Ograniczenie dyskryminacji, przemocy i nierównego traktowania w sporcie

Projekt ustawy o zmianie ustawy o sporcie oraz niektórych innych ustaw, zwany dalej „projektem”, ma na celu wprowadzenie do porządku prawnego rozwiązań, które przyczynią się do ograniczenia w polskim sporcie występowania negatywnych rozwiązań takich jak dyskryminacja, przemoc czy nierówne traktowanie. W polskim sporcie niezbędna jest też poprawa sytuacji kobiet, w szczególności w zakresie otrzymywania stypendium sportowego w okresie po urodzeniu dziecka oraz zwiększenia ich roli w procesach decyzyjnych w polskich związkach sportowych, zwanych dalej „PZS”. Projekt przewiduje również wsparcie rozwiązań poprawiających sytuację sportowców na rynku pracy po zakończeniu kariery, poprzez wprowadzenie do ustawy rozwiązań motywujących sportowców do kontynuowania nauki w trakcie kariery sportowej. Projekt przewiduje również dodanie do ustawy o sporcie przepisu, który wskazuje, że osoba sprawująca funkcję sędziego sportowego w przypadku wykonywania zadań związanych z prowadzeniem współzawodnictwa sportowego korzysta z ochrony przewidzianej dla funkcjonariusza publicznego. Projekt dodaje do listy obecnych podmiotów, które mogą otrzymać dofinansowanie zadań związanych z przygotowywaniem kadry narodowej do udziału w igrzyskach olimpijskich, igrzyskach paraolimpijskich, igrzyskach głuchych, mistrzostwach świata lub mistrzostwach Europy nowy podmiot w postaci Instytut Sportu – Państwowy Instytut Badawczy. Większość z przyjętych w projekcie rozwiązań próbowano wcześniej wdrożyć bez wprowadzania zmian legislacyjnych. W 2017 r. Minister Sportu i Turystyki opracował i przyjął Kodeks Dobrego Zarządzania dla Polskich Związków Sportowych. Dokument ten nie miał charakteru wiążącego, co spowodowało, że znaczna część PZS nie wdrożyła wytycznych tego kodeksu, w tym tych odnoszących się do kwestii udziału kobiet w organach decyzyjnych PZS czy też podejmowania działań w zakresie przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji w sporcie. Ministerstwo Sportu i Turystyki, zwane dalej „MSiT”, w 2023 roku zrealizowało badanie skierowane do wszystkich PZS w zakresie procedur przeciwdziałania molestowaniu i dyskryminacji. W badaniu wzięło udział 77% wszystkich PZS, tj. 53 z 69 PZS. Celem badania było uzyskanie informacji dotyczących stopnia wdrożenia przez PZS procedur przeciwdziałania molestowaniu i dyskryminacji, a także identyfikacja potrzeb szkoleniowych m.in. przedstawicieli związków, zawodników i trenerów w tym zakresie. Jedynie 38% PZS (20 PZS) przyjęło dotychczas regulamin zawierający zasady przeciwdziałania dyskryminacji, mobbingowi i innym nadużyciom wobec zawodników i innych osób uczestniczących we współzawodnictwie sportowym. 20% PZS (15 PZS) powołało pełnomocnika ds. przeciwdziałania dyskryminacji, mobbingowi i innym nadużyciom. 45% PZS (24 PZS) zadeklarowało wdrożenie polityki w zakresie ochrony nietykalności fizycznej i psychicznej zawodników. 53% PZS (28 PZS) powołało dotychczas rzecznika dyscyplinarnego. PZS w ramach ww. badania zostały również zapytane o działania profilaktyczne w zakresie walki z dyskryminacją w sporcie, prowadzone na przestrzeni ostatniego roku (tj. od października 2022 r. do września 2023 r.) - 53% (28 PZS) przedstawicieli PZS odpowiedziało, że tego typu działań nie prowadzono. W ramach badania ponad połowa badanych PZS wyraziła potrzebę odbycia przez kadrę zarządzającą lub administracyjną szkolenia w zakresie przeciwdziałania przyczynom przestępczości w obszarze sportu lub możliwości uzyskania pomocy przez osoby pokrzywdzone. W tych samych obszarach ponad połowa reprezentantów PZS widzi potrzebę szkoleń adresowanych do trenerów, zawodników kadr narodowych oraz przedstawicieli klubów sportowych.

1. Przeciwdziałanie dyskryminacji kobiet w PZS: 1) przeciwdziałanie dyskryminacji kobiet w PZS przez wprowadzenie kwot płci (minimum 30% dla każdej płci) we władzach PZS; 2) wprowadzenie sankcji braku możliwości dotacji lub dofinansowania dla PZS w przypadku niespełnienia powyższego warunku. 2. Wprowadzenie ochrony kobiet po urodzeniu dziecka, poprzez: 1) wydłużenie okresu przyznawania stypendium (z pół roku do roku po urodzenia dziecka) i zwiększenie jego wysokości (z 50% do 81,5%) dla stypendiów sportowych przyznawanych przez Ministra; 2) umożliwienie pobierania stypendium przez 12 tygodni przez kobiety w razie urodzenia przez nie martwego dziecka lub zgonu dziecka przed upływem 8 tygodni życia; 3) wprowadzenie obowiązku określenia stypendiów sportowych dla kobiet w ciąży oraz po urodzeniu dziecka dla stypendiów przyznawanych przez samorządy na zasadach jak stypendiów przyznawanych przez Ministra. 3. Przeciwdziałanie przemocy i dyskryminacji w sporcie: 1) nałożenie obowiązku wprowadzenia standardów ochrony małoletnich oraz standardów ochrony zawodników i innych osób uczestniczących we współzawodnictwie sportowym przez podmioty prowadzące działalność sportową; 2) ustanowienie przy Ministrze „Rzecznika ochrony praw zawodników i innych osób uczestniczących we współzawodnictwie sportowym”; 3) nałożenie na PZS i związki sportowe obowiązku powołania wewnątrz struktur „pełnomocnika do spraw przeciwdziałania przemocy i dyskryminacji w sporcie”, który ma współpracować z Rzecznikiem; 4) dostosowanie zasad dotyczących postępowań dyscyplinarnych; 5) wprowadzenie kar dyscyplinarnych za czyny przemocy i dyskryminacji w sporcie. 4. Zapewnienie dodatków do stypendiów, w uzasadnionych przypadkach dla członków kadry narodowej, którzy: 1) są studentami lub doktorantami; 2) uzyskali świadectwo dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego. 5. Zapewnienie ochrony prawnej jak dla funkcjonariusza dla sędziego sportowego w przypadku wykonywania zadań związanych z prowadzeniem współzawodnictwa sportowego.