Wyraźniejsze pouczenia dla świadków, pokrzywdzonych i oskarżonych

Zasadniczym celem projektu jest wprowadzenie przepisów określających zakres pouczeń oskarżonego, pokrzywdzonego i świadka na etapie postępowania sądowego oraz przepisów określających upoważnienia ustawowe dla Ministra Sprawiedliwości do określenia, w drodze rozporządzeń, wzorów pisemnych pouczeń o uprawnieniach i obowiązkach oraz informacjach niezbędnych do realizacji tych uprawnień i obowiązków dla oskarżonego, pokrzywdzonego i świadka w postępowaniu karnym przed sądem, podobnie jak ma to obecnie miejsce na etapie postępowania przygotowawczego. Ustandaryzowanie pouczeń udzielnych przez sądy i prawidłowa realizacja obowiązku informacyjnego, również na etapie postępowania przygotowawczego, związanego z zasadą rzetelnego postępowania karnego, zapewni takie same standardy dla wszystkich uczestników postępowania karnego w zakresie informacji wynikających z przepisów prawa i okoliczności sprawy adekwatnych do danego etapu procesu karnego.

Najistotniejsze rozwiązania zawarte w projekcie: 1. wprowadzenie przepisu określającego podstawę do umieszczenia na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości wzorów pouczeń wraz z ich tłumaczeniem na języki obce najczęściej wykorzystywane w postępowaniu karnym (projektowane dodanie art. 16 § 4 k.p.k.); 2. uzupełnienie zakresu pouczenia zatrzymanego o pouczenie o prawie i terminie dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia w razie niewątpliwie niesłusznego zatrzymania oraz zakresu pouczenia oskarżonego w wypadku zastosowania tymczasowego aresztowania o pouczenie o prawie i terminie dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia w razie niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania (projektowana zmiana art. 244 § 2 k.p.k. i art. 263 § 8 k.p.k.); 3. modyfikacja zakresu pouczenia podejrzanego, pokrzywdzonego i świadka na etapie postępowania przygotowawczego przez dostosowanie do etapu postępowania karnego, na którym pouczenie jest udzielane i którego dotyczy, a także z uwzględnieniem adekwatności pouczenia podejrzanego, który nie ukończył 18 lat (projektowana zmiana art. 300 § 1–3 k.p.k.); 4. modyfikacja zakresu pouczenia: a) oskarżonego w związku z doręczeniem aktu oskarżenia przez dostosowanie do etapu postępowania karnego, na którym pouczenie jest udzielane i którego dotyczy (projektowana zmiana art. 338 § 1a k.p.k.), b) oskarżonego w związku z wezwaniem na rozprawę albo zawiadomieniem o terminie rozprawy przez dostosowanie do etapu postępowania karnego, na którym pouczenie jest udzielane i którego dotyczy (projektowana zmiana art. 353 § 4 k.p.k.), c) stron i pokrzywdzonego w związku z doręczeniem wyroku nakazowego przez uzupełnienie o informacje niezbędne do wniesienia sprzeciwu (projektowana zmiana art. 505 § 2 k.p.k.); 5. wprowadzenie przepisów określających zakres pouczenia: a) oskarżonego w związku z zawiadomieniem o terminie posiedzenia albo wezwaniem na posiedzenie (projektowane dodanie art. 339 § 6 k.p.k.), b) pokrzywdzonego w związku z zawiadomieniem o terminie posiedzenia albo wezwaniem na posiedzenie (projektowane dodanie art. 339 § 7 k.p.k.), c) pokrzywdzonego w związku z zawiadomieniem o terminie rozprawy (projektowane dodanie art. 353 § 4b k.p.k.), d) świadka w związku z wezwaniem na rozprawę (projektowane dodanie art. 353 § 4c k.p.k.), e) oskarżyciela prywatnego w związku z zawiadomieniem o terminie posiedzenia pojednawczego (projektowane dodanie art. 489 § 3 k.p.k.), f) oskarżonego w sprawie z oskarżenia prywatnego w związku z zawiadomieniem o terminie posiedzenia pojednawczego (projektowane dodanie art. 489 § 4 k.p.k.), g) skazanego w związku z wezwaniem na rozprawę albo zawiadomieniem o terminie rozprawy w przedmiocie wydania wyroku łącznego (projektowane dodanie art. 573 § 4 k.p.k.); 6. wprowadzenie upoważnień ustawowych dla Ministra Sprawiedliwości do określenia, w drodze rozporządzeń, wzorów pisemnych pouczeń: a) oskarżonego w związku z doręczeniem aktu oskarżenia (projektowane dodanie art. 338 § 7 k.p.k.), b) oskarżonego w związku z zawiadomieniem o terminie posiedzenia albo wezwaniem na posiedzenie (projektowane dodanie art. 339 § 8 pkt 1 k.p.k.), c) pokrzywdzonego w związku z zawiadomieniem o terminie posiedzenia albo wezwaniem na posiedzenie (projektowane dodanie art. 339 § 8 pkt 2 k.p.k.), d) oskarżonego w związku z wezwaniem na rozprawę albo zawiadomieniem o terminie rozprawy (projektowane dodanie art. 353 § 6 pkt 1 k.p.k.), e) pokrzywdzonego w związku z zawiadomieniem o terminie rozprawy (projektowane dodanie art. 353 § 6 pkt 2 k.p.k.), f) świadka w związku z wezwaniem na rozprawę (projektowane dodanie art. 353 § 6 pkt 3 k.p.k.), g) oskarżyciela prywatnego w związku z zawiadomieniem o terminie posiedzenia pojednawczego (projektowane dodanie art. 489 § 5 pkt 1 k.p.k.), h) oskarżonego w sprawie z oskarżenia prywatnego w związku z zawiadomieniem o terminie posiedzenia pojednawczego (projektowane dodanie art. 489 § 5 pkt 2 k.p.k.), i) stron i pokrzywdzonego w związku z doręczeniem wyroku nakazowego (projektowane dodanie art. 505 § 4 k.p.k.), j) skazanego w związku z wezwaniem na rozprawę albo zawiadomieniem o terminie rozprawy w przedmiocie wydania wyroku łącznego (projektowane dodanie art. 573 § 5 k.p.k.) – przy uwzględnieniu konieczności zrozumienia pouczenia także przez osoby niekorzystające z pomocy obrońcy lub pełnomocnika, osoby nieporadne ze względu na wiek lub stan zdrowia lub osoby, które nie ukończyły 18 lat; 7. modyfikacja zakresu pouczenia osoby, której dotyczy europejski nakaz aresztowania, przez uwzględnienie adekwatności pouczenia dla osoby, która nie ukończyła 18 lat (projektowana zmiana art. 607l § 3a k.p.k.).