Skrócony staż podyplomowy lekarzy i nowe zasady egzaminów specjalizacyjnych

1. Przedmiotowy projekt przewiduje wprowadzenie zmian w ustawie z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. z 2026 r. poz. 37). Zmiany te dotyczą w szczególności kształcenia lekarzy i lekarzy dentystów (dalej przez lekarza rozumie się również lekarza dentystę), egzaminów lekarskich, wykonywania zawodu i uznawania kwalifikacji lekarzy spoza Unii Europejskiej, weryfikacji realizacji obowiązku doskonalenia zawodowego lekarzy, certyfikacji umiejętności lekarskich oraz przeprowadzania eksperymentu medycznego. Proponuje się między innymi skrócenie stażu podyplomowego lekarzy i lekarzy dentystów do 6 miesięcy, co wiąże się ze skróceniem stażu lekarskiego o 7 miesięcy i lekarsko-dentystycznego o 6 miesięcy. Rozwiązanie to jest swego rodzaju kompromisem pomiędzy rozwiązaniem postulowanym przez uczelnie kształcące lekarzy i lekarzy dentystów zgodnie, z którym staż powinien zostać zniesiony w całości z uwagi na odpowiednie przygotowanie absolwentów do wykonywania zawodu bez konieczności odbycia stażu, a postulatami samorządu zawodowego lekarzy, zgodnie z którymi staż to niezbędny etap kształcenia lekarzy i lekarzy dentystów. Dzięki temu rozwiązaniu lekarze będą mogli wcześniej rozpocząć szkolenie specjalizacyjne co wpłynie na zwiększenie dostępności do specjalistycznych świadczeń zdrowotnych na terytorium kraju. Ponadto dzięki skróceniu stażu podyplomowego budżet państwa zaoszczędzi już 2027 r. prawie 683 mln zł, a w kolejnych latach oszczędności te będą jeszcze większe, stosunkowo do wzrostu wynagrodzeń lekarzy stażystów oraz wzrostu liczby absolwentów kierunku lekarskiego i lekarsko-dentystycznego. Proponuje się również przywrócenie weryfikacyjnej funkcji Lekarskiego Egzaminu Końcowego (LEK) i Lekarsko-Dentystycznego Egzaminu Końcowego (LDEK), w tym w szczególności wprowadzenie rozwiązania zgodnie, z którym cały test LEK i LDEK będzie składał się wyłącznie z pytań tajnych. Ponadto proponuje się wprowadzenie zmian w niektórych przepisach organizacyjnych i porządkowych w zakresie przygotowania i przeprowadzania LEK i LDEK mających na celu polepszenie rzetelności przebiegu egzaminu, takich jak np. wprowadzenie zakazu posiadania przez zdających urządzeń służących do kopiowania i przekazywania informacji. Proponuje się również przywrócenie obowiązkowej części ustnej Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (PES). Projekt przewiduje także wprowadzenie Państwowego Egzaminu Kompetencyjnego (PEK), do którego lekarz odbywający szkolenie specjalizacyjne będzie przystępował po ukończeniu modułu podstawowego albo po ukończeniu odpowiedniej części szkolenia specjalizacyjnego składającego się z modułu jednolitego. Obecnie w specjalizacjach modułowych brak jest systemowej weryfikacji nabycia kompetencji z zakresu modułu podstawowego. PEK będzie miał charakter praktyczny, będzie zatem ukierunkowany na weryfikacje uzyskanych dotąd umiejętności lekarza w trakcie szkolenia specjalizacyjnego. Po zdaniu tego egzaminu lekarz będzie uzyskiwał uprawnienia do samodzielnego udzielania niektórych świadczeń zdrowotnych, w szczególności finansowanych ze środków publicznych bez konieczności uzyskania tytułu specjalisty. Proponuje się także doregulowanie zasad uznawania specjalizacji lekarskich i lekarsko dentystycznych uzyskanych poza Unią Europejską, w tym wprowadzenie Specjalizacyjnego Egzaminu Weryfikacyjnego (SEW) na wzór PES, do którego w ramach procesu uznawania tytułu specjalisty będą przystępować lekarze i lekarze dentyści, którzy