Więcej paliw odnawialnych w transporcie do 2030 roku

Przedmiotowy projekt ustawy stanowi częściową implementację do polskiego porządku prawnego przepisów Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2413 z dnia 18 października 2023 r. zmieniającej dyrektywę (UE) 2018/2001, rozporządzenie (UE) 2018/1999 i dyrektywę 98/70/WE w odniesieniu do promowania energii ze źródeł odnawialnych oraz uchylającej dyrektywę Rady (UE) 2015/652 w zakresie wykorzystania energii odnawialnej w sektorze transportu (dalej: „dyrektywa RED III”). Termin implementacji ww. dyrektywy w sektorze transportu upływa: 21 maja 2025 r. Dyrektywa RED III, przede wszystkim, rozszerza wymagania oraz podnosi cele dla paliw stosowanych w sektorze transportu, w stosunku do przepisów dyrektywy 2018/2001 (dalej: „dyrektywa RED II”). Zwiększa, obecnie obowiązujący, obowiązek realizacji celu OZE w transporcie – wynoszący 14 % i zgodnie z art. 25 ust. 1 dyrektywy wyznacza obowiązek spełnienia jednego z dwóch alternatywnych sposobów realizacji udziału OZE w transporcie, tj. poprzez osiągnięcie co najmniej: - 29 % udziału odnawialnych źródeł energii (dalej: „OZE”), w końcowym zużyciu energii w sektorze transportu do 2030 r., lub - redukcji emisji gazów cieplarnianych o 14,5% do roku 2030 dzięki m.in. wykorzystaniu OZE. Państwa członkowskie UE mogą indywidualnie wybrać jeden z alternatywnych sposobów realizacji celu decydując w ten sposób, który model dekarbonizacji będzie miał zastosowanie dla sektora transportu. Przygotowany projekt ustawy rozszerza możliwości w zakresie dopuszczalnych krajowych ścieżek rozwoju rynku niskoemisyjnych paliw transportowych, wskazuje potrzebę zwiększenia stosowania energii odnawialnej, zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych z sektora transportu, a także stworzenia warunków dla rozwoju technologii biokomponentów zaawansowanych. Projekt zakłada również potrzebę większego wykorzystania w pojazdach drogowych i kolejowych energii elektrycznej z OZE, a także zapewnienie dostaw zrównoważonych paliw lotniczych (dalej: “SAF”) oraz niskoemisyjnych paliw dla żeglugi.

Niniejszy projekt ustawy dokonuje implementacji dyrektywy RED III w zakresie sektora transportu poprzez: - określenie poziomu Narodowego Celu Wskaźnikowego (dalej: „NCW”) w 2030 r. oraz tzw. ścieżki dojścia - projekt ustawy wprowadza w tym zakresie zmianę powodującą istotny wzrost ww. udziału do poziomu określonego w art. 25 ust. 1 pkt a dyrektywy RED III, tj. 29% w 2030 r. oraz dokonuje zmian w trajektorii dochodzenia do roku 2030 w stosunku do obowiązujących przepisów; - dostosowanie wymagań w zakresie udziału biokomponentów zaawansowanych oraz paliw odnawialnych pochodzenia niebiologicznego - zgodnie z wymaganiem art. 25 ust. 1 pkt b dyrektywy RED III projekt ustawy przewiduje zwiększony udział biokomponentów zaawansowanych, o których mowa w art. 23c oraz w art. 35a ust. 4 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (dalej: „ustawa”) , wyprodukowanych z surowców wymienionych w załączniku nr 1 część A ustawy, jak też paliw odnawialnych pochodzenia niebiologicznego zawartych w energii dostarczonej do sektora transportu; - doprecyzowanie na potrzeby zaliczenia do NCW innych paliw odnawialnych stosowanych jako produkt pośredni oraz biometanu wprowadzanego do krajowej infrastruktury gazowej; - doprecyzowanie przepisów w zakresie zaliczania odnawialnej energii elektrycznej wykorzystanej do realizacji NCW - w projekcie ustawy w Rozdziale 3a ustawy zmienianej, dostosowano mechanizmy ułatwiające stosowanie i zaliczanie energii elektrycznej wyprodukowanej z odnawialnych źródeł energii uwzględnianej w obliczaniu i rozliczeniu realizacji NCW, poprzez zapewnienie podmiotom gospodarczym, które dostarczają odnawialną energię elektryczną do pojazdów elektrycznych za pośrednictwem publicznych punktów ładowania lub do przewoźników kolejowych, możliwość zaliczenia