Dostosowanie VAT do zniesienia zwolnienia należności celnych

Przeprowadzona analiza funkcjonowania obowiązujących regulacji w obszarze systemu opodatkowania VAT, a także sygnały napływające od organów podatkowych i przedsiębiorców, jak również ostatnie zmiany przepisów unijnych w odniesieniu do zniesienia zwolnienia z należności celnych przesyłek o wartości do 150 euro wskazują na potrzebę dokonania zmian w określonych obszarach, co uzasadnia konieczność przeprowadzenia nowelizacji obowiązujących przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług , zwanej dalej „ustawą o VAT”. Stwierdzono konieczność wprowadzenia następujących zmian w ustawie o VAT, w tym celu projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług przewiduje:

I. Wprowadzenie zmian w art. 2 i art. 41 ustawy o VAT , w związku z realizacją postulatu deregulacyjnego MF-137-462 w części dotyczącej eksportu towarów (prawo do zastosowania stawki podatku w wysokości 0% w eksporcie towarów).

W tym zakresie projekt ma na celu uelastycznienie obowiązków dokumentacyjnych związanych z dokumentowaniem eksportu towarów na potrzeby stosowania stawki podatku 0% na gruncie ustawy o VAT i w konsekwencji zminimalizowania sporów pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi.

Podstawą regulacji w zakresie eksportu towarów na gruncie ustawy o VAT jest art. 146 ust. 1 lit. a i b dyrektywy VAT . Zgodnie z art. 146 ust. 1 dyrektywy VAT państwa członkowskie zwalniają transakcje dostawy towarów wysyłanych lub transportowanych przez sprzedawcę lub na jego rzecz poza terytorium Wspólnoty (lit. a) i dostawy towarów wysyłanych lub transportowanych poza terytorium Wspólnoty przez nabywcę lub na rzecz nabywcy niemającego siedziby na terytorium danego państwa, z wyłączeniem towarów transportowanych przez samego nabywcę do celów wyposażenia lub zaopatrzenia w paliwo i ogólnego zaopatrzenia statków rekreacyjnych oraz samolotów turystycznych lub wszelkich innych środków transportu służących do celów prywatnych (lit. b).

Zgodnie z art. 131 dyrektywy VAT zwolnienia przewidziane w eksporcie stosuje się bez uszczerbku dla innych przepisów wspólnotowych i na warunkach ustalanych przez państwa członkowskie w celu zapewnienia prawidłowego i prostego stosowania tych zwolnień oraz zapobieżenia wszelkim możliwym przypadkom uchylania się od opodatkowania, unikania opodatkowania i nadużyć. Brzmienie tego przepisu pozwala państwom członkowskim na wprowadzenie takich regulacji, które mają na celu zapobieżenie szerokorozumianym nieprawidłowościom przy stosowaniu zwolnień w eksporcie, pozostawiając jednocześnie tym państwom swobodę w kształtowaniu tych rozwiązań.

Obecnie funkcjonujące przepisy ustawy o VAT wiążą możliwość stosowania stawki VAT w wysokości 0% z otrzymaniem dokumentu dotyczącego wywozu towaru poza terytorium UE potwierdzonego przez właściwy organ celny określony w przepisach celnych. Warunek posiadania dokumentu potwierdzonego przez organ celny zawarty jest już w samej definicji eksportu (art. 2 pkt 8 ustawy o VAT). Taki zapis uniemożliwia w efekcie zastosowanie stawki 0% w przypadku, gdy istnieją wprawdzie dowody potwierdzające jednoznacznie opuszczenie przez towary terytorium UE, ale inne niż potwierdzone przez właściwy organ celny. Takie rozwiązanie nie wynika jednak wprost z dyrektywy VAT. Orzecznictwo sądów krajowych, jak i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, dopuszcza – w celu udowodnienia opuszczenia przez towary terytorium UE, co jest warunkiem stosowania stawki 0% – wszelkie dowody, które mogłyby potwierdzić faktyczny wywóz towarów poza terytorium UE. Obecne, dość restrykcyjne, choć wpisujące się w samą ideę art. 131 dyrektywy VAT, rozwiązanie w prawie krajowym, powoduje spory podatników z organami podatkowymi co do zakresu dokumentów uprawniających do zastosowania stawki podatku 0% w eksporcie towarów.

II. Konieczność wprowadzenia zmian dotyczących deklaracji importowej (art. 33b ustawy VAT). Deklaracja importowa składana jest przez podatników dokonujących importu towarów, stosujących odprawę scentralizowaną, o której mowa w art. 179 unijnego kodeksu celnego, w której realizację zaangażowane są administracje celne z co najmniej dwóch państw członkowskich. Obecnie deklaracje takie składane są w postaci papierowej, a wzór takiej deklaracji określa rozporządzenie wykonawcze wydane na podstawie upoważnienia zawartego w art. 33b ust. 5 ustawy o VAT . W związku z tym, że planowane jest wprowadzenie unowocześnienia obowiązku składania deklaracji importowej - wyłącznie za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zaistniała potrzeba odpowiedniego dostosowania w tym zakresie przepisów art. 33b, w tym przede wszystkim wprowadzenie obowiązku składania deklaracji za pomocą środków komunikacji elektronicznej oraz inne konieczne zmiany (w tym w upoważnieniu ustawowym).