uzyskali tytuł specjalisty poza Unią Europejską. Do egzaminu będą mogli podejść lekarze i lekarze dentyści posiadający tytuł specjalisty uzyskany poza Unią Europejską, jeżeli egzamin specjalizacyjny, który zdali poza UE lub inna forma potwierdzająca uzyskanie wiedzy i umiejętności specjalisty, którą uzyskali nie odpowiada złożeniu Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego w Rzeczypospolitej Polskiej. Proponuje się również modyfikację zasad dotyczących naboru, organizacji, odbywania i nadzoru nad odbywaniem szkolenia specjalizacyjnego. Proponowane zmiany w zakresie naboru na szkolenie specjalizacyjne będą dotyczyć w szczególności kierowania lekarzy i lekarzy dentystów do odbywania szkolenia specjalizacyjnego w jednostkach akredytowanych, które znajdują się na obszarach danego województwa, gdzie występuje największe zapotrzebowanie na specjalistów w danej dziedzinie medycyny. Ponadto proponuje się umożliwienie jednostkom akredytowanym wydzielenia miejsc szkoleniowych w trybie pozarezydenkim, na które nabór będzie prowadziła dana jednostka, gdyż wydaje się zasadne, aby jednostka sama mogła chociaż częściowo decydować kogo przyjmuje na szkolenie specjalizacyjne w trybie pozarezydenckim, w sytuacji kiedy wynagrodzenie w tym trybie jest finansowane co do zasady przez tą jednostkę. Jednostka akredytowana będzie mogła również zawnioskować do wojewody o przyznanie miejsca rezydenckiego na miejsce pozarezydenckie, które pozostaje w dyspozycji danej jednostki. Pozostałe miejsca pozarezydenckie będzie przyznawał wojewoda, a nabór na te miejsca będzie odbywał się w ramach postępowania kwalifikacyjnego, aby umożliwić odbywanie kolejnej specjalizacji lekarzom, którzy nie będą mieli możliwości rozpoczęcia szkolenia w trybie pozarezydenckim w ramach miejsc wydzielonych do dyspozycji jednostek akredytowanych. Proponowane zmiany obejmują też przyznanie dodatkowych punktów w postępowaniu dla lekarzy posiadających specjalizację w ustalonych rozporządzeniem dziedzinach medycyny oraz umożliwienie tym lekarzom odbywania kolejnej rezydentury. Rozwiązanie to będzie dotyczyło wyłącznie lekarzy posiadających specjalizację w wybranych dziedzinach medycyny (np. w dziedzinie chorób wewnętrznych) i docelowo ma zachęcić do podejmowania szkolenia w tych dziedzinach poprzez ułatwienie dalszego rozwoju zawodowego. Ponadto w związku z poniesieniem trudności LEK i LDEK, proponuje się, aby na potrzeby postępowania kwalifikacyjnego na specjalizacje lekarskie wyniki LEK i LDEK uzyskane w czasie, kiedy 70 % pytań pochodziło z ogólnodostępnej bazy pytań (a co za tym idzie egzaminy miały niższy poziom trudności i nie weryfikowały wiedzy medycznej tylko zaznajomienie się z bankiem pytań) przeliczać poprzez pomnożenie przez współczynnik 0,7. Dzięki temu rozwiązaniu osoby podchodzące do egzaminu o wyższym poziomie trudności, który będzie odbywał się na nowych zasadach, będą mogły konkurować z osobami, które zdając egzamin miały możliwość nauczenia się 70 % pytań z ogólnodostępnej bazy pytań. W związku z tym, że dzięki planowanym zmianom w postępowaniu kwalifikacyjnym, lekarze zakwalifikowani na specjalizacje będą kierowani do jednostek, które znajdują się na obszarach danego województwa, gdzie występuje największe zapotrzebowanie na specjalistów w danej dziedzinie medycyny, rozwiązanie polegające na obowiązkowym odbyciu 6 miesięcy stażu podstawowego w szpitalu pierwszego lub drugiego stopnia podstawowego poziomu zabezpieczenia zdrowotnego nie będzie już potrzebne, dlatego proponuje się odejście od tego rozwiązania. W związku z tym nie