energii z odnawialnych źródeł energii na poczet realizacji minimalnego udziału; - określenie przepisów w zakresie zaliczania odnawialnej energii elektrycznej wykorzystanej do wytwarzania paliw odnawialnych pochodzenia niebiologicznego - projekt ustawy precyzuje, że jeżeli energia elektryczna jest wykorzystywana do produkcji paliw odnawialnych pochodzenia niebiologicznego bezpośrednio albo do produkcji produktów pośrednich, w celu ustalenia udziału energii odnawialnej wykorzystuje się średni krajowy udział energii elektrycznej z odnawialnych źródeł, według pomiarów z dwóch lat poprzedzających rok lub zalicza się ją w całości w przypadku bezpośredniego podłączenia instalacji do instalacji wytwarzającej energię z OZE. Opisane zostają również warunki na podstawie których odnawialna energia elektryczna może zostać zaliczone do realizacji celów OZE w transporcie; - stosowanie biopaliw, biopłynów i paliw z biomasy wyprodukowanych z roślin spożywczych i pastewnych - doprecyzowano i ujednolicono zapisy w zakresie limitu dla stosowania biokomponentów I generacji do zaliczenia do NCW. Zgodnie z art. 26 dyrektywy RED III w odniesieniu do biopaliw i biopłynów, a także paliw z biomasy wytworzonych z roślin spożywczych i pastewnych, uwzględnianych do realizacji minimalnego udziału energii odnawialnej w sektorze transportu utrzymano ograniczenie dotyczące ich możliwego wykorzystania do określonego poziomu (limitu). Proponuje się, aby udział biokomponentów I generacji o którym mowa w art. 23 ust. 10 ustawy zmienianej w rozliczeniu NCW przez zobowiązane podmioty zwiększyć do poziomu 6,2%, wobec obecnie wskazanego 6,1%; - określenie zasad obliczania udziału OZE w sektorze transportu - projekt ustawy wprowadza zmiany w art. 23 ust. 1 ustawy w zakresie zmiany podstawy (tj. mianownika) do obliczenia poziomu NCW, poprzez jej rozszerzenie o paliwa lotnicze i paliwa żeglugowe; - zwiększenie udziału w realizacji NCW przez biopaliwa i biogaz wytworzone z surowców zaawansowanych wykorzystanych w transporcie lotniczym i morskim - w przypadku wykorzystywania zaawansowanych biokomponentów i biogazu wyprodukowanych z surowców wymienionych w załączniku IX część A w sektorach transportu lotniczego lub morskiego ich udział uznaje się według obowiązujących przepisów za 1,2 razy większy od ich wartości energetycznej. W projekcie ustawy dokonano stosownych dostosowań przepisów art. 23 ust. 2 ustawy w przypadku paliw odnawialnych pochodzenia niebiologicznego dostarczanych dla sektora transportu lotniczego i morskiego uznaje się je za 1,5 razy większą od ich rzeczywistej wartości energetycznej; - zapewnienie stosowania Kryteriów Zrównoważonego Rozwoju (dalej: „KZR”) oraz ograniczenia emisji gazów cieplarnianych – dostosowano przepisy w zakresie wymogów KZR dla biokomponentów, biopłynów i paliw z biomasy oraz uzupełniono wymagania względem tych nośników energii zgodnie z art. 29 dyrektywy RED III; - weryfikacja zgodności z wymogami w zakresie KZR oraz stosowanie bilansu masy – w odniesieniu do weryfikacji zgodności z kryteriami KZR oraz ograniczania emisji gazów cieplarnianych za art. 30 ust. 1 dyrektywy RED III przyjęto nowe zasady weryfikacji zgodności na podstawie obowiązkowych, niezależnych i przejrzystych audytów; - nadzór oraz stosowanie Unijnej Bazy Danych (z ang. Union Data Base, dalej: „UDB”,) wdrażanej przez Komisję Europejską projekt ustawy uwzględnia uzupełnione wymagania Komisji Europejskiej zawartej w art. 31a ust. 2 i 5 dyrektywy 2023/2413 w odniesieniu do funkcjonalności narzędzia informatycznego jakim jest UDB, w tym w zakresie nadzoru paliw odnawialnych pochodzenia niebiologicznego oraz ciekłych i gazowych paliw węglowych pochodzących z recyklingu o których mowa w art. 30c ustawy; - modyfikacja treści załączników - projekt ustawy uwzględnia zmiany wynikające z uzupełnień oraz aktualizacji załącznika V oraz IX, wprowadzone przez dyrektywę RED III.