Dokumenty w języku angielskim w postępowaniach o elektrownie jądrową

Celem projektu ustawy o zmianie ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących oraz niektórych innych ustaw, zwanego dalej „projektem ustawy”, jest wprowadzenie rozwiązań, które usprawnią proces przygotowania i realizacji, strategicznych z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego Rzeczypospolitej Polskiej, inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej. Obowiązujące przepisy przewidują szereg barier, które mają negatywny wpływ na wyżej wymieniony proces. Wiele z obowiązujących aktualnie przepisów nie uwzględnia stopnia skomplikowania i długotrwałości przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej. Odnosząc się do zdiagnozowanych problemów związanych ze stosowaniem obowiązującego prawa, należy wskazać, że: 1) w art. 36c ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 1, z późn. zm.), zwanej dalej „Prawem atomowym”, określono obowiązek projektowania, budowania oraz eksploatacji systemów teleinformatycznych, będących elementami teleinformatycznej infrastruktury krytycznej przeznaczonej do nadzoru przebiegu procesu technologicznego lub produkcyjnego w obiektach jądrowych, w tym elektrowni jądrowej, zgodnie z wymogami bezpieczeństwa teleinformatycznego określonymi w przepisach o ochronie informacji niejawnych dla systemów i sieci teleinformatycznych służących do przetwarzania informacji niejawnych o klauzuli „tajne”. Przepis ten wskazuje ponadto Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego jako podmiot akredytujący te systemy i sieci. Zakładane przez ustawodawcę cele osiągnąć można przy wykorzystaniu innych, mniej skomplikowanych i zaawansowanych narzędzi, tak aby bezpieczeństwo realizacji projektu mogło być zapewnione bez nadmiernej komplikacji procesów operacyjnych i technologicznych. Należy wskazać, że uchylany przepis nie jest możliwy do praktycznego zastosowania, gdyż nakłada konieczność stosowania przepisów o ochronie informacji niejawnych dla systemów i sieci teleinformatycznych już na etapie prowadzenia prac projektowych związanych z budową, pomimo że nie są one objęte klauzulą niejawności w rozumieniu tej ustawy, a stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Pozostawienie powyższego przepisu mogłoby doprowadzić do paraliżu procesu inwestycyjnego budowy elektrowni jądrowych; 2) specyfika postępowań prowadzonych na postawie art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego polega na częstym zaangażowaniu w nie partnerów zagranicznych, a także konieczności przeanalizowania wielu obszernych dokumentów w języku angielskim. Działalność związana z narażeniem, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego, polegająca na budowie elektrowni jądrowej jest dziedziną gospodarki o charakterze transgranicznym, która umożliwia korzystanie przez wszystkich jej uczestników z języka angielskiego. W wyżej opisanych okolicznościach wykonywanie wszystkich czynności urzędowych w języku polskim, co oznacza konieczność tłumaczenia dokumentów, uznać należy za wymóg zbyt restrykcyjny – dokumentacja związana z elektrownią jądrową, zrozumiała dla wąskiego grona specjalistów, liczy tysiące stron, a obowiązek ich tłumaczenia na język polski stanowi niepotrzebne obciążenie finansowe i administracyjne, a ponadto generuje zagrożenie popełnienia błędów w procesie tłumaczenia, co może mieć negatywny wpływ na poziom bezpieczeństwa jądrowego; 3) obowiązujące przepisy uznać należy za nieprecyzyjne w zakresie ustalania kręgu stron postępowania w sprawie zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego, polegającej na budowie elektrowni jądrowej oraz udziału w tym postępowaniu organizacji społecznych. Doprecyzowania wymaga również kwestia zapewniania przez Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki, zwanej dalej „PAA”, dostępu do wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego, ponieważ obowiązujące przepisy budzą wątpliwości w zakresie tego, kiedy Prezes PAA obowiązany jest do ogłoszenia treści wniosku w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Prezesa PAA. Kolejną istotną kwestią wymagającą doregulowania są zasady dostępu do dokumentacji związanej z wydawaniem zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego; 4) w przepisach ustawy