będzie też potrzeby wypłacania dodatku w wysokości 16% minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, o którym mowa w art. 16j ust. 6 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, który przysługiwał lekarzowi odbywającemu szkolenie specjalizacyjne w trybie rezydenckim, odbywającemu staż, o którym mowa w art. 16f ust. 3 pkt 3 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, w innym powiecie niż powiat, w którym znajduje się miejsce wykonywania pracy wskazane w umowie o pracę na szkolenie specjalizacyjne. W projekcie ustawy przewidziano również wprowadzenie rozwiązań, które mają na celu egzekwowanie dopełnienia przez lekarzy obowiązku doskonalenia zawodowego. Jednocześnie proponuje się wprowadzenie rocznego okresu po wejściu w życie przepisów na dopełnienie zaległego obowiązku doskonalenia zawodowego. Ponadto zmiany przewidują wprowadzenie w ramach doskonalenia zawodowego kursów rekomendowanych przez konsultantów krajowych lub ministra właściwego do spraw zdrowia dla lekarzy posiadających specjalizację w danej dziedzinie medycyny. Proponuje się wprowadzenie rozwiązania zgodnie, z którym to Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego (CMKP) będzie opracowywać minimalne standardy, na podstawie których będzie prowadzona certyfikacja umiejętności zawodowych, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Projekt przewiduje również wprowadzenie zmian w zakresie wykonywania zawodu przez lekarzy i lekarzy dentystów, którzy uzyskali uprawnienia do wykonywania zawodu w ramach tzw. procedury uproszczonej. W celu zapewnienia odpowiedniej jakości świadczeń wykonywanych przez lekarzy i lekarzy dentystów wykonujących zawód w ramach „procedury uproszczonej” proponuje się między innymi przyznanie okręgowym izbom lekarskim możliwości kontrolowania wykonywania zawodu przez tych lekarzy np. przez występowanie do pracodawcy lekarza o wystawienie opinii zawodowej na temat danego lekarza. Ponadto planuje się uchylenie ust. 21 w art. 7 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty na podstawie, którego lekarze i lekarze dentyści, którym okręgowa izba lekarska odmówiła wydania prawa wykonywania zawodu mogą wykonywać zawód na podstawie i w zakresie określonym w decyzji Ministra Zdrowia do dnia prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie przyznania prawa wykonywania zawodu. Zgodnie z projektowanymi zmianami lekarze i lekarze dentyści, którzy na dzień wejścia w życie ustawy będą uprawnieni do wykonywania zawodu na podstawie art. 7 ust. 21 tej ustawy, po upływie 90 dni od dnia wejścia w życie ustawy utracą możliwość wykonywania zawodu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 7 ust. 21 tej ustawy, chyba że odpowiednia okręgowa izba lekarska przyzna im prawo wykonywania zawodu. Projekt zawiera również rozwiązania dotyczące przeprowadzania eksperymentów medycznych mające na celu zwiększenie bezpieczeństwa i transparentności procesu przygotowywania, nadzoru i przeprowadzania eksperymentów medycznych. Proponuje się m.in. doprecyzowanie przepisów dotyczących stosowania metod diagnostycznych i leczniczych o niepewnej lub nieznanej skuteczności u pacjentów. Ponadto w przypadku eksperymentów badawczych z suplementem diety proponuje się wprowadzenie przepisów nakładających obowiązek badań każdej partii suplementu diety wykorzystanego w eksperymencie badawczym. Projekt zawiera również rozwiązania dotyczące nadzoru nad prowadzeniem eksperymentu medycznego, co do którego komisja bioetyczna wyraziła pozytywną opinię. Ponadto zgodnie z proponowanymi rozwiązaniami w przypadku