Wyższa opłata cukrowa na słodkie napoje i napoje z kofeiną

Projekt przewiduje wprowadzenie zmian w ustawie z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1670, z późn. zm.) oraz w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.). Cel zmian w ustawie o zdrowiu publicznym: Obowiązująca wysokość opłaty „cukrowej” została przyjęta w 2020 r. i wydaje się znacząco odbiegać od aktualnych cen napojów. Tym samym, jest niewystarczająca, aby wpłynąć na zachowania konsumentów oraz realizować cele zdrowotne przyjęte przy wprowadzaniu opłaty. Według danych dotyczących sprzedaży napojów, w pierwszym roku obowiązywania opłaty nastąpił spadek sprzedaży napojów gazowanych o 19%, jednakże w kolejnych latach wielkość sprzedaży tych napojów powróciła do poziomu sprzed wprowadzenia opłaty. Niski udział opłaty „cukrowej” w cenie napoju zwiększa ich dostępność cenową. W napoju typu „cola” o pojemności 330 ml, którego aktualna cena wynosi ok. 4,20 zł, należna opłata od środków spożywczych to zaledwie 0,30 zł. Z kolei wysokość należnej opłaty od napoju energetycznego o pojemności 250ml, zawierającego 11g cukru oraz kofeinę i taurynę, to zaledwie 0,23 zł, podczas gdy cena tego napoju to ok. 4,99 zł. Zgodnie z zaleceniami dotyczącymi projektowania podatków behawioralnych, ich skuteczność uzależniona jest w szczególności od wysokości stawek podatkowych. Stawki podatkowe nie powinny być bardzo niskie, ponieważ wynikająca z tego zmiana w zachowaniach konsumentów i związane z nią korzyści zdrowotne mogą być zbyt małe, aby je zidentyfikować. W przypadku niskich poziomów opodatkowania dodatkowe koszty przestrzegania przepisów dla firm i organów podatkowych są trudne do uzasadnienia. Cel zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych: Uregulowania ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczące stawki podatku od wygranych nie były zmieniane od 2001 r. - pomimo znacznego wzrostu na przestrzeni lat wartości wygranych zarówno w ramach konkursów/nagród organizowanych przez podmioty m.in. z branży medialnej, bankowej czy też spożywczej, jak i w ramach gier i zakładów wzajemnych organizowanych w ramach podmiotów działających na rynku gier hazardowych.

W zakresie zmian w ustawie o zdrowiu publicznym proponuje się: aktualizację wysokości opłaty stałej i zmiennej za zawartość cukrów lub słodzików w napoju, opłaty stałej za zawartość kofeiny lub tauryny, które występują m.in. w napojach energetycznych oraz wysokości maksymalnej opłaty. W celu ograniczenia dostępności ekonomicznej napojów słodzonych przewiduje się podwyższenie wysokości opłaty: - stałej za zawartość cukrów w ilości równej lub mniejszej niż 5g w 100 ml napoju, lub za zawartość w jakiejkolwiek ilości co najmniej jednej substancji słodzącej, o których mowa w rozporządzeniu nr 1333/2008: z 0,50 zł do 0,70 zł, - zmiennej za każdy gram cukrów powyżej 5g w 100 ml napoju: z 0,05 zł do 0,10 zł, - za zawartość dodatku kofeiny lub tauryny: z 0,10 zł do 1,00 zł, - maksymalnej: z 1,20 zł do 1,80 zł - w przeliczeniu na 1 litr napoju. W zakresie zmian w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych proponuje się: zmianę w art. 30 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, polegającą na podwyższeniu stawki zryczałtowanego podatku dochodowego z tytułu wygranych w konkursach, grach i zakładach wzajemnych lub nagród związanych ze sprzedażą premiową, uzyskanych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, z 10% do 15% wygranej lub nagrody