III. Konieczność modyfikacji art.138i ustawy o VAT dotyczącego szczególnej procedury dotyczącej deklarowania i zapłaty podatku z tytułu importu towarów (tzw. procedura USZ) w związku z nowymi rozwiązaniami celnymi. W związku ze zmianami wprowadzonymi przepisami rozporządzenia rady (UE) 2026/382 z dnia 11 lutego 2026 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (WE) nr 1186/2009 w odniesieniu do zniesienia zwolnienia z należności celnych ze względu na niewielką wartość przesyłki, od 1 lipca 2026 r. zmianie ulegną krajowe przepisy celne w zakresie zgłoszeń celnych. Szczególna procedura dotycząca deklarowania i zapłaty podatku z tytułu importu towarów (USZ) jest ściśle powiązana z krajowymi przepisami celnymi, tj. § 14 ust. 3 – 5 rozporządzenia w sprawie zgłoszeń celnych oraz § 5 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie zgłoszeń celnych w obrocie pocztowym , które zostaną uchylone w związku z planowaną zmianą sposobu dokonywania zgłoszeń celnych dla importowanych towarów w przesyłkach o wartości do 150 euro. Oznacza to konieczność dostosowania przepisów ustawy o VAT w zakresie ww. procedury USZ. Brak tych zmian oznaczałby konieczność rozliczania importowanych towarów w przesyłkach o niewielkiej wartości na zasadach ogólnych, co niewątpliwie skomplikowałoby rozliczenie VATu od tych przesyłek dla podmiotów obecnie korzystających z USZ.

I. W celu uelastycznienia obowiązków związanych z dokumentowaniem eksportu towarów na potrzeby stosowania stawki podatku w wysokości 0% na gruncie ustawy o VAT i w konsekwencji zminimalizowania sporów pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi, proponuje się wprowadzenie następujących zmian w ustawie o VAT: 1. Zmianę definicji eksportu towarów poprzez wykreślenie w art. 2 pkt 8 ustawy o VAT warunku posiadania dokumentu wywozu towarów poza terytorium UE potwierdzonego przez właściwy organ celny określony w przepisach celnych. 2. Wskazanie alternatywnych dowodów, które mają potwierdzać jednoznacznie wywóz towarów poza terytorium UE (będą to np. dokumenty przewozowe otrzymane od przewoźnika (spedytora), dokumenty z systemu elektronicznego operatora pocztowego czy odpowiednie dokumenty wydane przez administracje celne krajów spoza UE – istotnym jest, aby z tych dokumentów jednoznacznie wynikało, że towary opuściły terytorium UE). 3. Wprowadzenie – w celu zmniejszenia ewentualnego ryzyka wystąpienia nieprawidłowości w związku z dopuszczeniem innych dowodów potwierdzających wywóz towarów poza UE niż dokumenty, w których potwierdzenia wywozu dokonał właściwy organ celny – dodatkowego warunku stosowania stawki 0% do zaliczek otrzymanych w związku z eksportem towarów. Warunkiem tym będzie wymóg zarejestrowania eksportera jako podatnika VAT czynnego od co najmniej 12 miesięcy.

II. W celu wprowadzenia obowiązku składania deklaracji importowej za pomocą środków komunikacji elektronicznej konieczne są zmiany w art. 33b ustawy o VAT. W przepisach art. 33b ustawy o VAT przede wszystkim wskazane zostanie, że deklaracja importowa składana jest wyłącznie za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Odpowiednio zostanie także dostosowane upoważnienie ustawowe zawarte w ust. 5 w art. 33b ustawy o VAT. III. W celu wprowadzenia modyfikacji w procedurze USZ, w związku ze zmianami od 1 lipca 2026 r. w przepisach celnych, konieczne będą zmiany dostosowawcze w przepisach ustawy o VAT, w tym w art. 138i tej ustawy, dotyczące przede wszystkim: - deklaracji podatkowej dotyczącej rozliczenia VAT pobranego w procedurze USZ – w tym zakresie zostaną wskazane elementy takiej deklaracji, która będzie składana za pomocą środków komunikacji elektronicznej oraz określony zostanie organ do którego będzie składana deklaracja, - ewidencji prowadzonej przez podatników korzystających z procedury USZ – w tym dostosowanie elementów tej ewidencji do wprowadzanych nowych rozwiązań w przepisach celnych.