uchybień polegających na stwierdzeniu prowadzenia eksperymentu medycznego niezgodnie z wnioskiem, komisja bioetyczna będzie zobowiązana do uchylenia pozytywnej opinii i w jej miejsce wydania negatywnej uchwały o projekcie eksperymentu medycznego. Proponuje się również rozszerzenie kompetencji Odwoławczej Komisji Bioetycznej w zakresie możliwość prowadzenia postępowania skutkującego uchyleniem pozytywnej uchwały komisji bioetycznej. Projekt zawiera również przepisy regulujące kadencyjność komisji bioetycznych oraz odwoławczej Komisji Bioetycznej oraz określające liczebność tych komisji i minimalne kwalifikacje członków komisji bioetycznych. Ponadto proponowane rozwiązania nakładają na komisję bioetyczną – w przypadku wydania uchwały o pozytywnej opinii projektu eksperymentu – obowiązek publikacji na swojej stronie internetowej informacji zawierającej co najmniej tytuł projektu eksperymentu medycznego, nazwę podmiotu, w którym eksperyment medyczny ma być realizowany oraz okres jego realizacji. 2. Przedmiotowy projekt przewiduje również wprowadzenie zmian w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o konsultantach w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2025 r. poz. 254) w zakresie zasad składania opinii dotyczących oceny zasobów kadrowych oraz potrzeb kadrowych przez konsultantów krajowych oraz doprecyzowania zasad zastępowania konsultantów krajowych i konsultantów wojewódzkich oraz ich powoływania i odwoływania. 3. Projekt przewiduje również zmiany w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.) dotyczące kredytów na studia medyczne. Procedura wnioskowania o kredyt na studia medyczne została uruchomiona w dniu 18 lipca 2022 r. Analiza przepisów w zakresie kredytów na studia medyczne po ponad 3 latach funkcjonowania tego produktu doprowadziła do wniosków, że obowiązujące przepisy wymagają dokonania niezbędnych zmian. Zatem w celu zachowania pełnej transparentności procesu ubiegania się o kredyt na studia medyczne, proponuje się między innymi wprowadzenie przesłanek odmowy udzielenia kredytu przez bank. Ponadto proponuje się wprowadzenie możliwości rozłożenia spłaty kredytu na studia medyczne na raty na okres nie dłuższy niż 12 lat, w przypadku kiedy bank wypowiedział kredytobiorcy umowę kredytu na studia medyczne. Projekt ustawy przewiduje również zniesienie obowiązku dotyczącego tzw. „równości” semestralnych transz kredytu na studia medyczne poprzez wprowadzenie możliwości dostosowania transz kredytu do rzeczywistych opłat obowiązujących w danej uczelni, tak aby w sytuacji, gdy opłaty za usługi edukacyjne w poszczególnych semestrach nie są równe, studenci realizujący kształcenie mogli skorzystać z pełnej wysokości kredytu na studia medyczne. Proponuje się również zmiany w zakresie sposobu liczenia oprocentowania kredytów na studia medyczne. Projekt zawiera również rozwiązanie regulujące możliwość rezygnacji z części kredytu na studia medyczne w czasie trwania studiów, w sytuacji zmiany kierunku studiów przez kredytobiorcę ze studiów odpłatnych na kierunku lekarskim na studia nieodpłatne na kierunku lekarskim, przy jednoczesnym zachowaniu obowiązku odpracowania okresu studiów, który został sfinansowany przy udziale kredytu na studia medyczne. Ponadto proponuje się nałożenie na bank obowiązku weryfikacji statusu kredytobiorcy również w okresie karencji w spłacie kredytu na studia medyczne, tj. w okresie od momentu ukończenia studiów do momentu jego umorzenia albo rozpoczęcia spłaty. 