z dnia 29 czerwca 2011 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących (Dz. U. z 2025 r. poz. 1156), zwanej dalej „specustawą jądrową”, określono, że decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej wydawana jest na czas określony, nie dłuższy niż 10 lat. Powyższe rodzi istotne wątpliwości w zakresie wpływu upływu okresu, o którym mowa powyżej, na stosunki i skutki wywołane decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej np. dotyczące ustanowienia ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości; 5) przepisy specustawy jądrowej przewidują również wieloetapowy i skomplikowany proces uzyskiwania przez inwestora prawa użytkowania wieczystego nieruchomości niezbędnych do przygotowania i realizacji inwestycji. W przeciwieństwie do rozwiązań przewidzianych w innych tak zwanych specustawach inwestycyjnych, inwestor działający na podstawie specustawy jądrowej nie uzyskuje prawa użytkowania wieczystego nieruchomości niezbędnych do przygotowanie i realizacji inwestycji z mocy prawa, w związku z wydaniem decyzji ustalającej lokalizację tej inwestycji, a zobowiązany jest do zawarcia umowy użytkowania wieczystego. Powyższe budzi niepewność nie tylko po stronie inwestora, ale i Skarbu Państwa, a także istotnie wydłuża okres nabywania przez inwestora praw do nieruchomości niezbędnych z punktu widzenia przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej; 6) w przepisach w obowiązującym brzmieniu brakuje również regulacji dotyczącej trybu ewentualnej zmiany decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej oraz pozwolenia na prace przygotowawcze, dokonywania obwieszczenia oraz regulacji dotyczącej sposobu doręczania i zawiadamiania stron o działaniach organu następujących po wydaniu decyzji, w tym związanych z tak zwanymi nadzwyczajnymi trybami wzruszenia decyzji; 7) obowiązujące przepisy przesądzają, że uzyskanie zgody wodnoprawnej powinno nastąpić przed uzyskaniem przez inwestora zezwolenia na budowę obiektu jądrowego oraz zezwolenia na budowę składowiska odpadów promieniotwórczych wydawanych na podstawie Prawa atomowego, które to zezwolenie wydawane jest przed decyzją o pozwoleniu na budowę tych obiektów, a także przewidują niezwykle krótki czas, którego upływ wiąże się z wygaśnięciem pozwolenia wodnoprawnego; 8) obowiązujące przepisy przewidują limit wydatków budżetu państw na udzielenie Polskim Elektrownią Jądrowych sp z o.o. z siedzibą w Warszawie wsparcia publicznego w wysokości 11 mld zł w 2026 r. i 6,6 mld zł w 2030 r.

W związku okolicznościami opisanymi w pkt 1 niniejszego wniosku, w projekcie ustawy proponuje się: 1) uchylenie art. 36c ust. 4 Prawa atomowego; 2) wprowadzenie rozwiązania, zgodnie z którym: a) przed złożeniem wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie działalności, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego, polegającej na budowie elektrowni jądrowej inwestor może zwrócić się do Prezesa PAA z wnioskiem o wydanie ogólnej opinii dotyczącej również możliwości przedłożenia w postępowaniu dotyczącym tego zezwolenia dokumentów w całości lub w części w języku angielskim, b) w postępowaniu o wydanie zezwolenia na wykonywanie działalności, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego, polegającej na budowie elektrowni jądrowej inwestor ubiegający się o to zezwolenia może, zgodnie z opinią wydaną przez Prezesa PAA, przedłożyć dokumenty lub ich części w języku angielskim, c) jeżeli dojdzie do sytuacji, o której mowa w lit. a, Prezes PAA dokonuje czynności urzędowych, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, bez konieczności tłumaczenia dokumentów z języka angielskiego na język polski, d) Prezes PAA, sąd i sąd administracyjny mają możliwość wezwania jednostki organizacyjnej ubiegającej się o wydanie zezwolenia do przedłożenia ich tłumaczenia w całości albo w części, e) istnieje możliwość złożenia wniosku o wyrażenie przez Prezesa PAA zgody na przedłożenie w całości lub w części w języku angielskim dokumentów, które nie były objęte wyżej wymienioną opinią i które nie są wymagane do dołączenia do wniosku przepisami prawa, również w toku postępowania o wydanie wyżej wymienionego zezwolenia; 3) przesądzenie, że do postępowania o wydanie zezwolenia na wykonywanie działalności, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2, nie