Odpowiedzialność firm za czyny zabronione pod groźbą kary

Zasadniczym celem prac nad projektem zmiany ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary, jest kompletna implementacja dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371 z dnia 5 lipca 2017 r. w sprawie zwalczania za pośrednictwem prawa karnego nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii[1] (dalej „dyrektywa 2017/1371”), co pozostaje w ścisłym związku z prowadzonym przez Komisję Europejską wobec Rzeczypospolitej Polskiej postępowaniem naruszeniowym. Artykuł 6 ust.1 dyrektywy 2017/1371 zobowiązuje państwa członkowskie do podjęcia niezbędnych środków w celu zapewniania możliwości pociągnięcia osób prawnych do odpowiedzialności za przestępstwa wymienione w art. 3, art. 4 i art. 5 dyrektywy. Wśród przestępstw zdefiniowanych przez prawodawcę unijnego w art. 3 ust. 2 lit. 2 ppkt. a) (iii), lit.b) (iii) dyrektywy 2017/1371 jako nadużycie naruszające interesy finansowe Unii, wskazane zostało niewłaściwe wykorzystanie środków finansowych lub aktywów do celów innych niż te, na które zostały pierwotnie przyznane, także ze szkodą dla interesów finansowych Unii. Za nadużycie naruszające interesy finansowe Unii prawodawca unijny uznał także niewłaściwe wykorzystanie korzyści uzyskanych zgodnie z prawem (art. 3 ust. 2 lit. c) ppkt. (iii) dyrektywy 2017/1371. W krajowym porządku prawnym implementację regulacji unijnej art. 3 ust. 2 lit. 2 ppkt. a) (iii), lit.b) (iii) dyrektywy 2017/1371 stanowi m.in. czyn zabroniony opisany w art. 284 Kodeksu karnego (dalej: „k.k.”). W obecnym brzmieniu art. 16 ust. 1 ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary, czyn zabroniony z art. 284 k.k. nie został wskazany w katalogu przestępstw, którego popełnienie będzie skutkowało pociągnięciem podmiotu zbiorowego do odpowiedzialności.

[1] (Dz. U. L 198 z 28.07.2017, str. 29)

W związku z sytuacją opisaną w pkt. 1 proponuje się – w art. 16 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary - rozszerzenie katalogu przestępstw przeciwko mieniu, o przestępstwa przywłaszczenia mienia z art. 284 k.k. W obecnym brzmieniu art. 16 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy, czyn zabroniony z art. 284 k.k. nie został ujęty w katalogu przestępstw, których popełnienie będzie skutkowało pociągnięciem podmiotu zbiorowego do odpowiedzialności. Tymczasem czyny zabronione stypizowane w art. 284 k.k. mogą również, w szczególnych faktycznych przypadkach, naruszać interesy finansowe Unii Europejskiej.