4. W projekcie przewidziano również zmiany w ustawie z dnia 13 września 2018 r. o Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego (Dz.U. z 2025 r. poz. 269). W ustawie tej proponuje się wprowadzenie rozwiązania zgodnie, z którym osoba wybrana w drodze konkursu i powołana na stanowisko dyrektora CMKP przez Ministra Zdrowia będzie mogła być także nauczycielem akademickim CMKP. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami ustawy o CMKP dyrektorem CMKP może być osoba, która m.in. posiada co najmniej stopień naukowy doktora habilitowanego. Ustawa o CMKP wskazuje również, że osoba powołana na stanowisko dyrektora jest zatrudniana w CMKP jako podstawowym miejscu pracy w rozumieniu ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie później niż z dniem rozpoczęcia kadencji. Nie ma jednak przepisów, które umożliwiałby zatrudnienie osoby powołanej na stanowisko dyrektora CMKP również na stanowisku nauczyciela akademickiego CMKP. Kolejna propozycja zmian w ustawie o CMKP dotyczy wprowadzenia przepisu, zgodnie z którym do pracowników CMKP niebędących nauczycielami akademickimi stosuje się przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższymi i nauce właściwe dla pracowników uczelni publicznej. Aktualnie do pracowników CMKP niebędących nauczycielami akademickimi zastosowanie mają wyłącznie przepisy kodeksu pracy. Natomiast przepisy ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w odniesieniu do wszystkich pracowników uczelni publicznych, określają składniki wynagrodzenia pracowników, dodatki do wynagrodzenia czy regulują także kwestie związane z przyznawaniem pracownikom nagród jubileuszowych czy dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Dlatego też zasadnym jest, aby ww. kwestie uregulowane w ustawie – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce mogły być stosowane także w odniesieniu do pracowników CMKP niebędących nauczycielami akademickimi. 5. Projekt przewiduje również zmiany, które pozwolą na szersze zastosowanie postępowania mediacyjnego w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności zawodowej lekarzy i lekarzy dentystów. Uregulowanie skutków zawarcia ugody dla postępowania.

1. W ramach zmian w ustawie z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty planuje się m.in: 1) skrócenie stażu podyplomowego lekarzy i lekarzy dentystów do 6 miesięcy; 2) wprowadzenie rozwiązania zgodnie, z którym Lekarski Egzamin Końcowy i Lekarsko-Dentystyczny Egzamin Końcowy będą składać się wyłącznie z pytań tajnych; 3) przywrócenie obowiązkowej ustnej części Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (dalej: PES), 4) wprowadzenie odpłatności za każde przystąpienie do PES; 5) zwiększenie wynagrodzeń członków zespołów egzaminacyjnych przeprowadzających PES z 300 zł na 600 zł – dla członków zespołów egzaminacyjnych oraz z 500 zł na 1000 zł – dla przewodniczących zespołu egzaminacyjnego PES; 6) wprowadzenie Państwowego Egzaminu Kompetencyjnego, do którego lekarz będzie przystępował na koniec modułu podstawowego albo po ukończeniu odpowiedniej części szkolenia specjalizacyjnego składającego się z modułu jednolitego; 7) wprowadzenie Specjalizacyjnego Egzaminu Weryfikacyjnego dla lekarzy i lekarzy dentystów, którzy uzyskali specjalizację poza Unią Europejską (dalej: UE), jeżeli egzamin, który zdawali poza UE lub inna forma potwierdzająca uzyskanie wiedzy i umiejętności specjalisty, którą uzyskali nie odpowiada złożeniu PES w Rzeczypospolitej Polskiej; 8) wprowadzenie zmian w postępowaniu kwalifikacyjnym na specjalizacje, dzięki którym lekarze i lekarze dentyści zakwalifikowani do odbywania szkolenia specjalizacyjnego będą kierowani