stosuje się przepisu art. 31 § 1-4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego; 4) przesądzenie, kto jest stroną postępowania o wydanie zezwolenia na wykonywanie działalności, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego, polegającej na budowie elektrowni jądrowej; 5) doregulowanie trybu ogłaszania przez Prezesa PAA w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Prezesa PAA treść wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego, wraz ze skróconym raportem bezpieczeństwa oraz określonych przepisami informacji (w tym o sposobie i miejscu składania uwag i wniosków); 6) wskazanie, że w przypadku, gdy w toku rozpatrywania wniosku o wydanie zezwolenia na budowę obiektu jądrowego Prezes PAA przeprowadza rozprawę administracyjną, o której mowa w art. 89 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, jest ona otwarta dla społeczeństwa; 7) określenie zasad dostępu do dokumentacji związanej z postępowaniem w sprawie wydania zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego; 8) uchylenie art. 5 ust. 1 pkt 5 i art. 7 ust. 2 specustawy jądrowej; 9) doprecyzowanie sposobu wskazywania nieruchomości objętych terenem inwestycji we wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie obiektu energetyki jądrowej; 10) odstąpienie od konieczności dokonywania publikacji decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej w prasie o zasięgu ogólnopolskim; 11) dookreślenie, co zawiera obwieszczenie i zawiadomienie o wydaniu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej; 12) przesądzenie, że przepisy dotyczące obwieszczania, doręczania i zawiadamiania o decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie obiektu energetyki jądrowej stosuje się również do zawiadamiania o innych działaniach organu i zdarzeniach postępowania, takich jak wniesienie zażalenia na postanowienie, uchylenia lub zmiany decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej, wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, itp.; 13) przesądzenie, że z dniem wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej inwestor nabywa prawo do dysponowania nieruchomościami objętymi tą decyzją, na cele budowlane w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane; 14) wprowadzenie regulacji, zgodnie z którą inwestor nabywa z mocy prawa z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej stała się ostateczna, prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych oraz prawo własności budynków, innych urządzeń trwale z gruntem związanych i lokali znajdujących się na tych nieruchomościach. Inwestor nabywa z mocy prawa z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej stała się ostateczna, prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych należących w dniu złożenia wniosku o wydanie tej decyzji do Skarbu Państwa, znajdujących się w liniach rozgraniczających obszar inwestycji, oraz prawo własności budynków, innych urządzeń trwale z gruntem związanych i lokali znajdujących się na tych nieruchomościach, oraz zgodnie z którą nabycie prawa użytkowania wieczystego, prawa własności budynków, innych urządzeń trwale z gruntem związanych i lokali stwierdza wojewoda w drodze deklaratoryjnej decyzji; 15) uregulowanie trybu zmiany decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej oraz pozwolenia na prace przygotowawcze; 16) przesądzenie, że limit wydatków budżetu państwa na udzielenie Polskim Elektrownią Jądrowych sp z o.o. z siedzibą w Warszawie wsparcia publicznego wynosi w 2026 r. 8 mld zł (zamiast 11 mld w obecnym stanie prawnym), a w 2030 r. – 9,6 mld zł (zamiast 6,6 mld zł w obecnym stanie prawnym); 17) uchyleniu przepisu, zgodnie z którym wydanie pozwolenia wodnoprawnego następuje przed uzyskaniem zezwolenia na budowę obiektu jądrowego oraz zezwolenia na budowę składowiska odpadów promieniotwórczych wydawanych na podstawie specustawy jądrowej); 18) przesądzenie, że pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli inwestor w ramach realizacji przedsięwzięcia w zakresie budowy obiektów energetyki jądrowej w rozumieniu art. 2 pkt 2 specustawy jądrowej nie rozpoczął wykonywania urządzeń wodnych w terminie 10 lat od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne na wykonanie tych urządzeń stało się ostateczne.