Stałe zasady bezpieczeństwa na ważnych wydarzeniach państwowych

Polska od wielu lat jest miejscem wydarzeń o charakterze kulturalnym, sportowym, religijnym oraz politycznym, które mają istotny wymiar regionalny, europejski – jak wydarzenia związane z polską prezydencją w Radzie Unii Europejskiej w drugim półroczu 2011 r. oraz w pierwszym półroczu 2025 r., czy współorganizacja turnieju finałowego Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012, a także światowy – jak XXVII spotkanie przywódców państw członkowskich Sojuszu Północnoatlantyckiego w 2016 r., Światowe Dni Młodzieży w 2016 r., konferencja ministerialna w sprawie budowania pokoju i bezpieczeństwa na Bliskim Wschodzie w 2019 r., trzy konferencje klimatyczne Organizacji Narodów Zjednoczonych, posiedzenie Biura Komitetu Dziedzictwa Światowego UNESCO oraz 41. sesja Komitetu Dziedzictwa Światowego w 2017 r., Forum Zarządzania Internetem 2021, czy 11. sesja Światowego Forum Miejskiego. Wskazane przedsięwzięcia nie wyczerpują wszystkich spośród tych, których znaczenie należy rozpatrywać z perspektywy wspomnianego kulturalnego, sportowego, religijnego czy politycznego charakteru wydarzenia, ale wszystkie one mają wspólny mianownik, którym jest ponadstandardowy sposób ich organizacji, w tym zabezpieczenia w odniesieniu do zagrożeń bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym w szczególności zabezpieczenia antyterrorystycznego. W przypadku takich wydarzeń zastosowanie typowych rozwiązań określonych w ustawie z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 616, z późn. zm.) czy ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251, z późn. zm.) w odniesieniu do imprez, które powodują utrudnienia w ruchu lub wymagają korzystania z drogi w sposób specjalny, jest niemożliwe ze względu na charakter wydarzenia lub jest niewystarczające dla jego zabezpieczenia i wymaga podjęcia środków dodatkowych. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 3 pkt 1–3 ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych przez „imprezę masową” należy rozumieć spełniającą określone kryteria ustawowe imprezę masową artystyczno-rozrywkową (czyli imprezę o charakterze artystycznym, rozrywkowym lub zorganizowane publiczne oglądanie przekazu telewizyjnego na ekranach lub urządzeniach umożliwiających uzyskanie obrazu o przekątnej przekraczającej 3 m) i masową imprezę sportową (imprezę masową mającą na celu współzawodnictwo sportowe lub popularyzowanie kultury fizycznej) – co oznacza, że w znacznej części przypadków już sam charakter wskazanych powyżej wydarzeń nie pozwala na zakwalifikowanie ich jako imprezy masowej. Specyfika części wymienionych wydarzeń wymuszała natomiast przyjęcie rozwiązań epizodycznych. Wskutek powyższego niektóre zagadnienia, jak na przykład ustalenie odpowiedzialności za opracowanie kompleksowego planu zabezpieczenia wydarzenia, wymagały odrębnych uzgodnień i ustaleń dotyczących zobowiązań każdej z zaangażowanych instytucji i służb. W niektórych przypadkach problemem okazała się również możliwość weryfikowania danych osobowych personelu przygotowującego lub obsługującego przedsięwzięcie, czy samych uczestników wydarzeń, co ma podstawowe znaczenie z perspektywy bezpieczeństwa, w tym zabezpieczenia antyterrorystycznego. W polskim ustawodawstwie nie ma uregulowań określających szczegółowo zasady postępowania oraz zakres przedmiotowy i podmiotowy odpowiedzialności za przygotowanie i zabezpieczenie tego typu wydarzeń. Ma to szczególne znaczenie z perspektywy zagrożeń o charakterze terrorystycznym. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w kontekście aktualnego poziomu zagrożenia terrorystycznego tego rodzaju wydarzenia znajdują się w bezpośrednim zainteresowaniu organizacji terrorystycznych, a skuteczność zamachu jest mierzona zarówno w liczbie jego ofiar, jak i w medialnym rozgłosie. Wprawdzie, jak wskazują doświadczenia, pełna rezygnacja z ustawodawstwa epizodycznego byłaby raczej niemożliwa, chociażby ze względu na kwestie inwestycyjne, których wymagają niektóre z wydarzeń, niemniej jednak rozwiązania przyjmowane w dotychczasowym ustawodawstwie epizodycznym w odniesieniu do sfery bezpieczeństwa są powtarzalne i mogą zostać wprowadzone na stałe.

