Wyższe podatki dla fundacji rodzinnych, szerzej zwolnienie dla zstępnych

Proponowane rozwiązania stanowią, przede wszystkim, odpowiedź na potrzeby dotyczące uszczelnienia systemu podatkowego w zakresie opodatkowania fundacji rodzinnych, zidentyfikowane w toku przeglądu ustawy o fundacji rodzinnej [1], w związku z treścią art. 143 tej ustawy. Obecnie obowiązujące, preferencyjne zasady opodatkowania fundacji rodzinnych, wymagają zmian ukierunkowanych na zabezpieczenie realizacji pierwotnego celu wprowadzenia do polskiego porządku prawnego tej instytucji, tj. stworzenia mechanizmu bezpiecznej sukcesji. Dotychczasowy okres obowiązywania instytucji fundacji rodzinnej pozwolił zidentyfikować ryzyka i potencjalne schematy postępowania w obszarze podatku dochodowego. Analiza praktyk rynkowych ujawniła przypadki wykorzystywania fundacji rodzinnej w sposób sprzeczny z celem, jakiemu ta instytucja ma służyć, zgodnie z ustawą oraz z przepisami ustaw podatkowych. W szczególności, identyfikowane są przypadki instrumentalnego traktowania fundacji rodzinnej, w których jej powołanie służy wyłącznie uzyskaniu korzyści podatkowych – takich jak odroczenie momentu opodatkowania, całkowite zwolnienie z podatku czy też obniżenie jego wysokości. W takich sytuacjach instytucja ta wykorzystywana jest niezgodnie z jej celem jej wprowadzenia do polskiego porządku prawnego. Za niedopuszczalne uznać należy tworzenie sztucznych struktur obiegu środków pomiędzy fundacją rodzinną a jej fundatorem, beneficjentami oraz powiązanymi z nimi podmiotami. Dodatkowo, zidentyfikowano sytuacje, w których majątek jest wnoszony do fundacji rodzinnej wyłącznie w celu jego późniejszego zbycia, z wykorzystaniem preferencyjnego reżimu podatkowego, przysługującego fundacjom rodzinnym. Istotnym negatywnym zjawiskiem jest także prowadzenie przez fundacje rodzinne działalności operacyjnej, za pośrednictwem podmiotów transparentnych podatkowo. Obserwuje się bowiem przypadki tworzenia struktur zagranicznych z wykorzystaniem podmiotów transparentnych podatkowo – w tego rodzaju schematach fundacja rodzinna formalnie nie prowadzi działalności gospodarczej, lecz kontroluje lub uczestniczy w podmiotach, które taką działalność prowadzą. W praktyce dochodzi zatem do obejścia założenia, że bieżąca działalność podmiotu za pośrednictwem, którego prowadzona jest działalność gospodarcza, podlega opodatkowaniu, a tym samym często także do agresywnej optymalizacji podatkowej. Ponadto, obecny model opodatkowania fundacji rodzinnej prowadzi do preferencyjnego traktowania środków wypłacanych z fundacji rodzinnej, czyli de facto nie służących już celom, dla których tę instytucję powołano. Tego rodzaju schematy są sprzeczne z istotą instytucji fundacji rodzinnej i prowadzą do obchodzenia przepisów podatkowych oraz podważają transparentność funkcjonowania fundacji rodzinnej. Ponadto, istnieje potrzeba wprowadzenia zachęt do zakładania fundacji rodzinnych przez rodzeństwo, co umożliwi pełniejszą realizację podstawowego celu fundacji rodzinnej, jakim jest zapewnienie sukcesji międzypokoleniowej oraz zachowanie zgromadzonego majątku. Obecnie nie są objęte zwolnieniem z podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) świadczenia otrzymywane przez beneficjentów fundacji rodzinnej oraz uprawnionych do otrzymania mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, którzy są zstępnymi rodzeństwa będącego fundatorami, Zstępni ci są zatem zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych w wysokości 10% przychodu. W wielu przypadkach drugie pokolenie korzysta z majątku założonego przez wstępnych i celowe jest wniesienie do fundacji rodzinnej całego rodzinnego biznesu, który ma szanse przetrwać przez kolejne pokolenia i zapewni długowieczność firmy rodzinnej. W związku z tym jest zasadne umożliwienie korzystania ze zwolnienia również wstępnym rodzeństwa będącego fundatorami. --------------------- [1] ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz. U. poz. 326, z późn. zm.)

Proponuje się wprowadzenie zmian w zakresie opodatkowania fundacji rodzinnej o charakterze uszczelniającym, które polegają m.in. na uzależnieniu stosowania preferencyjnego sposobu opodatkowania od utrzymania własności składników majątku przez określony czas, tj. 36 miesięcy; wyeliminowaniu możliwości unikania opodatkowania przez fundację rodzinną poprzez prowadzenie działalności za pośrednictwem podmiotów transparentnych podatkowo; włączeniu fundacji rodzinnej w reżim przepisów o zagranicznej jednostce kontrolowanej (CFC) oraz doprecyzowaniu zasad opodatkowania osiąganych przez fundację rodzinną przychodów umów, których przedmiotem jest oddanie nieruchomości do odpłatnego korzystania (najem krótkoterminowy). Dodatkowo, proponowana jest zmiana polegająca na podwyższeniu stawki opodatkowania, o którym mowa w art. 24q ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowego od osób prawnych, z 15% do 19%. Zaproponowane działania są niezbędne dla zapewnienia zgodności praktyki funkcjonowania fundacji rodzinnych z celem wprowadzenie tej instytucji do porządku prawnego oraz dla ograniczenia zjawisk prowadzących do obchodzenia przepisów podatkowych i wykorzystywania fundacji rodzinnej w sposób odbiegający od pierwotnych zamierzeń. Projekt przewiduje ponadto, objęcie zwolnieniem z podatku świadczeń otrzymywanych przez zstępnych rodzeństwa będącego fundatorami fundacji rodzinnej. Zwolnienie w PIT obejmie świadczenia otrzymywane przez beneficjentów fundacji rodzinnej oraz uprawnionych do otrzymania mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, którzy są zstępnymi rodzeństwa będącego fundatorami. Do ustalania proporcji dla celów zwolnienia podatkowego w PIT zastosowanie znajdą analogiczne skutki, jak w przypadku fundacji założonej przez rodziców rodzeństwa, tj. pełne zwolnienie w PIT dla wszystkich zstępnych każdego z rodzeństwa.