Współpraca Straży Granicznej z Europejską Strażą Graniczną Frontex

W związku z wejściem w życie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1896 z dnia 13 listopada 2019 r. w sprawie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej oraz uchylenia rozporządzeń (UE) nr 1052/2013 i (UE) 2016/1624 (Dz. Urz. UE L 295 z 14.11.2019, str. 1), zwanego dalej „rozporządzeniem nr 2019/1896”, konieczne jest określenie krajowych ram prawnych służących zapewnieniu stosowania rozporządzenia. Rozporządzenie nr 2019/1896 zawiera kompleksowe rozwiązania w zakresie europejskiego zintegrowanego zarządzania granicami, rozszerza w sposób znaczący zakres działania Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej, zwanej dalej „Agencją Frontex”, jako podmiotu, który ma dysponować znacznie większymi niż dotychczas zasobami kadrowymi jak i sprzętowymi. W związku z powyższym, główne obszary wymagające dostosowania dotyczą: - stałej służby Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej (personelu statutowego oraz oddelegowanych funkcjonariuszy Straży Granicznej), - EUROSUR-u (ram prawnych wymiany informacji i współpracy między państwami członkowskimi i Agencją Frontex), - obrazu sytuacji (danych georeferencyjnych oraz pochodzących od różnych organów, przetwarzanych w celu wspierania zdolności reagowania wzdłuż i na granicach zewnętrznych, w ich pobliżu oraz w strefie przygranicznej), - oceny narażenia (obejmującej ocenę wyposażenia, infrastruktury, personelu, budżetu i zasobów finansowych państw członkowskich oraz ich planów awaryjnych w celu przeciwdziałania ewentualnym kryzysom na granicach zewnętrznych). Proponowane przepisy określą ponadto warunki rejestracji pojazdów Agencji Frontex wykorzystywanych do realizacji zadań statutowych.

Celem zapewnienia stosowania rozporządzenia (UE) 2019/1896 w projekcie ustawy o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw zaproponowano następujące zmiany: 1. w ustawie z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 914, z późn. zm.) w zakresie: – wskazania Komendanta Głównego Straży Granicznej jako organu właściwego do realizacji zadań i pełnienia funkcji określonych w rozporządzeniu (UE) 2019/1896, – wskazania Komendanta Głównego Straży Granicznej jako administratora danych osobowych przetwarzanych przez Straż Graniczną w celu realizacji ustawowych zadań oraz danych osobowych, o których mowa w art. 89 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2019/1896, – wyłączenia funkcjonariuszy Straży Granicznej delegowanych do kategorii 2–4 stałej służby Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej z obowiązkowej weryfikacji (art. 11a ust. 3 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o szczególnych formach sprawowania nadzoru przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych) analogicznie do kontyngentów Straży Granicznej (art. 5b pkt 3 lit. b ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej), – zmiany okresu delegowania funkcjonariuszy Straży Granicznej, pisemnej zgody na delegowanie poza granice Rzeczypospolitej Polskiej, katalogu państw, na których terytorium funkcjonariusze mogą zostać delegowani oraz delegowania urzędników łącznikowych, – stworzenia przepisów umożliwiających delegowanie pracowników Straży Granicznej do stałej służby Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej oraz w charakterze ekspertów krajowych albo urzędników łącznikowych, – aktualizacji pojęć, odesłań i publikatorów; 2. w ustawie z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 184) w zakresie: – możliwości uruchomienia i przyjmowania przez Polskę pomocy technicznej i operacyjnej, – wskazania Komendanta Głównego Straży Granicznej jako organu właściwego w zakresie delegowania przez Agencję Frontex urzędnika łącznikowego, – regulacji dotyczących transportowania, przewozu oraz przesyłania broni przez członków personelu statutowego w stałej służbie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej, – aktualizacji siatki terminologicznej, odesłań i publikatorów; 3. w ustawie z dnia 21 czerwca 1996 r. o szczególnych formach sprawowania nadzoru przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 529) w zakresie wydłużenia okresu delegowania lub przedłużenia delegowania oraz rozszerzenia kategorii funkcjonariuszy zwolnionych z weryfikacji; 4. w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251, z późn. zm.) w zakresie: – rejestracji pojazdów będących mieniem Agencji Frontex przez właściwy organ tej jednostki, – określenia warunków i trybu rejestracji oraz wzorów dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych pojazdów należących do mienia Agencji Frontex, a także jednostek organizacyjnych właściwych w tych sprawach, – rozszerzenia definicji pojazdów używanych do celów specjalnych o pojazdy używane przez Agencję Frontex, – przyznania możliwości pojazdom samochodowym Agencji Frontex statusu pojazdu uprzywilejowanego w ruchu drogowym, – innych kwestii związanych z przyznaniem pojazdom Agencji Frontex przywilejów typowych dla pojazdów należących do organów ścigania; 5. w ustawie z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2024 r. poz. 485) w zakresie wyłączenia z regulacji członków personelu statutowego w stałej służbie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej; 6. w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1079) w zakresie organizowania lub koordynowania przez Agencję Frontex operacji i interwencji powrotowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.