Proponuje się wprowadzenie zmian w ustawie z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 194, z późn. zm.) poprzez umożliwienie przyznania planowanym przedsięwzięciom statusu tzw. „wydarzenia specjalnego”, po spełnieniu ustawowo określonych warunków, który to status powoduje uruchomienie dodatkowych działań zabezpieczających mających na celu podniesienie poziomu bezpieczeństwa i porządku publicznego. Status wydarzenia specjalnego będzie mogło uzyskać wydarzenie o charakterze państwowym lub międzynarodowym organizowane w Polsce przez najważniejsze organy państwowe, tj. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Marszałka Sejmu RP, Marszałka Senatu RP lub co najmniej jednego członka Rady Ministrów. W odniesieniu do ostatniego warunku, projektodawca dopuszcza alternatywną przesłankę przyznania statusu wydarzenia specjalnego takiemu przedsięwzięciu, które nie jest formalnie organizowane przez ww. organy, jednakże co najmniej jeden z nich powinien współuczestniczyć w jego organizacji. Odnosi się to do kwestii odpowiedzialności za zapewnienie bezpieczeństwa podczas tego przedsięwzięcia. Przy czym odpowiedzialność ta musi być znacząca, wykraczająca poza standardowe funkcjonowanie administracji lub podległych takiemu organowi służb, np. poprzez ustanowienie specjalnego pełnomocnika lub koordynatora odpowiedzialnego za zapewnienie w imieniu tego organu bezpiecznego przebiegu wydarzenia. Organem właściwym do przyznawania statusu wydarzenia specjalnego będzie minister właściwy do spraw wewnętrznych, który będzie przyznawał ww. status po zasięgnięciu opinii Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Komendanta Głównego Policji oraz Komendanta Służby Ochrony Państwa. Przyznanie lub odmowa przyznania statusu wydarzenia specjalnego będzie następowała po dokonaniu oceny możliwości wystąpienia zdarzenia o charakterze terrorystycznym albo zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Przyznanie wydarzeniu statusu wydarzenia specjalnego będzie następowało w drodze rozporządzenia wydawanego przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Uprawnienie do przyznania wydarzeniu statusu wydarzenia specjalnego przypisano ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, który zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych jest odpowiedzialny za przygotowanie do przejmowania kontroli nad zdarzeniami o charakterze terrorystycznym w drodze zaplanowanych przedsięwzięć, reagowanie w przypadku wystąpienia takich zdarzeń oraz odtwarzanie zasobów przeznaczonych do reagowania na te zdarzenia. Z uwagi na ww. uprawnienia określone w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych, jak również na fakt, że w realizację zadań wynikających z przyznania danemu wydarzeniu statusu wydarzenia specjalnego będą zaangażowane służby państwowe, w tym w szczególności służby resortu spraw wewnętrznych, jak również ze względu na możliwą potrzebę pilnego działania, przyznawanie tego statusu w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych, uznano za właściwe rozwiązanie. Przyznanie wydarzeniu statusu wydarzenia specjalnego będzie oznaczało możliwość uruchomienia szczególnych środków prewencyjnych. W takim przypadku minister właściwy do spraw wewnętrznych zapewni współpracę i będzie na bieżąco monitorował działania służb zaangażowanych w zapewnienie bezpieczeństwa i porządku publicznego, co jest konsekwencją ustawowej właściwości tego ministra w zakresie spraw wewnętrznych oraz jego nadzorczej roli w odniesieniu do większości służb porządkowych. Minister właściwy do spraw wewnętrznych będzie również polecał właściwemu miejscowo wojewodzie opracowanie planu zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego względem miejsc, w których będą odbywały się najważniejsze przedsięwzięcia organizowane w ramach wydarzenia. Wojewoda będzie wówczas zobowiązany przygotować w uzgodnieniu z właściwymi podmiotami taki dokument i przedstawić go – z zachowaniem przepisów dotyczących ochrony informacji niejawnych – właściwym organom w terminie określonym przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Przyznanie wydarzeniu statusu wydarzenia specjalnego będzie równoznaczne z przyznaniem Policji uprawnienia do przetwarzania informacji, w tym danych osobowych, o osobach lub podmiotach uczestniczących w tym wydarzeniu lub współpracujących przy jego organizacji.