do jednostek akredytowanych, które znajdują się na obszarach danego województwa, gdzie występuje największe zapotrzebowanie na specjalistów w danej dziedzinie medycyny; 9) rezygnacja z obowiązku odbycia 6 miesięcy szkolenia specjalizacyjnego w szpitalu pierwszego lub drugiego stopnia podstawowego poziomu zabezpieczenia zdrowotnego; 10) wprowadzenie rozwiązań, które mają na celu egzekwowanie dopełnienia przez lekarzy i lekarzy dentystów obowiązku doskonalenia zawodowego; 11) wprowadzenie rozwiązania zgodnie, z którym to Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP) będzie opracowywać minimalne standardy, na podstawie których będzie prowadzona certyfikacja umiejętności zawodowych, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty; 12) wprowadzenie zmian w zakresie wykonywania zawodu przez lekarzy i lekarzy dentystów, którzy uzyskali uprawnienia do wykonywania zawodu w ramach tak zwanej „procedury uproszczonej”; 13) wprowadzenie zmian w zakresie przeprowadzania eksperymentów medycznych; 2. Natomiast w ramach zmian w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o konsultantach w ochronie zdrowia proponuje się m.in.: 1) ograniczenie liczby opinii konsultantów krajowych dotyczących zasobów kadrowych oraz potrzeb kadrowych; 2) doprecyzowanie zasad zastępowania konsultantów krajowych i wojewódzkich; 3) doprecyzowanie zasad powoływania i odwoływania konsultantów. 3. Natomiast w ramach zmian w projekcie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce proponuje się wprowadzenie zmian w zakresie regulacji dotyczących kredytów na studia medyczne, które obejmują m.in.: 1) wskazanie przesłanek odmowy udzielenia kredytu na studia medyczne przez bank; 2) zniesienie obowiązku dotyczącego tzw. „równości” semestralnych transz kredytu na studia medyczne, tj. wprowadzenie możliwości dostosowania transz kredytu do rzeczywistych opłat obowiązujących w danej uczelni, tak aby w sytuacji, gdy opłaty za usługi edukacyjne w poszczególnych semestrach nie są równe, studenci realizujący kształcenie w ww. uczelniach, mogli skorzystać z większej niż dotychczas wysokości kredytu na studia medyczne; 3) wprowadzenie możliwości rozłożenia spłaty kredytu na studia medyczne na raty, studenta skreślonego z listy studentów, któremu bank wypowiedział umowę kredytu na studia medyczne na okres nie dłuższy niż 12 lat; 4) zmianę sposobu liczenia oprocentowania kredytów na studia medyczne; 5) wprowadzenie możliwości rezygnacji z części kredytu na studia medyczne w czasie trwania studiów w sytuacji zmiany kierunku studiów przez kredytobiorcę ze studiów odpłatnych na kierunku lekarskim na studia nieodpłatne na kierunku lekarskim, przy jednoczesnym zachowaniu obowiązku odpracowania okresu studiów, który został sfinansowany z kredytu na studia medyczne. 4. W ramach zmian w ustawie z dnia 13 września 2018 r. o Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego proponuje się m.in: 1) wprowadzenie możliwości zatrudnienia Dyrektora CMKP również na stanowisku nauczyciela akademickiego CMKP; 2) wprowadzenie rozwiązania zgodnie, z którym do pracowników CMKP niebędących nauczycielami akademickimi zastosowanie będą miały przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższymi i nauce właściwe dla pracowników uczelni publicznej. 5. W ustawie z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz. U. z 2021 r. poz. 1342, z późn. zm.) przewiduje się zmiany w zakresie prowadzenia postępowania mediacyjnego i skutków zawarcia ugody dla prowadzonego postępowania w zakresie odpowiedzialności zawodowej lekarzy i lekarzy dentystów.