Wdrożenie dyrektywy Seveso III – ochrona przed awariami przemysłowymi

W dniu 9 czerwca 2021 r. Komisja Europejska (dalej jako KE) wystosowała do Polski wezwanie do usunięcia uchybienia (naruszenie nr 2021/2067), w którym przedstawiła zastrzeżenia co do sposobu transpozycji do prawa krajowego Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/18/UE z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie kontroli zagrożeń poważnymi awariami związanymi z substancjami niebezpiecznymi, zmieniającej, a następnie uchylającej dyrektywę Rady 96/82/WE (dalej jako dyrektywa Seveso III). Po zapoznaniu się z odpowiedzią władz polskich na wezwanie do usunięcia naruszenia, KE część wyjaśnień uznała za wystarczające i odstąpiła od pierwotnych zarzutów, a w przypadku części niezgodności podtrzymała swoje stanowisko i ponownie wezwała do ich usunięcia (w uzasadnionej opinii KE z dnia 16 grudnia 2024 r.). W odpowiedzi RP udzielonej dnia 19 maja 2025 r. strona polska zobowiązała się do dokonania zmian legislacyjnych w celu usunięcia stwierdzonych naruszeń, w tym w drodze zmiany ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (dalej jako ustawa Poś), a także (w miarę potrzeby) innych aktów, w tym aktów wykonawczych. Planowane zmiany przepisów zapewnią pełną zgodność prawa krajowego z dyrektywą Seveso III. Ponadto wyeliminowane zostaną dotychczasowe niejasności interpretacyjne związane ze stosowaniem przepisów obowiązujących w tej dziedzinie.

Planowane zmiany polegają na doprecyzowaniu krajowych przepisów o przeciwdziałaniu poważnym awariom przemysłowym w celu zapewnienia ich pełnej zgodności z dyrektywą Seveso III. Dotyczyć będą w szczególności zmiany przepisów zawartych w tytule IV ustawy Poś - „Poważne awarie”. Zakres zmian dotyczy obszarów takich jak m.in.: - system zarzadzania bezpieczeństwem, - plany operacyjno-ratownicze, - udostępnianie społeczeństwu informacji o zakładach stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, - współpraca z państwami sąsiadującymi z Polską w związku z lokalizacją ww. zakładów w strefie transgranicznej. Ponadto planowane są zmiany porządkujące w ustawie Poś, w części w jakiej zakres stosowania tej ustawy zapewnia utrzymanie spójności i reguluje system przeciwdziałania poważnym awariom przemysłowym w Polsce, a także zmiany uwzględniające zebrane dotąd doświadczenia i rekomendacje (w tym rekomendacje Międzyresortowego Zespołu do spraw określenia sposobu ustalania bezpiecznej odległości od zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej) w zakresie zapobiegania poważnym awariom przemysłowym. Zapewnienie spójności działania przepisów w obszarze zapobiegania poważnym awariom przemysłowym wymaga również zmiany innych aktów prawnych, w tym wykonawczych (zmiany wynikowe i doprecyzowujące) oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w której planowane jest jednoznaczne określenie i wskazanie organów PSP właściwych w zakresie poważnych awarii przemysłowych. Nie ma możliwości podjęcia alternatywnych w stosunku do interwencji legislacyjnej środków umożliwiających osiągnięcie zamierzonego celu.