impulsem do wprowadzenia korekty stawek akcyzy na napoje alkoholowe jest zwiększająca się z roku na rok siła nabywcza konsumentów. Wraz ze wzrostem średniego wynagrodzenia, wg danych GUS, za miesięczną wypłatę można kupić coraz większą ilość używek. Dostępność cenowa napojów alkoholowych w latach 2021-2025 według danych GUS (liczba butelek za przeciętne miesięczne wynagrodzenie): a) wódka czysta 40% 0,5l - 2021 – 216 szt. - 2022 – 219 szt. - 2023 – 221 szt. - 2024 – 238 szt. - 2025 – 252 szt. b) piwo jasne pełne 0,5l - 2021 – 1798 szt. - 2022 - 1889 szt. - 2023 - 1863 szt. - 2024 - 2103 szt. - 2025 – 2172 szt. c) wino białe gronowe 0,75l - 2021 - 256 szt. - 2022 – 269 szt. - 2023 – 279 szt. - 2024 – 313 szt. - 2025 – 339 szt. Podwyższenie stawek akcyzy na wszystkie napoje alkoholowe ma przede wszystkim na celu ograniczenie spożycia tych napojów, a w konsekwencji redukcję negatywnych skutków nadużywania alkoholu. Pośrednio bowiem stawka akcyzy ma przełożenie na możliwość kontrolowania szkód zdrowotnych ponoszonych przez społeczeństwo oraz wielkość nakładów na jego leczenie i działalność profilaktyczną. Polska znalazła się na drugim miejscu w UE pod względem zgonów związanych z nadużywaniem alkoholu. W 2022 roku odnotowano 9,34 zgony na 100 tys. mieszkańców, co plasuje nas za Słowenią (15,69) i przed Chorwacją (7,72) oraz Danią (7,49). Są to zgony, którym można zapobiec. W 2010 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) przyjęła światową strategię działań na rzecz ograniczenia szkodliwego spożywania alkoholu. Ministrowie zdrowia krajów członkowskich, w tym przedstawiciele polskiego Ministerstwa Zdrowia, jednogłośnie zaakceptowali tę strategię na światowym szczycie zdrowia. WHO rekomenduje trzy optymalne i najbardziej efektywne strategie, w tym ograniczenie dostępności ekonomicznej (poprzez podatki i politykę cenową).

Proponuje się urealnienie dotychczasowej mapy drogowej, które obejmie podwyższenie stawek akcyzy na napoje alkoholowe na rok 2027 w wysokości odpowiadającej stawkom podatku akcyzowego określonych na ten rok w uchwalonej 7 listopada 2026 r. ustawie o zmianie ustawy o podatku akcyzowym, która nie uzyskała podpisu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Dzięki tym podwyżkom możliwe będzie zabezpieczenie określonych środków z przeznaczeniem dla ochrony zdrowia. Przyjęto, że od roku 2027, w którym zakłada się wprowadzenie podwyżek stawek akcyzy, zwiększone zostaną nakłady na ochronę zdrowia, poprzez powiększenie dotacji podmiotowej dla NFZ z przeznaczeniem na finansowanie świadczeń zdrowotnych. W projekcie zakłada się zmianę ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zgodnie z którą od 2027 roku, w którym zakłada się podwyższenie stawek akcyzy, zwiększona byłaby dotacja podmiotowa dla NFZ w kwocie odpowiadającej środkom uzyskanym z wprowadzonej podwyżki akcyzy.